Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның Хордаланд аймағындағы бұрынғы муниципалитет
Former municipality in Hordaland, Norway
Ос – Норвегияның Хордаланд аймағындағы бұрынғы муниципалитет. Ол Норвегияның екінші ірі қаласы Бергеннің оңтүстігінде, Мидхордланд аймағында орналасқан. Бергенге жақындығының арқасында Ос муниципалитетінде халық саны күрт өсті. Остың әкімшілік (және коммерциялық) орталығы – Осейро ауылы болды. Бұл муниципалитеттегі ең ірі елді мекен, мұнда муниципалитет тұрғындарының 60% астамы тұрады. Ос муниципалитетіндегі тағы да ірі ауылдар: Хагавик, Халхем, Сёфтланд, Сёре Ойане және Сёвик. 2020 жылдың 1 қаңтарынан бастап муниципалитет Вестланд округінің Бьёрнафьорден муниципалитетінің құрамына кірді. 2020 жылы таратылғанға дейін, муниципалитет Норвегиядағы 422 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 360-шы орында тұрды. Ос – Норвегиядағы халық саны бойынша 57-ші муниципалитет, оның халқы 20 152 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы және соңғы он жылда халық саны 29,2%-ға өсті.
Os is a former municipality in the old Hordaland county, Norway. It was located in the Midhordland region, just south of Norway's second largest city, Bergen. Due to its proximity to Bergen, Os experienced strong population growth. The administrative centre (and commercial centre) of Os was the village of Osøyro. It is the largest settlement in the municipality, with over 60% of the municipal residents living here. Other large villages in Os included Hagavik, Halhjem, Søfteland, Søre Øyane, and Søvik. On 1 January 2020, the municipality became part of Bjørnafjorden Municipality in Vestland county. Prior to its dissolution in 2020, the municipality is the 360th largest by area out of the 422 municipalities in Norway. Os is the 57th most populous municipality in Norway with a population of 20,152. The municipality's population density is and its population has increased by 29.2% over the last decade.
Тарих
Ос приходы 1838 жылдың 1 қаңтарында қазіргі муниципалитеттердің алдында келген формаманскапсдистрикт ретінде құрылды. Ол бастапқыда Фусафьорденді қоршаған барлық жерді қамтыды. 1856 жылы шығыс Ос ауданы (фьордтың ар жағында) жаңа, жеке Фуса муниципалитетін құру үшін бөлінді. Бұл Ос муниципалитетінде 3750 тұрғын қалдырды. 1900 жылы "Асквикнес Барнехем" (Хагавик маңында) ашылды; онда рома/татар балаларына қамқорлық жасалды. Бастапқыда балалардың осы орында болуы олардың отбасыларының өтінішімен болды, ал кейін балалар отбасыларының келісімінсіз мекемеге жіберілді. 1907 жылдың 1 қаңтарында муниципалитеттің солтүстік бөлігі бөлініп, жаңа Самнангер муниципалитеті құрылды. Бұл Ос муниципалитетінде 3188 тұрғын қалдырды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Фусаның Богстранд аймағы (28 адам) Осқа берілді. Бұл Фусаның фьордтың батыс жағындағы жалғыз бөлігі болды.
The parish of Os was established as a formannskapsdistrikt, the predecessor of today's municipalities, on 1 January 1838. It originally encompassed all of the land surrounding the Fusafjorden. In 1856, the eastern district of Os (across the fjord) was separated to form the new, separate municipality of Fusa. This left Os with 3,750 residents. In 1900, "Askviknes Barnehjem" (near Hagavik) opened; it housed children of romani/tater; in the beginning the children's stay was something their families applied for; later children were introduced to the facility without consent of their families. On 1 January 1907, the northern part of the municipality was separated to form the new municipality of Samnanger. This left Os with 3,188 residents. During the 1960s, there were many municipal mergers across Norway due to the work of the Schei Committee. On 1 January 1964, the Bogstrand area of Fusa (population: 28) was transferred to Os. This was the only part of Fusa on the west side of the fjord.
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда приход) ескі Ос шаруашылығының атымен аталып кеткен, себебі алғашқы Ос шіркеуі сол жерде салынған. Бұл атау "өзен аузы" деген мағынаны білдіретін óss сөзімен толық сәйкес келеді, бұл жерде Оселва өзені туралы айтылып отыр.
The municipality (originally the parish) is named after the old Os farm since the first Os Church was built there. The name is identical to the word óss which means "mouth of a river", referring here to the Oselva river.
Елтаңба
Герб 1949 жылы қабылданған және муниципалитет таратылған 2020 жылдың 1 қаңтарына дейін қолданыста болды. Оның сипаттамасы: "Қызыл фонда, бір үлкен және алты кішкентай раушан гүлі, алтын түсті қайық үстінде". Бұл гербтің қызыл түсті фонға ие екенін және оның негізгі элементі – гүлдің астында жүзетін қайық пен гүлді айнала қоршаған алты кішкентай жұлдыз екенін білдіреді. Қайық пен гүлдің түсі алтын (Or) деп белгіленген, яғни әдетте сары түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалған болса, алтын қолданылады. Герб 1949 жылы жергілікті сайыстан кейін бекітілді. Қайық жасау Оста үшін дәл осы уақыттан бері маңызды өнеркәсіп болып табылады. Қайықтың дизайны осы аймақта көптеп жасалатын және қолданылатын Оселвар қайығын символдайды. Оселвар қайығы жақсы жүзу және желкендеу қасиеттерімен кеңінен танымал. Гербтегі раушан гүлдері – бұл аймақта әшекейлеу үшін ұзақ жылдар бойы қолданылып келген роземалинг өнерінің символы. Гүлдердің саны герб жаңа бекітілген кездегі Оста муниципалитетіндегі мектеп округтерінің санына сәйкес келеді. Көбінесе муниципалитет гербінде қалқанның үстінде қабырға тәжі қолданылады. Гербтің авторы – Тригве Эриксен.
The coat of arms was adopted in 1949 and it was in use until 1 January 2020 when the municipality was dissolved. The blazon is "Gules, one large and six small roses over a rowboat Or". This means the arms have a red field (background) and the charge is a rowboat underneath a flower and six small stars surrounding the flower. The charge has a tincture of Or which means it is commonly colored yellow, but if it is made out of metal, then gold is used. The arms were adopted in 1949 after a local competition. Boat building has been an important industry in Os for a long time. The rowboat design was chosen to symbolize the Oselvar boat which is commonly built and used in this area. The Oselvar is widely known for its good rowing and sailing properties. The roses in the coat of arms stand for the art of rosemåling which has long been used for decorations in the area. The small roses in the design corresponded to the number of school districts in Os when the coat of arms was new. The municipality often includes a mural crown over the shield. The arms were designed by Trygve Eriksen.
Үкімет
Өмір сүрген кезеңінде бұл муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылды. Қала әкімі муниципалдық кеңестің дауысы арқылы жанама түрде сайланды.
During its existence, this municipality was governed by a municipal council of directly elected representatives. The mayor was indirectly elected by a vote of the municipal council.
Муниципалды кеңес
Остың муниципалды кеңесі (Kommunestyre) 35 өкілден тұрды, олар төрт жылдық мерзімге сайланды. Соңғы муниципалды кеңестегі партиялардың құрамы келесідей болды:
The municipal council (Kommunestyre) of Os was made up of 35 representatives that were elected to four year terms. The party breakdown of the final municipal council was as follows:
География
Ос муниципалитеті Берген түбегінің оңтүстік-батыс бөлігінде, Берген муниципалитетінің оңтүстігінде және Самнангер муниципалитетінің оңтүстік-шығысында орналасқан. Шығысында Фусафьорден, оңтүстігінде Бьёрнафьорден, ал батысында Лисефьорден жатыр. Фуса муниципалитеті шығыста (Фусафьорден арқылы), Тиснес муниципалитеті оңтүстікте (Бьёрнафьорден арқылы) және Аустеволл муниципалитеті батыста (Лисефьорден арқылы) орналасқан. Остың оңтүстік-батыс бөлігі Скорпо, Строно және Иннерёя сияқты көптеген шағын аралдарды қамтыды. Сёре-Ойане ауылы материктік жағалаудан алшақ, бірнеше кішкентай аралдарда орналасқан. Муниципалитет, әсіресе солтүстік-шығыс бөлігінде, таулы болды. Свенинген тауы үш муниципалитет – Берген, Ос және Самнангердің шекарасы болып табылады. Ол Ос муниципалитетінің ең солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Моснукен және Лишорнет таулары да Ос муниципалитетінде орналасқан.
The municipality of Os was located on the southwestern part of the Bergen Peninsula, south of the municipality of Bergen and southeast of the municipality of Samnanger. The Fusafjorden was to the east, the Bjørnafjorden to the south, and the Lysefjorden lies to the west. The municipality of Fusa was located to the east (across the Fusafjorden), the municipality of Tysnes was to the south (across the Bjørnafjorden), and the municipality of Austevoll was to the west (across the Lysefjorden). The southwestern part of Os included many small islands including Skorpo, Strøno, and Innerøya. The village area of Søre Øyane was located on several small islands off the mainland shore. The municipality was somewhat mountainous, especially in the northeastern part of the municipality. The mountain Sveningen was a tripoint boundary, marking the boundary point where the municipalities of Bergen, Os, and Samnanger meet. It was located in extreme northeastern Os. The mountains of Mosnuken and Lyshornet are both located in Os.
Мәдениет
Осеана өнер және мәдениет орталығы Осе қаласында орналасқан. Онда жыл бойы өнер мен музыкалық шаралар өтеді. Ғимарат салыстырмалы түрде жаңа, және 2011 жылы Норвегия бойынша "Жылдың ғимараты" (Årets Bygg) аталымын жеңіп алды.
The Oseana Art and Cultural Centre is located in Os. It hosts art and music events year round. The building is fairly new and in 2011, it won the "Building of the Year Award" (Årets Bygg) for Norway.
Өнеркәсіп
Остың 1800 жылдардың басынан бері шағын қайық жасау дәстүрі қалыптасқан. Оселвар – Остың дәстүрлі қайығы. Бұл кішкентай ағаш қайық 18 ғасырда Оселва өзенінің сағасындағы маңызды құрылыс орнының атымен аталған. Бұл қайықтар дәстүрлі түрде күнделікті жұмыстар үшін және шіркеуге бару үшін пайдаланылған. Олар желкенді немесе ескек қайықтар ретінде жасалған. Осы қайықтарды Остың жұрттары әлі де дәстүрлі тәсілмен жасап келеді, және туристер олардың жұмысын көруге барып, тамашалай алады. Оселвар қазір Норвегияның ресми қайығы. Өзінің дәстүрімен, қайық елдің символына айналды. Қайық Остың елтаңбасында бейнеленген. Ос муниципалитетіндегі Хагавик ауылында да Askeladden Boats AS заманауи қайық құрастыру компаниясы жұмыс істейді. Askeladden – Норвегиядағы демалыс қайықтарының ең ірі өндірушісі.
Os has had a tradition of small boat building since the early 1800s. The Oselvar is the traditional boat of Os. This small wooden boat was named after its major important building site during the 18th century, at the mouth of the Oselva River. These boats have traditionally been used for everyday work and for traveling to church. These boats were designed as either sailboats or rowboats. They still build these boats the traditional way in Os, and tourists are able to visit and watch them work. The Oselvar is now the official boat of Norway. With its traditions, the boat has become a symbol of the nation. The boat is shown on the coat of arms of Os. Hagavik, a village in Os municipality, also has a modern boat building company, Askeladden Boats AS. Askeladden is Norway's largest manufacturer of leisure boats.
Көлік
Е39 Еуропалық трассасы Ос қаласы арқылы Берген қаласынан (солтүстікке қарай) Бьёрнафьорден шығанағының жағалауындағы Халхем паромдық терминалына дейін өтеді. Бұл терминалда Бьёрнафьорден шығанағын кесіп өтетін екі тұрақты паром маршруты тоқтайды. Оңтүстік-шығыста Тайснес муниципалитетіндегі Тайснес аралындағы Вэгге Халхемнен паром қатынайды. Сонымен қатар, Фитжар муниципалитетіндегі Фитжар ауылының солтүстігінде орналасқан Сандвикаға дейін Халхемнен паром бар (бұл E39 тас жолының бір бөлігі). Норвегия үкіметі Hordfast жобасы аясында Бьёрнафьорден шығанағы арқылы жолмен өтуді қамтамасыз ету үшін көпір немесе туннель салуды жоспарлап отыр. Құрылысы аяқталғаннан кейін солтүстік терминалы Ос қаласында болады.
The European route E39 highway passed through Os from the city of Bergen (to the north) to the ferry quay at Halhjem, on the shore of the Bjørnafjorden. The quay has two different regularly scheduled ferry routes that stop here to cross the Bjørnafjorden. There is a ferry from Halhjem to Våge on the island of Tysnesøya in Tysnes municipality, to the southeast. There is also a ferry (that is part of the E39 highway) from Halhjem to Sandvika, just north of the village of Fitjar in Fitjar municipality, to the south. The Norwegian government is planning to build a bridge or tunnel crossing to provide road access across the Bjørnafjorden as part of the Hordfast project. When completed, the northern terminus will be in Os.
Демография
2014 жылдың 1 қаңтарына қарай, Остың халқы 18 678 адамды құрады, бұл халық тығыздығын анықтайды. Округ бойынша орташа көрсеткіш шамамен алғанда, ал ұлттық орташа көрсеткіш шамамен алғанда одан төмен. Остың халқының шамамен 80% қалалық елді мекендерде тұрады. Халықтың шамамен 1,9% жұмыссыз ретінде тіркелген, округ және ұлттық орташа көрсеткіш 2,6% құрайды. Жұмыс күшінің 26% мемлекеттік басқару саласында жұмыс істейді. Шамамен 2% экономикалық қызметтің бірінші секторда, 28,2% екінші секторда, ал 69,3% үшінші секторда жұмыс істейді. 2001 жылдың 29 қазаны мен 4 қарашасы аралығында Остың жұмыс күшінің 45,7%-ы муниципалитеттен, негізінен көршілес Берген қаласына жұмысқа барып келді. Осы кезеңде Осқа басқа муниципалитеттерден күн сайын орташа есеппен 753 адам келіп, Осте жұмыс істейтіндердің 15,8%-ын құрады. 2006 жылы Остың жұмыстан тыс шығу көрсеткіші күніне 3001 адамды құрады.
As of 1 January 2014, Os has a population of 18,678 which gives it a population density is , compared to a county average of about and a national average of about About 80% of the population of Os lived in urban settlements. About 1.9% of the population were registered as unemployed; the county and national average is 2.6%. About 26% of the workforce were employed in public administration. About 2% were employed in the primary sector of economic activity, 28.2% in the secondary sector, and 69.3% in the tertiary sector. In the period from 29 October to 4 November 2001, 45.7% of the workforce of Os commuted out of the municipality, mainly to the neighboring city of Bergen. In the same time period, Os received a daily average of 753 commuters from other municipalities, 15.8% of those employed in Os. In 2006, Os had a daily out commuting of 3,001 people.