Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вестланд муниципалитеті, Норвегия
Municipality in Vestland, Norway
Восс – Норвегияның Вестланд округінің муниципалитеті және дәстүрлі аймағы. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Восеванген ауылы. Басқа ауылдарға Болстадёри, Борстронди, Эвангер, Квитхейм, Мьёльфелл, Опхейм, Стальхейм және Винье кіреді. Муниципалитет Норвегияның 356 муниципалитеті ішінде аудандық көрсеткіш бойынша 35-ші орында тұр. Восс – Норвегияның халқы бойынша 76-шы муниципалитеті, оның халқы 16 144 адамды құрайды. Халық тығыздығы көрсетілмеген, соңғы 10 жылда халқы 7,9%-ға артқан.
Voss is a municipality and a traditional district in Vestland county, Norway. The administrative center of the municipality is the village of Vossevangen. Other villages include Bolstadøyri, Borstrondi, Evanger, Kvitheim, Mjølfjell, Oppheim, Stalheim, and Vinje. The municipality is the 35th largest by area of Norway's 356 municipalities. Voss is Norway's 76th most populous municipality, with a population of 16,144. Its population density is and its population has increased by 7.9% over the last 10 years.
Муниципальдік тарих
Восс приходы 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1867 жылдың 1 қаңтарында солтүстік Восстегі шағын аудан (28 адам) Хосангер муниципалитетіне берілді. 1868 жылдың 1 қаңтарында муниципалитеттің солтүстік ауданы (2009 адам) бөлініп, жаңа Воссестранд муниципалитеті құрылды. Бұл Восс муниципалитетінде 7 592 тұрғын қалдырды. 1868 жылдың 21 тамызында солтүстік Восстың халқы жоқ аумағы Воссстрандқа берілді. 1885 жылдың 1 қаңтарында Батыс Восс ауданы (2045 адам) бөлініп, жаңа Евангер муниципалитеті құрылды. Бұл Восс муниципалитетінде 5 403 тұрғын қалды. 2020 жылдың 1 қаңтарында көрші Гранвин муниципалитеті Восс муниципалитетімен біріктіріліп, ірі Восс муниципалитеті құрылды. Бірігуге дейін ол Восс коммунасы деп аталды, ал кейіннен Гранвин бұрын қолданған "herad" атауымен Восс herad деп аталды.
The parish of Voss was established as a municipality on 1 January 1838 (see formannskapsdistrikt law). On 1 January 1867, a small area in northern Voss (population 28) was transferred to the municipality of Hosanger. On 1 January 1868, the municipality's northern district (population 2,009) was separated to form the new municipality of Vossestrand. This left 7,592 residents in Voss. On 21 August 1868, an unpopulated area of northern Voss was transferred to Vossestrand. On 1 January 1885, the western district of Voss (population 2,045) was separated to form the new municipality of Evanger. This left Voss with 5,403 residents. On 1 January 2020, the neighboring municipality of Granvin merged with Voss, creating a larger Voss municipality. Before the merger, it was known as Voss kommune, but afterward it was called Voss herad, using the title herad which Granvin formerly had used.
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда приход) дәстүрлі Восс аймағының атымен аталған. Атаудың "су" деген мағына беретін vǫrr сөзінен туындаған болуы мүмкін (бұл атау алғашқыда Вангсватнет көліне берілген).
The municipality (originally the parish) is named after the traditional district of Voss The name is likely derived from the word vǫrr which means "water" (likely the old district name was originally used as the name for the lake Vangsvatnet.
Елтаңба
Бастапқы герб 1977 жылдың 8 шілдесінде бекітіліп, муниципалитет кеңейтілген 2020 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыста болды. Ресми сипаттамасы – "Gules, a deer stag argent" (På raud grunn ein opprett kvit hjort). Бұл гербтің қызыл фонда мүйізді ақ бұғы бейнеленгенін білдіреді. Бұғының түсі – аргент, яғни ол әдетте ақ түспен боялады, ал металдан жасалса – күміс қолданылады. Герб Восс аймағындағы ең ірі шаруашылықтардың бірі – Финне шаруашылығының иесі болған Петердің мөрінің негізінде жасалған. 1303 жылы Петер қызыл фонда күміс бұғыны жеке гербы ретінде пайдаланған. Оның ұлы да, сондай-ақ 1460 жылға дейін оның көптеген туыстары да мөрлерінде бұғы суретін қолданды. Бұғының пішіні мен орналасуы әртүрлі болған, бірақ ол әрқашан басты бейне болды. Гербтің авторы – Халлвард Трәттеберг. Муниципалдық тудың дизайны гербке ұқсас болды, басты айырмашылық – бұғының аяқтарының орналасуы. 2019 жылы Восс және Гранвин муниципалитеттері біріккеннен кейін, 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданылуға жаңа герб бекітілді. Ескі муниципалитеттердің бұрынғы гербтерін біріктіру туралы шешім қабылданды, сондықтан жаңа герб үшін Гранвиннің дизайны мен Восс түстері таңдалды. Ресми сипаттамасы – "Gules, a fiddle argent in bend sinister" (På raud grunn ei sølv fele, skråstilt venstre høgre). Бұл гербтің қызыл фонға ие екенін және оның үстінде Норвегия халық аспабы – хардгерфеле (Hardingfele) бейнеленгенін білдіреді. Скрипканың түсі – аргент. Аймақта халық музыкасының белсенді дәстүрі бар. Гербтің авторы – Эйвинд Квамме. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей.
The original coat of arms was granted on 8 July 1977 and was in use until 1 January 2020, when the municipality was enlarged. The official blazon is "Gules, a deer stag argent" (På raud grunn ein opprett kvit hjort). This means the arms have a red field (background) and the charge is a deer stag with antlers. The charge has a tincture of argent which means it is commonly colored white, but if it is made out of metal, then silver is used. The arms are based on the seal of Peter, who was the owner of the farm Finne in Voss, one of the largest farms in Western Norway during the Middle Ages. He used a silver deer on a red background as his personal coat of arms in 1303. His son also used a deer on his seals, as did most of their relatives until 1460. The shape and position of the deer varied, but it always was the main figure. The arms were designed by Hallvard Trætteberg. The municipal flag was nearly the same design as the coat of arms, the main difference was the placement of the deer legs. A new coat of arms was granted in 2019 for use starting on 1 January 2020 after the merger of Voss and Granvin. The decision was made to blend the old municipalities' previous arms, so the design from Granvin and the colors from Voss were chosen for the new arms. The official blazon is "Gules, a fiddle argent in bend sinister" (På raud grunn ei sølv fele, skråstilt venstre høgre). This means the arms have a red field (background) and the charge is a hardanger fiddle (Hardingfele), a Norwegian folk instrument. The fiddle has a tincture of argent. The area has an active folk music tradition. The arms were designed by Øyvind Kvamme. The municipal flag has the same design as the coat of arms.
Тарих
1940 жылы 9 сәуірде Норвегияға неміс шабуылдан кейін, Восс Норвегия армиясының батыстағы негізгі жұмылдыру орталығы болды, себебі Берген қаласы 9 сәуірде жаулап алынған еді. Берген мен Хардангерфьорд аймағынан нацистер қатал норвегиялық қарсылыққа тап болды. Хардангерде немістердің бір бөлігі Альвиктен тауға көтерілді, ал қалғаны Гранвин арқылы өтті. Осы қарсылықты басу үшін Люфтваффе 23 және 24 сәуірде Воссевангенді, ал 25 сәуірде оны қоршаған аймақты бомбалады. Бомбалау салдарынан тоғыз адам қаза тауып, ескі ағаштан салынған қаланың орталық бөлігі толығымен қирады. Неміс әскерлері 25 сәуірде Восс муниципалитетіне енді, ал 26 сәуірде Воссевангенге кірді, ол 1945 жылдың 8 мамырына дейін оккупацияда болды. 1964 жылы Восс шекарасына көршілес Воссстранд және Эвангер муниципалитеттері қосылып, кеңейтілді. Бұрын дәстүрлі аймақ құрамында бөлек муниципалитеттер болған олар, сонымен қатар Восс деп аталды.
After the German invasion of Norway on 9 April 1940, Voss was the main point of mobilisation for the Norwegian Army in the west, since the city of Bergen had already fallen on 9 April. From Bergen and the Hardangerfjord, the Nazis met stiff Norwegian resistance. In Hardanger, some of the Germans climbed up the mountains from Ålvik; the rest went through Granvin. To break down this resistance, the Luftwaffe bombed Vossevangen on 23 and 24 April, and the surrounding countryside on 25 April. Nine people died in the bombing, which completely destroyed the old wood built town centre. German forces entered the municipality of Voss on 25 April and on 26 April, German forces entered Vossevangen, which remained occupied until 8 May 1945. In 1964, Voss was enlarged with the incorporation of the neighbouring municipalities Vossestrand and Evanger, which had until then been separate municipalities within the traditional district also known as Voss.
Үкімет
Восс муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік көмек және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, сондай-ақ муниципалдық жолдар мен коммуналдық қызметтерді ұйымдастыруға жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Хордаланд аймақтық сотының және Гулатинг апелляциялық сотының қарауында.
Voss Municipality is responsible for primary education (through 10th grade), outpatient health services, senior citizen services, welfare and other social services, zoning, economic development, and municipal roads and utilities. The municipality is governed by a municipal council of directly elected representatives. The mayor is indirectly elected by a vote of the municipal council. The municipality is under the jurisdiction of the Hordaland District Court and the Gulating Court of Appeal.
Муниципалды кеңес
Қалалық кеңес (Heradsstyre) 43 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.
The municipal council (Heradsstyre) is made up of 43 representatives who are elected to four year terms. The tables below show the current and historical composition of the council by political party.
География және климат
Восс Болстадсфьорденнің ең ішкі бөлігінде орналасқан және одан ішкі жерлерге қарай созылатын аңғарларды қамтиды. Восс округінде бірнеше ірі көл бар: Эвангерватнет, Хамлагроватнет, Лёнаватнет, Опхеймсватнет, Торфинсватнет және Вангсватнет. Солтүстікте Восс Nærøydalen аңғарына жетеді, ол Nærøyfjorden фиордына алып келеді. Сол аңғардың үстінде Стальхейм маңында орналасқан Стальхеймсфоссен сарқырамасы жатыр. Шығыстағы Раундален аңғары – Бергенсбанен темір жолының басты жолы, ол Норвегияның шығыс және батыс бөліктерін байланыстырады. Восс ылғалды континенталды климатқа ие (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша Dfb, егер қысқы шегі ретінде қолданылса. Егер бастапқы параметрлер қолданылса, Восс мұхиттық климат (Cfb) ретінде жіктеледі). Жылдың ең ылғалды кезеңі қазан-қаңтар айларында, ал ең құрғақ мезгілі сәуір-шілде айларында болады. Абсолюттік ең жоғары температура 2014 жылдың 24 шілдесінде, ал абсолюттік ең төменгі температура 2010 жылдың 8 қаңтарында тіркелген.
Voss is in the innermost part of Bolstadsfjorden and includes the valleys that head inland from there. Voss has several large lakes: Evangervatnet, Hamlagrøvatnet, Lønavatnet, Oppheimsvatnet, Torfinnsvatnet, and Vangsvatnet. In the north, Voss reaches to the Nærøydalen valley, which leads to the Nærøyfjorden. The Stalheimsfossen waterfall near Stalheim sits just above that valley. The Raundalen valley in the east is the main route of the Bergensbanen railway line, which connects eastern and western Norway. Voss has a humid continental climate (Dfb in the Köppen climate classification if is used as winter threshold. If the original is used, then Voss will be classified as an oceanic climate (Cfb). The wettest time of year is October January, and the driest season is April July. The all time high temperature is recorded 24 July 2014; the all time low is recorded 8 January 2010.
Туризм
Восс қар басқан таулармен, орманды алқаптармен, көлдермен және жылдам ағысы бар тау өзендерімен қоршалған. Осының нәтижесінде, ол шаңғы спорты, су спорты, парашют спорты, парапланерлік және басқа да экстремалды спорт түрлерінің маңызды орталығына айналды. Жыл сайын маусымның соңғы аптасында аймақта Экстремалды спорт апталығы (Ekstremsportveko) өтеді, ол әлемдегі ең беделді экстремалды спорт фестивалі деп есептеледі. Жергілікті әуежай Бомоенде Норвегиядағы ең ірі парашюттік аймақтардың бірі – Skydive Voss және ұшу клубы орналасқан. Өзендер әртүрлі деңгейдегі тау суын ұсынады, соның арқасында каяк, рафтинг және өзенде серуендеуге мүмкіндік туады. Вангсватнет көлінде кайтсерфинг пен парабунгиді де көруге болады. Қаланың солтүстігіндегі шаңғы курорты Хангурсбанен (Hangursbanen) кабельдік жол арқылы қолжетімді. Сонымен қатар, Восс қаласының солтүстік-шығысында орналасқан Баваленнен кресло-лифтпен де шаңғы куротына баруға болады. Қаланың Согнефьордқа жақын орналасуы және Берген мен Флом арасындағы көркем теміржол бағытындағы орны оны туристер арасында танымал еткен. Фломға баратын жолдағы көрікті орындардың бірі – Твиндефоссен сарқырамасы. Восс мұражайында бірнеше ескі шаруашылықтар, оның ішінде Ларс О. Киндемнің ірі тас мүсіні қойылған. Ашық аймақтың жанында дәстүрлі шаруалар өмірінен 20 000-нан астам заттар жиналған мұражай бар.
Voss is surrounded by snow capped mountains, forests, lakes and fast flowing whitewater rivers. This has led to its development as a notable center of skiing, water sports, skydiving, paragliding and other adventure sports. Every year in the last week of June the area hosts the Ekstremsportveko (Extreme Sports Week), which is regarded as the world's premier extreme sports festival. Bømoen, the local airstrip, is home to Skydive Voss, one of the largest dropzones in Norway, as well as a gliding club. The rivers provide various levels of white water, attracting kayaking, rafting and river boarding. Kite surfing and para bungee may be seen on lake Vangsvatnet. The ski area, to the north of the town, is accessible via a cable car, Hangursbanen. There is also chair lift access from Bavallen, a short distance northeast of Voss. The town's proximity to the Sognefjord and its position between Bergen and Flåm on the scenic railway have made it popular with tourists. One of the sights on the road to Flåm is the waterfall Tvindefossen. The Voss Museum displays several old farmsteads, including a larger than life stone statue of Lars O. Kindem. Next to the open air part, there is a museum with over 20,000 items from traditional farm life.
Құстар тіршілігі
Восс аймағында биік, шөлейтті таулардан бастап, құнарлы аңғарларға дейін алуан түрлі мекендеу орталары бар. Көптеген түрлерге тамақ және пана беретін, кең көлемді қылқан жапырақты орманды аймақтар бар, сондай-ақ округтегі ең қызықты құстарды бақылауға арналған көптеген ылғалды жерлер де кездеседі. Лёнаоянеде белгіленген жолдары мен мұнарасы бар құстар қорығы орналасқан. Онда 155-тен астам түр тіркелген. Көптеген түрлері Скандинавияда кең таралған, бірақ бұл аймақта үлкен балықшыл, еуропалық сұңқар және орман кескілесі сияқты күтпеген түрлер де кездеседі.
Voss has a wide range of habitats, from high barren mountains to rich fertile valleys. The large areas of coniferous forests provide food and shelter for a host of species, while the many wetland areas are regarded as some of the most interesting birding habitats in the county. There is a bird reserve at Lønaøyane with marked paths and a tower hide. Over 155 species have been seen there. Many are common in Scandinavia, but the area has also produced such unexpected species as the great egret, European hobby, and woodlark.