Кіріспе

Норвегияның Агдер округіндегі муниципалитет, Агдер округіндегі муниципалитет – Норвегияның Агдер округінде орналасқан муниципалитет. Ол Листер тарихи аймағында жатыр. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Фарсунд қаласы. Фарсунд Норвегияның оңтүстік-батыс бөлігіндегі жағалау муниципалитеті, солтүстікте Квинесдал муниципалитетімен, ал солтүстік-шығыста Лингдаль муниципалитетімен шектеседі. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 276-шы орында тұр. Фарсунд Норвегиядағы халық саны бойынша 114-ші муниципалитет, оның халқы 9 860 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы және соңғы 10 жылда халқы 4,4%-ға өсті. Фарсунд тұрғындары үш негізгі елді мекенде шоғырланған: Фарсунд қаласы (халық саны: 3 265), Вансе (халық саны: 2 016) және Вестбюгда (халық саны: 1 123). Ағаш үйлермен әйгілі Лосхавн Фарсунд қаласынан тыс жерде орналасқан. Фарсунд муниципалитетіндегі басқа ауылдарға Оре, Рёдланд және Санде жатады.

Жалпы ақпарат

Фарсунд қаласы 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз), бірақ ол 1795 жылдан бері сауда орталығы ретінде танылған. Қазіргі Фарсунд муниципалитеті 1965 жылдың 1 қаңтарында Херад, Листа және Спинд ауылдық муниципалитеттері Фарсунд қаласымен біріктірілген кезде құрылды. 1971 жылдың 1 қаңтарында Росфьорденнің батыс жағалауында орналасқан Ytre og Indre Skarstein шаруашылықтары (халық саны: 21) Лингдалдан Фарсундқа қосылды.

Атауы

Муниципалитет (алғашқыда приход) Farsundet бұғазының атымен аталған, бұл тар бұғаз арқылы Lyngdalsfjorden Фарсунд қаласының жанынан өтеді. Атаудың бірінші бөлігі Фарсунд бұғазында орналасқан шағын Фарой аралынан алынған. Аралдың аты "саяхат" немесе "жол" деген мағына беретін far сөзінен шыққан (бұл ағылшын тіліндегі "farewell" сөзі сияқты, "жақсы жол" дегенді білдіреді). Соңғы бөлігі – sund, ол "бұғаз" немесе "жол" дегенді білдіреді.

Елтаңба

Герб 1900 немесе 1901 жылдан бері қолданылып келеді. Оның түсіндірмесі: "Алтын түсті фонға жасыл төбеде төрт липа ағашы". Бұл гербтің өрісі (фоны) алтын түсті, яғни әдетте сары түспен, ал металдан жасалса – алтынмен боялады. Гербтің бейнесі – жасыл төбедегі липа ағаштарының тобы. Бұл сурет Фарсунд қаласын көрсетеді, себебі қала алаңында төрт ескі липа ағашы болған. Бастапқыда бұл ағаштар Лунд саудагерлер әулетінің бағында өсіп, шамамен 18 ғасырдың ортасында отырғызылған. Бұл ағаштар әулеттің саудалық мөрінде де бейнеленген. 1957 жылы ескі ағаштар алынып, жаңалары отырғызылды. Қалалық тудың дизайны гербтің дизайнымен бірдей.

Шіркеулер

Норвегия шіркеуінің Фарсунд муниципалитеті аумағында үш приход (sokn) бар. Ол Агдер және Телемарк епархиясындағы Листер мен Мандал прости деканатурасының бір бөлігі. Фарсундтағы шіркеулер:

Приход (sokn) | Шіркеу атауы | Шіркеудің орналасқан жері | Салынған жылы
---|---|---|---
Farsund | Frelserens Church | Фарсунд | 1905
Spind | Spind Church | Рёдланд | 1776
Herad | Herad Church | Санде | 1957
Lista | Vanse Church | Вансе | c. 1037
Vestbygda | Vestbygda Chapel | Вестбигда | 1909

Тарих

Фарсунд пен Листада тас дәуірінен бері қоныстану орындарының іздері бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Фарсунд Атлантика қабырғасында маңызды стратегиялық тұс болды, сол себепті Лундебанен және Фарсунд муниципалитетінде 400-ден астам бекініс салынды, олардың көпшілігін қазір аралап көруге болады. 1940-1945 жылдар аралығында Листада кеңестік тұтқындардың ірі лагерьлері орналасқан, Каде мен Оредегі лагерьлерде 600-дан астам тұтқын сақталған. Кеңес тұтқындары Фарсунд әуежайын, бекіністерді, казармаларды және басқа да нығайту құрылыстарын салуға мәжбүрлі еңбек етіп жұмылдырылды. Фарсундта бұрын аурухана болған, ол 2007 жылы жабылды.

Үкімет

Фарсунд муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік жәрдем және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Агдер аймақтық соты мен Агдер апелляциялық сотының қарауына жатады.

Муниципалды кеңес

Фарсунд муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 29 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Төмендегі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Экономика

Ең ірі өнеркәсіп орындары – 270 адам жұмыс істейтін Alcoa Lista алюминий зауыты; автокөлік бөлшектерін өндіретін Aludyne Norway компаниясында шамамен 250 адам жұмыс істейді. Farsund Aluminium Casting AS алюминийден автокөлік бөлшектерін шығарады. Тарихи тұрғыдан кеме қатынасы және балық шаруашылығы да маңызды болған. Фарсунд – Вест-Агдер округінің ең ірі ауыл шаруашылығы ауданы, өнімді жерлерге, орманға және тұщы су алаптарына ие. Фарсунд 1795 жылы сауда орталығы ретінде құрылған, ал 1995 жылы 200 жылдығын тойлады. Сауда және кеме қатынасы гүлденуге негіз салды, ал «бұғаз қаласы» халық санына шаққандағы кеме қатынасы бойынша әлемдегі ең ірі қалалардың бірі болған.

География

Муниципалитет Норвегияның оңтүстік-батысында, Солтүстік теңіз жағасында орналасқан. Fedafjorden және Listafjorden муниципалитеттің солтүстік-батыс жағында, ал Lyngdalsfjorden Фарсундтың шығыс бөлігінде жатыр. Жағалаудағы муниципалитетте екі маяк бар: батыста Листа маягы және оңтүстікте Сондре Катланд маягы.

Климат

Фарсундтың климаты қоңыржай мұхиттық климат (Cfb) болып келеді. Ең құрғақ маусым сәуір-шілде айларында, ал ең жауынды маусым қазан-қаңтар айларында болады. 1987 жылғы қаңтарда Листада ең төменгі температура тіркелді, ал 2018 жылғы шілдеде ең жоғары температура тіркелді. Листа маяғындағы ауа райы станциясы 1867 жылдан бері деректерді тіркеп келеді.

Фарсунд әуежайы

Farsund әуежайы, Lista (FAN) 2002 жылы жабылды. Аэропорт 1955 жылдан 2002 жылға дейін Ставангер, Берген және Осло қалаларына жоспарлы рейстерді жүзеге асырды. Листа әуежайын жиі пайдаланған әуекомпаниялардың ішінде Braathens SAFE, Norving және Air Stord компаниялары бар. Аэропорт 1940 жылы Люфтваффе құрылысын салған, және олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше истребитель эскадрильясымен осы әуежайды басқарды. Соғыстан кейін Норвегия Корольдік әуе күштері әуежайды өз басқаруына алды, және ол бір кезеңде мерзімілі әскерге шақырылғандарды даярлау лагері ретінде пайдаланылды. Бүгінде әуежай жекешелендірілді және шағын авиация қозғалысы ғана бар өнеркәсіптік аймаққа айналды.

Білім

Фарсундта 3 бастауыш мектеп бар, олар Фарсунд, Вансе және Борхаугта орналасқан. Бұдан өзге, Фарсунд пен Ванседе екі орта мектеп, сондай-ақ Фарсунд пен Ванседе екі жоғары мектеп те бар.

Сыртқы істер

Фарсунд – фьордтармен байланысы бар қала. Оның қонақжай гавані Норвегиядағы ең жақсыларының бірі саналды және жаз айларында қайықтарға толы болады. Жыл сайын Хюзенби саябағында «Страндмила» (5 км / 10 км жүгіру) жарысы өтеді. Жарыс жолы ауылдық жолдармен, ормандық жолдармен және құмды жағажайлармен жалғасады. Жыл сайынғы «Капердаген» (Қаскөйлер қаласы) фестивалі шілде айында өтіп, 1800 жылдары соғысқан британдық және норвегиялық кемелер арасындағы шайқасты көрсетеді. Ол 1996 жылдан бері өткізіліп келеді. «Америка фестивалі» (маусымның соңғы демалыс күні) аймақтағы ең танымал фестивальдердің бірі болып есептеледі. Ол атауында айтылғандай, маусымның соңғы демалыс күні Вансе қаласында өтеді. Бұл фестиваль Листа аймағынан келген көптеген отбасылардың 1960-шы жылдардың соңы мен 1970-шы жылдардың басында Америка Құрама Штаттарынан әкелген американдық мұрасын тойлайды. Мереке американдық стильдегі шерумен және сондай-ақ ескі «Am Car» шеруімен аталады.