БҰҰ Сауданы жеңілдету және электрондық бизнес орталығы

Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауданы жеңілдету және электрондық бизнес жөніндегі орталығы. UN/CEFACT – Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауданы жеңілдету және электрондық бизнес жөніндегі орталығы. Ол 1996 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Еуропа экономикалық комиссиясының (БҰҰ ЭЭК) үкіметаралық органы ретінде құрылды және 1957 жылдан бастау алған БҰҰ ЭЭК-нің сауданы жеңілдету саласындағы ұзақ жылдық дәстүрлі жұмысының нәтижесі болып табылады. UN/CEFACT-тің мақсаты – "Глобальдық сауда үшін қарапайым, түсінікті және тиімді процестер". Оның міндеті – дамыған, дамушы және өтпелі экономикалардағы бизнес, сауда және әкімшілік ұйымдарға өнімдер мен қызметтерді тиімді алмасуға көмектесу. Осы мақсатта ол ұлттық және халықаралық мәмілелерді осы мәмілелерге қатысты процестерді, процедураларды және ақпарат ағындарын үйлестіру арқылы жеңілдетуге, оларды тиімдірек және оңайлатуға, нәтижесінде әлемдік сауданың өсуіне үлес қосуға бағытталған.

Сауданы жеңілдету және электрондық бизнес

UN/CEFACT халықаралық сауда процестерін тиімді әрі оңайлату үшін екі негізгі бағытқа назар аударады: сауданы жеңілдету және электрондық бизнес. Сауданы жеңілдету – сауда рәсімдерін оңайлатуды (немесе қажетсіз рәсімдерді жоюды) қамтиды. Бұл сауда құжаттарында қолданылатын негізгі ақпаратты стандарттау мен үйлестіру, тиісті ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдаланып тараптар арасындағы ақпарат ағынын жеңілдету, сондай-ақ ашықтықты, жауапкершілікті және шығындарды тиімді ету үшін оңайлатылған төлем жүйелерін дамыту жұмыстарын қамтиды. БҰҰ/CEFACT аясында электрондық бизнес халықаралық жеткізу тізбегі бойынша тауарлар ағынын басқаратын ақпарат алмасуды үйлестіруге, стандарттауға және автоматтандыруға бағытталған. UN/CEFACT электрондық бизнес саласындағы жұмысының негізі – тауарлар оларды сүйемелдейтін процестер мен ақпараттан жылдам қозғала алмайды деген түсінік. UN/CEFACT сауданы жеңілдету және оған байланысты электрондық бизнеске қатысты барлық сауда операцияларын қамтитын кешенді көзқарас ұстанады, яғни тапсырыс беруден бастап соңғы төлемдерге дейінгі барлық процестерді қамтиды. Бұл БҰҰ/CEFACT-тың халықаралық жеткізу тізбегінің «Сатып алу – Жіберу – Төлеу» моделі арқылы ең жақсы бейнеленеді, ол оның жұмысының негізін құрайды.

Жеткізілетіндер

UN/CEFACT сауданы жеңілдету бойынша 30-дан астам ұсыным мен электрондық бизнес стандарттарын (жинақталып "құралдар" деп аталады) жасады, олар дүние жүзінде үкіметтер мен жеке секторда қолданылады. Олар сауда процедуралары мен деректерге, құжаттама талаптарына қатысты ең жақсы тәжірибелерді көрсетеді. Халықаралық стандарттау ұйымы (ISO) олардың көпшілігін халықаралық стандарттар ретінде қабылдады. БҰҰ/CEFACT ұсынымдары мен стандарттары бүкіл әлемде енгізілуде. Ең танымал құралдардың кейбіреулері:

1-ұсыным: Халықаралық сауда құжаттарына арналған Біріккен Ұлттар Ұйымының макет кілті (UNLK). Бұл халықаралық саудада қолданылатын стандартталған құжаттардың макетіне халықаралық негіз болып табылады. Макет кілті коммерциялық мәмілеге қатысатын тараптар арасында ақпарат алмасуды жеңілдетеді және Еуропалық Одақтың Бірыңғай әкімшілік құжаты (SAD); FIATA жүк тасымалдау нұсқаулығы; БҰҰ ЕЭК-нің Қауіпті тауарлар декларациясы; және Дүниежүзілік кеден ұйымының (ДКО) экспортқа арналған тауарлар декларациясы сияқты маңызды сауда құжаттарының негізі ретінде қолданылады. ДКО-ның қайта қарастырылған Киото конвенциясында UN макет кілтін пайдалану арнайы ұсынылады. Макет кілті халықаралық саудада кеңінен қолданылатындықтан, көптеген адамдар стандартты сауда құжаттарының осы ұсынымға сәйкес келуін күтеді. 16-ұсыным: Сауда және көлік орындарының БҰҰ/ЛОКОД коды теңіз порттары, әуежайлар, ішкі жүк терминалдары және басқа да кедендік рәсімдеу орындары үшін әліпбилік кодты ұсынады. Халықаралық теңіз ұйымы (IMO) ұсынған бұл кодты ірі кеме компанияларының көпшілігі, сондай-ақ Дүниежүзілік пошта одағы (UPU) қолданады. UN/LOCODE веб-сайтына үнемі кіріп тұрады, бұл БҰҰ ЕЭК веб-сайтының барлық "көрулерінің" 6% құрайды. 1981 жылы жарық көрген UN/LOCODE-тың алғашқы нұсқасында әлемдегі 8000-ге жуық жердің атаулары келтірілген. Бүгінде жылына екі рет жаңартылатын UN/LOCODE-та 100 000-ға жуық жазба бар, оны одан әрі жаңарту және кеңейтуге сұраныс жоғары. Кез келген танылған ұлттық және халықаралық әуежай немесе теңіз порты UN/LOCODE кодына ие болады. 25-ұсыным және UN/EDIFACT стандарты – тәуелсіз компьютерлендірілген ақпараттық жүйелер арасында құрылымдық деректерді электрондық алмасу үшін халықаралық келісімге келген стандарттар, анықтамалықтар және нұсқаулар жиынтығы. UN/EDIFACT электрондық деректер алмасудың халықаралық стандарты болып табылады және коммерциялық және әкімшілік саланың барлық жерінде қолданылады. UN/EDIFACT дүние жүзінде алмасылатын барлық электрондық деректер алмасу (EDI) хабарламаларының 90% астамын құрайды. UN/EDIFACT хабарламаларын барлық ұлттық кеден басқармалары, барлық ірі теңіз порттары және көптеген компаниялар (оның ішінде бөлшек сауда секторындағы 100 000-нан астам компания) және халықаралық жеткізу тізбектері пайдаланады. Мысалы, Франциядағы ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізу тізбегінде жыл сайын 7 миллионнан астам EDIFACT хабарламалары алмасады. Бір терезе туралы 33-ұсыным үкіметтерге сауда мен көлікке қатысы бар тараптарға импорт, экспорт және транзит қатысты барлық нормативтік талаптарды орындау үшін бірыңғай кіру нүктесі арқылы стандартталған ақпарат пен құжаттарды ұсынуға мүмкіндік беретін бір терезе жүйесін құруды ұсынады. Деректерді қарапайымдастыру және стандарттау туралы 34-ұсыным және Бір терезелер үшін құқықтық база құру туралы 35-ұсыным сияқты қосымша бір терезе ұсынымдары да әзірленді. Сауда серіктестері арасында тапсырыстан төлемге дейінгі бизнеске (B2B) электрондық алмасудың көп бөлігін қамтитын тізбектің барлық буынына арналған "кәсіпорындық" хабарламалар алмасады. Бұл топтағы маңызды құжаттардың бірі – салааралық шот-фактура (CII), ол негізінен төлемді талап ету ретінде қызмет етеді, қосылған құн салығын (ҚҚС) декларациялау және қайтару, статистикалық декларациялар және халықаралық саудадағы экспорттық және импорттық декларацияларды қолдау үшін негізгі құжат ретінде қолданылады. eDAPLOS хабарламасы шаруалар мен олардың серіктестері арасында алмасатын өнім парағын сипаттайды. Бұл хабарлама пайдаланушыларға техникалық деректердің анықтамаларын үйлестіруге, іздестірудің барлық кезеңдері үшін негіз болатын келісімге келген деректер сөздіктерін жасауға және стандартталған Өсімдік туралы мәліметтер парағын жасауға мүмкіндік береді. DAPLOS, БҰҰ/CEFACT негізгі компоненттері кітапханасына негізделген, Франция мен Бельгиядағы 25 000 шаруа және аймақтық ауыл шаруашылығы палаталары қолданды. CITES (Жабайы флора мен фаунаның жойылу қаупі төніп тұрған түрлерінің халықаралық саудасы туралы конвенция) БҰҰ/CEFACT-тың негізгі компоненттері кітапханасын пайдаланып декларациясының нұсқасын жасады және БҰҰ/CEFACT ережелеріне сәйкес XML хабарламасын жасады. CITES – үкіметтер арасындағы халықаралық келісім. Оның мақсаты жабайы жануарлар мен өсімдіктердің халықаралық саудасы олардың өмір сүруіне қауіп төндірмейтінін қамтамасыз ету. CITES декларациялары дүние жүзіндегі барлық елдерде кедендік рәсімдерде қолданылады.

Recommendation 1: United Nations Layout Key (UNLK) for Trade Documents. This provides an international basis for the standardized layout of documents used in international trade. The Layout Key facilitates the exchange of information between the various parties involved in a commercial transaction and is used as the basis for many key trade documents such as the European Union's Single Administrative Document (SAD); FIATA's Freight Forwarding Instruction; UNECE's Dangerous Goods Declaration; and the World Customs Organization (WCO) Goods Declaration for Export. Use of the UN Layout Key is specifically recommended in the WCO's Revised Kyoto Convention. It is important to note that the Layout Key is so widely used in international trade that many expect normal trade documents to conform to the Recommendation. Recommendation 16: UN/LOCODE Code for Trade and Transport Locations provides an alphabetic code for seaports, airports, inland freight terminals and other customs clearance sites. Recommended by the International Maritime Organization (IMO), it is used by most major shipping companies and also by the universal Postal Union (UPU). UN/LOCODE's website is regularly visited, accounting for 6% of all “hits” to the UNECE website. The first issue of UN/LOCODE in 1981 provided codes to represent the names of some 8000 locations in the world. Today, UN/LOCODE, which is updated twice annually, contains almost 100 000 entries with strong demand for further updates and extension. Every recognised national and international airport or maritime port will have a UN/LOCODE coding. Recommendation 25 and the UN/EDIFACT Standard represent a set of internationally agreed standards, directories, and guidelines for the electronic interchange of structured data, between independent computerized information systems. UN/EDIFACT is the international standard for Electronic data interchange and is used throughout the commercial and administrative world. UN/EDIFACT accounts for over 90% of all electronic data interchange (EDI) messages exchanged globally. UN/EDIFACT messages are used by almost all national customs administrations, all major seaports and a large range of companies (including over 100 000 in the retail sector), and throughout international supply chains. For example, more than 7 million EDIFACT messages are exchanged each year in the French agricultural supply chain. Recommendation 33 on Single Windows proposes that governments establish a Single Window facility that allows parties involved in trade and transport to lodge standardized information and documents with a single entry point to fulfil all import, export and transit related regulatory requirements. A suite of complementary Single Window Recommendations has also been developed, namely Recommendation 34 on Data Simplification and Standardization and 35 on Establishing a Legal Framework for Single Windows. A family of Supply Chain “Cross Industry” messages are exchanged globally between trading partners covering the majority of business to business (B2B) electronic exchanges from order to payment. One of the key documents within this family is the Cross Industry Invoice (CII) which functions primarily as a request for payment, used as a key document for Value Added Tax (VAT) declaration and reclamation, for statistics declarations and to support export and import declarations in international trade. The eDAPLOS message describes the data crop sheet exchanged between farmers and their partners. This message has allowed users to harmonize the definitions of technical data, develop consensual data dictionaries which can be used as a basis for all the steps of traceability and create a standardized Crop Data Sheet message. DAPLOS, which is based on the UN/CEFACT Core Component Library, has been adopted by 25 000 farmers and regional agriculture chambers in France and Belgium. CITES (the Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) has developed a version of their declaration using the Core Component Library of UN/CEFACT and has generated an XML message according to the specifications of UN/CEFACT. CITES is an international agreement between governments. Its aim is to ensure that international trade in specimens of wild animals and plants does not threaten their survival. The CITES declarations are used in customs clearance procedures in all countries around the globe.

Артықшылықтары

Үкіметтер, саудагерлер және тұтынушылар барлығы да қарапайым және аз шығынды сауда процедураларынан пайда көреді. БҰҰ/CEFACT-тың жұмысы дамушы елдер үшін ерекше маңызды, себебі саудамен байланысты тиімсіздіктерді жою, саудаға тарифтік кедергілерді азайтудан немесе жоюдан әлдеқайда пайдалы. Бұған қоса, БҰҰ/CEFACT-тың жұмысы теңізге шығу мүмкіндігі жоқ және ірі нарықтардан алыс орналасқан елдер үшін аса тиімді. Бұл елдер күрделі және тиімсіз процедуралар салдарынан туындайтын қиындықтар мен шектеулерге тап болады, соның ішінде тауарларды нарыққа жеткізуде көптеген қосымша шығындар туындайды. Шағын және орта кәсіпорындар үшін бұл жұмыстың нәтижесі айтарлықтай, өйткені саудамен байланысты түрлі процедураларды орындау шығындары олар үшін пропорционалды түрде жоғары. Бұл әсіресе құны төмен тауарлар үшін маңызды, онда әкімшілік процедуралардың құны жалпы шығындардың үлкен бөлігін құрайды.