Кіріспе
Норвегияның Вестфолд округіндегі муниципалитет – Норвегияның Вестфолд округінде орналасқан муниципалитет. Ол Ярлсберг тарихи аймағында жатыр. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Хортен қаласы. Хортен муниципалитетінің ірі елді мекендері: Асгардстранд қаласы және Никирке, Скоппум, Борре ауылдары. Муниципалитет Итре Ослофьордтың түбегінде орналасқан. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 340-шы орында тұр. Хортен Норвегиядағы халық саны бойынша 42-ші муниципалитет, оның халқы 27 682 адамды құрайды. Муниципалитеттің халқы соңғы 10 жылда 4,1%-ға өсті. Борре ұлттық паркі Скандинавиядағы ең ірі жерлеу орнына ие. Сондай-ақ, ол Скандинавиядағы патшалар қабірлерінің ең көп жинағын қамтиды. Хортендегі жергілікті газеттің аты – Gjengangeren, ол негізінен жергілікті жаңалықтарды жабады. Бастой түрмесі Итре Ослофьордта орналасқан Бастой аралында орналасқан және Хортен муниципалитетінің құрамына кіреді. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1965 жылдың 1 қаңтарында Асгардстранд қаласы (халық саны: 488) және Сем муниципалитетінің Станг аймағы (халық саны: 126) Борре муниципалитетімен (халық саны: 6 037) біріктірілді. 1986 жылдың 1 қаңтарында Борре муниципалитетінің бір бөлігі (халық саны: 22) Хортен қаласына берілді. 1988 жылдың 1 қаңтарында көршілес Борре муниципалитеті (халық саны: 12 994) Хортен муниципалитетімен (халық саны: 9 098) біріктірілді.
the municipality in Vestfold, Norway
is a municipality in Vestfold county, Norway. It is located in the traditional district of Jarlsberg. The administrative centre of the municipality is the town of Horten. Other population centers in Horten Municipality include the town of Åsgårdstrand and the villages of Nykirke, Skoppum, and Borre. The municipality is located on a peninsula along the Ytre Oslofjord. The municipality is the 340th largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Horten is the 42th most populous municipality in Norway with a population of 27,682. The municipality's population density is and its population has increased by 4.1% over the previous 10 year period. Borre National Park contains the largest known burial site in Scandinavia. It also has the largest collection of king's graves in Scandinavia. The local newspaper in Horten is named Gjengangeren, and covers mostly local news. The Bastøy Prison is located on the island of Bastøy which is located in the Ytre Oslofjord and is part of the municipality of Horten. During the 1960s, there were many municipal mergers across Norway due to the work of the Schei Committee. On 1 January 1965, the town of Åsgårdstrand (population: 488) and the Stang area of Sem Municipality (population: 126) were both merged with Borre Municipality (population: 6,037). On 1 January 1986, an area of Borre Municipality (population: 22) was transferred into the town of Horten. On 1 January 1988, the neighboring Borre Municipality (population: 12,994) was merged with Horten Municipality (population: 9,098).
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда қала) ескі ферма орнында салынғандықтан, ескі Хортен фермасының атымен аталыпты (1552 жылы "Хортан" деп жазылған). Бұл атаудың мағынасы белгісіз. Атау жергілікті диалекттегі "хорт" сөзінен шыққан болуы мүмкін, ол "ескі ағаштардың сыртқы, түйінді қабығын" білдіреді, ал ол ескі норвег тіліндегі "hǫrtr" сөзінен туындаған болуы мүмкін, ол "тегіс емес" немесе "қырлы" дегенді білдіреді. Тағы бір мүмкіндік – бұл көне норвег тіліндегі "hǫlkn" немесе "helkn" сөзінен шыққан болуы мүмкін, яғни "тасты жер", "паналау орны" немесе "қорғаныс орны" деген мағынаны білдіреді. Сонымен қатар, бұл "хорт" сөзінің анықталған түрі болуы мүмкін, ол "дөңгелектеу" немесе "ісік" дегенді білдіреді. Норвегиядағы бірнеше төбелер мен таулар Хортен немесе Хорта деп аталады, және бұл қаланың ортасында орналасқан Брёрудэсен төбесіне сілтеме болуы мүмкін.
Шіркеулер
Норвегия шіркеуінің Хортен муниципалитеті ішінде төрт приход (sokn) бар. Ол Тунсберг епархиясындағы Норд-Жарлсберг декандық (prosti) құрамына кіреді. Хортендегі шіркеулер:
Приход (sokn) | Шіркеу атауы | Шіркеу орналасқан жері | Салынған жылы
---|---|---|---
Борре | Борре шіркеуі | Борре | ж.ш. 1100
Скоппум | Скоппум шіркеуі | Скоппум | 1989
Хортен | Хортен шіркеуі | Хортен | 1855
Ловёй | Ловёй капелласы | Ловёй | ж.ш. 1200
Орталық | Орталық шіркеуі | Хортен | 1972
Никирке | Никирке шіркеуі | Никирке | ж.ш. 1100
Асгардстранд | Асгардстранд шіркеуі | Асгардстранд | 1969
География
Хортен муниципалитеті Вестфолд округінің Итре Ослофьордтың батыс жағалауында орналасқан. Ол оңтүстік және батыста Тёнсберг муниципалитетімен, солтүстікте Холместранд муниципалитетімен шектеседі. Таяудағы қалалар: оңтүстікте Тёнсберг және солтүстікте әлдеқайда кішкентай Холместранд. Муниципалитеттің жалпы аумағының шамамен жартысы орманды алқаптарды құрайды, ал үштен бір бөлігінен сәл азы – егіс жерлері. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – жағалаудағы Хортен қаласы. Кішкентай Асгардстранд қаласы муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде, жағалау бойында орналасқан. Skoppum, Borre және Nykirke ауылдары муниципалитеттің ауылдық аймақтарында орналасқан. Муниципалитет Вестфолд аудандық соты мен Агдер апелляциялық сотының қарауында.
Муниципалды кеңес
Хортен қалалық әкімшілігінің (Kommunestyre) кеңесі 41 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.
Мәдениет
Åsgårdstrand 1920 жылдан бері демалыс пен шомылу орны болып келген. Ол уақытқа дейін-ақ ол Эдвард Мунк және Фриц Таулов сияқты суретшілерді қызықтыратын суретшілер ошағына айналған. Эдвард Мунк Асгардстрандтағы демалыс үйінде, «Мунктың кішкентай үйі» деп аталатын жерде жалпы жеті жазды өткізді. Қазір бұл үй мұражай болып сақталған, ол Мунк көшесінде (Munchsgate 25) орналасқан.
Борре үйінділері
Боррехауген (Борре, жергілікті ауылдың атынан және "хауген" – көне норвег тіліндегі "хаугр" сөзінен, яғни дөңгелек қоршаудан шыққан) Норвегияда құрылған алғашқы ұлттық саябақ болды. Борре ұлттық саябағы Хортен және Асгардстранд қалаларының арасында орналасқан. Саябақ маңызды тарихи мәліметтер береді және викинг дәуірінде осы жерде билік орталығы болғандығының куәсі болып табылады. Қазба жұмыстары кезінде ерекше сапалы қолөнер бұйымдары табылды, олардың көп бөлігі Ослодағы Викинг кемелері мұражайында көрсетілген. Бұл стиль "Борре стилі" деп белгілі және бүгінде жануарлар мен түйіндемелермен әшекейленгенімен танымал, олар көбінесе жеке жабдықтарды безендіру үшін қолданылған. Табылған заттар Боррехаугенде викинг кемесі жерленгенін де растайды. Борре ұлттық саябағындағы Борре дөңгелектер қорымында Көшпенділер дәуірінен бастау алатын патшалардың қабірлері бар. Саябақтың аумағы Скандинавиядағы патшалар қабірлерінің ең ірі жиынтығын қамтиды. Бұл дөңгелектер Солтүстік Еуропадағы ескі скандинавиялық Инглинг әулетінің ең толыққанды қабірлер жинағы болуы мүмкін. 1989 жылдан 1991 жылға дейін ұлттық саябақтың ішінде және сыртында жаңа қазба жұмыстары жүргізілді.
Көлік
Жарты аралда орналасқандықтан, Хортен қаласының батысынан негізгі көлік артериялары өтеді, ал қосалқы жолдар қаланы осы бағыттармен байланыстырады. Moss–Horten Ferry (сондай-ақ Bastø Ferry деп те аталады) Ослофьордты кесіп өтіп, Остфолд округіндегі Мосс қаласына қосылады. Паром сағатына 1-4 рет жүзеді, саяхат шамамен 30 минутқа созылады. Жыл сайын шамамен 1,8 миллион көлік және 3,5 миллион жолаушы тасымалданады. Скоппум Осло орталық вокзалынан пойызбен 1 сағат 10 минуттық қашықтықта. Автокөлікпен Хортенге Е18 Еуропалық тас жолымен оңтүстікке қарай барады, қашықтығы Ослодан шамамен [қашықтық көрсетілмеген]. Ең жақын әуежай – Сандфьорд Торп әуежайы, ол Скоппумнан оңтүстікке пойызбен 30 минуттық жерде орналасқан.
Спорт
Хортенде бірнеше футбол клубы бар. Ең табыстысы және белгілісі – FK Ørn Horten, қазір Норвегияның 2-ші дивизионында ойнап жатыр. Тағы бір Хортен командасы, Falk, Норвегияның 3-ші дивизионында, ал Borre IF және Holtankammeratene лига жүйесінде одан да төменгі лигаларда ойнайды.
Білім
Оңтүстік-Шығыс Норвегия университетінің Хортен қаласындағы кампусы бар, ол көбінесе Баккентейген деп аталады. Баккентейген социология, тарих және тіл білімінен бастап математика, табиғат ғылымдары және теңіз саласындағы зерттеулерге дейін кең ауқымды пәндерді ұсынады. Кампуста 4000-нан астам студент оқиды және ол аймақтағы ғылыми зерттеулер мен дамуға көмектесуді мақсат етеді.
Көрікті жерлер
Борре ұлттық паркі, Норвегиядағы алғашқы ұлттық парк. Мұнда Солтүстік Еуропадағы патшалық қабір үйінділерінің ең ірі жиынтығы, Корольдік Норвегия Әскери-теңіз мұражайы (Marinemuseet) орналасқан. Бұл 1853 жылы негісталған, әлемдегі осы сипаттағы ең көне мұражай. Корольдік Норвегия Әскери-теңіз мұражайында көптеген кемелерді, соның ішінде 1873 жылғы әлемдегі алғашқы торпедалық қайықты кездестіруге болады. Преус Фотомузейі – Норвегияның фотосурет мұражайы, ол теңіз мұражайымен бір ғимаратта орналасқан ерекше музей. Карлхохансверн – Хортендегі бұрынғы әскери-теңіз базасы. Соңғы жылдары мұндағы қызмет азайып, аймақтың бір бөлігі, соның ішінде әдемі жағажайлар, халыққа ашылды. Фотосурет мұражайы мен әскери-теңіз мұражайы да әскери-теңіз базасына жақын орналасқан. Норвегия Корольдік Әскери-теңіз флотының оркестрі, Еуропаның үздік әскери оркестрлерінің қатарында саналады және Хортендегі Карлхохансвернде орналасқан. Хортен Билмюзейінде 1900 жылдан 1970 жылға дейінгі классикалық автомобильдердің алуан түрлері қойылған. Мұражайда сондай-ақ Норвегиядағы ең ірі модельдік теміржолдардың бірі де көрсетілуде. Ол жаз айларында күн сайын, ал тамыздың ортасынан маусымның ортасына дейін тек жексенбі күндері ашық. Borre Golfbane гольф алаңы екі Challenge Tour турнирін қабылдады (1994 және 1998 жылдары) және 2005 жылы толық ұзындығы 27 лункаға дейін кеңейтілді (пар 72 + пар 36). 1994 жылғы алғашқы Challenge Tour турнирі Норвегия аумағында өткен алғашқы кәсіби гольф турнирі болды. 18 лункалық алаң Борреваннет көлінің жанынан өтеді, ал кейбір лункалардан көлге көрініс ашылады. Борреваннет көлі – ұлттық құс қорығы, онда 255 түрлі құс түрі байқалған (2003 жылғы мәліметтер). 110 түрдің көлді ұялау орны ретінде пайдаланғаны расталды. "Эдвард Мунктің рухы" – Хортенде жұмыс істейтін әлемдегі ең солтүстік жүзімдік. Åsgårdstrand қаласы муниципалитеттің оңтүстік бөлігінде орналасқан және өзінің ерекше сұлулығымен танымал. Бұл ақ түспен боялған шағын теңіз қаласы, ол ұлы суретшілерімен (аталған Эдвард Мунк сияқты) және жағажайларымен әйгілі.
Royal Norwegian Navy Museum (Marinemuseet), the oldest existing museum of its kind in the world, founded in 1853. At the Royal Norwegian Navy Museum you can find many ships, including , the world's first torpedo boat from 1873. Preus Fotomuseum, the Norwegian Museum of Photography, is a unique museum located in the same building as the naval museum. Karljohansvern, the former naval base in Horten. Activity there in the recent years have been decreasing and parts of the area have now been opened to the public, including some nice beaches. Both the museum of photography and the navy museum are located close to the naval base. Royal Norwegian Navy Band, a military band ranked among the best in Europe has its home base in Karljohansvern in Horten. Horten Bilmuseum, the classic car museum, houses a variety of classic cars ranging from 1900 to the 1970s. One of Norway's largest model railways is also on display in the museum. It is open every day during summer, Sundays only from the middle of August to the middle of June. Borre Golfbane, a golf course has hosted two Challenge Tour events (1994 and 1998) and was in 2005 extended to 27 holes of full length (par 72 + par 36). The first Challenge Tour event in 1994 was the first professional golf tournament on Norwegian soil. The 18 hole course runs along lake Borrevannet and some of the holes have views over the lake. Borrevannet, a lake that is home to a national bird sanctuary where 255 different bird species have been observed (2003 numbers). 110 species have been confirmed using the lake as their nesting place. L'Esprit d'Edvard Munch, the northernmost vineyard of the world, operating in Horten. Åsgårdstrand, a town in the southern part of the municipality, is a sight of its own. It is a small, white painted ocean town that is best known for its great painters (like the aforementioned Edvard Munch) and its beaches.