Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сананың өзгерген күйі
қосымша тақырыптар
Altered state of consciousness
related topics
Діндік экстаз – сыртқы сезімталдықтың күрт төмендеуімен және ішкі психикалық және рухани сананың кеңеюімен сипатталатын сананың өзгерген күйі, көбінесе көріністермен және эмоционалдық (кейде физикалық) эйфориямен бірге жүреді. Бұл тәжірибе әдетте қысқа мерзімді болғанымен, бірнеше күнге немесе одан да ұзаққа созылған, сондай-ақ адам өмірі бойы қайталап басынан өткізетін экстаз тәжірибелері туралы жазбалар бар. Суфизмде бұл құбылыс уадж деп аталады.
Religious ecstasy is a type of altered state of consciousness characterized by greatly reduced external awareness and reportedly expanded interior mental and spiritual awareness, frequently accompanied by visions and emotional (and sometimes physical) euphoria. Although the experience is usually brief in time, there are records of such experiences lasting several days or even more, and of recurring experiences of ecstasy during a person's lifetime. In Sufism, the term is referred to as wajd.
Контекст
"Діни" деген сөздің мағынасы – бұл тәжірибе діни қызметпен байланысты немесе дін аясында түсіндіріледі. Журналист Марганита Ласки өзінің "Діни және секулярлық тәжірибелердегі экстаз" атты зерттемесінде, алғаш рет 1961 жылы жарық көрген: Эпитеттер мистикалық тәжірибелерге, оның ішінде экстазға жиі қолданылады, бірақ қандай айырмашылықтар жасалғаны туралы айқын түсінік болмайды. Сондықтан біз табиғат, діни, эстетикалық, неоплатондық сияқты атаулармен берілген тәжірибелерді кездестіреміз, кейбір жағдайларда атаулар себепке, ал кейде артық сенімге байланысты болады.
The adjective "religious" means that the experience occurs in connection with religious activities or is interpreted in the context of a religion. Journalist Marghanita Laski writes in her study "Ecstasy in Religious and Secular Experiences", first published in 1961:
Epithets are very often applied to mystical experiences including ecstasies without, apparently, any clear idea about the distinctions that are being made. Thus we find experiences given such names as nature, religious, aesthetic, neo platonic, etc experiences, where in some cases the name seems to derive from a trigger, sometimes from the over belief.
Ежелгі
Йога самадхи деп аталатын экстаз күйіне жетуге арналған әдістерді ұсынады. Практикамен айналысатындардың айтуынша, экстаздың әртүрлі деңгейлері бар, ең жоғарғысы – Нирвикалпа самадхи. Әсіресе Бхакти-йога экстазды осы іс-әрекеттің біріккен нәтижесі ретінде қарастырады. Буддизмде, әсіресе Пали канонында, сегіз транс күйі немесе жұтылу күйі бар. Бірінші төрт күй – Рупа, яғни материалдыққа бағытталған. Келесі төрт күй – Арупа, яғни материалдық емес. Бұл сегіз күй – соңғы толыққанды қанағатқа жеткізетін алдын алағы транс күйлері. Висуддимаггада бірінші жұтылуға жету үшін зор еңбек пен жылдар бойы үзіліссіз медитация жасалады, және барлық адамдар оны толығымен жете алмайды. Ежелгі Грекияның Дионисий мистирияларында жаңадан кірушілер шектеулер мен әлеуметтік кедергілерді жою үшін мас күйге жеткізетін заттар, экстаздық би және музыка қолданды.
Yoga provides techniques to attain a state of ecstasy called samādhi. According to practitioners, there are various stages of ecstasy, the highest being Nirvikalpa samādhi. Bhakti Yoga in particular places emphasis on ecstasy as being one of the fruits of its practice. In Buddhism, especially in the Pali Canon, there are eight states of trance also called absorption. The first four states are Rupa or, materially oriented. The next four are Arupa or non material. These eight states are preliminary trances which lead up to final saturation. In the Visuddhimagga, great effort and years of sustained meditation are practiced to reach the first absorption, and not all individuals can accomplish it at all. In the Dionysian Mysteries of ancient Greece, initiates used intoxicants, ecstatic dance and music to remove inhibitions and social constraints.
Қазіргі заманғы
Қазіргі медитаторлық тәжірибелер Тай Орман Дәстүрінде, сондай-ақ басқа Тхеравада дәстүрлерінде, бұл күш-жігер мен сирек кездесетіндігінің тек толыққанды сіңіп, басқа сезімдерді сезінбеу үшін ғана қажет екенін көрсетеді. Абсорбцияны аз тәжірибемен, одан да аз күшпен сезіну мүмкін. Монотеистік дәстүрде экстаз көбінесе Құдаймен бірлікке жетумен байланысты. Дегенмен, мұндай тәжірибелер жеке мистикалық сезімдер де болуы мүмкін, олар тек оны бастан өткерген адамға ғана маңызды. Кейбір харизматикалық христиандар экстаздық күйлерді (мысалы, "Рухта құлау") бастан өткеріп, оларды Киелі Рухтан сыйлық ретінде түсіндіреді. Грекиядағы отпен ойнаушылар жыл сайынғы Анастенария кезінде Константин Ұлының ықпалымен экстазға толы күйде билейді. Тарихи тұрғыдан алғанда, көптеген адамдар христиандық жаңару кезеңдерінде діни экстазды бастан өткерді, бұл тәжірибелердің пайда болуы мен мәніне қатысты дау тудырды. Діни экстаздың барлық эмоционалдық көріністерінің Ібіліс тарапынан тәртіпке және теологиялық дұрыстыққа жасалған шабуыл екені туралы айыптауларға жауап ретінде Джонатан Эдвардс өзінің әйгілі "Діни құштарлықтар" еңбегін жариялады. Онда ол діни экстаздың өзінен, Ібілістен немесе Құдайдан болуы мүмкін екенін айтады және оның Құдайдан келгенін анықтау үшін ішкі ойлар мен мінез-құлықтағы өзгерістерді бақылау қажет екенін көрсетеді. Қазіргі заманғы Пятидесятниктер, Харизматиктер және Рухқа толы христиандар арасында тарихи жаңаруларға ұқсас көптеген діни экстаз мысалдары орын алды. Бұл оқиғалар 1990 жылдардың ортасынан бастап Солтүстік Америкадағы бірнеше "жаңарулар" мен "құйылулар" кезіндегіге қарағанда айтарлықтай өзгерді. Сол кезден бері осы қозғалыстардағы діни экстаз жақтастары Киелі Рухтың майлауы және Құдайдың "жаңа жұмыс істеп жатқанының" белгісі деп түсіндірілетін, бұрынғыдан да ерекше мінез-құлықпен сипатталады. Ең даулы және таңғажайып мысалдардың бірі – рухани босану, оның кезінде әйелдер, кейде ерлер де, босану кезіндегідей ыңқылдап, құсып, жатырдың нақты жиырылуын сезінеді деп мәлімдейді. Бұл Құдайдан әлемге рухани нығметтер әкелетін пайғамбарлық әрекет деп есептеледі. Көптеген адамдар рухани босануды христиандыққа қарағанда, жын-перілерге жақын деп санайды. Осы христиандық қозғалыстардағы діни экстаз да ыңғырау, айқайлау, тұрып немесе отыра алмау, апокалиптикалық пайғамбарлықтарды айту, қасиетті күлкі, жылау және саңылау түрінде байқалды. Кейбіреулер "алтын шаң", "періштелердің қауырсыны", "қасиетті бұлттар" немесе құлшылық кезінде асыл тастардың кенеттен пайда болуын көргендері туралы сенімсіз жағдайларды айтты. Басқалары алтын тістерінің кенеттен толғанын мәлімдеді. Әулиелер туралы жазбаларда (христиандық әулиелер туралы жазбаларда) әулиелерге экстаз сыйланған көптеген жағдайлар тіркелген. Католик энциклопедиясына сәйкес, діни экстаз ("тәуелсіз экстаз") екі элементті қамтиды: бірі – ішкі және көрінбейтін, онда сана діни тақырыпқа назар аударады, екіншісі – денелік және көрінетін, онда сезімдердің белсенділігі тоқтатылады, сыртқы сезімдердің әсерін азайтады және оны оянуға қарсы тұрады. Мариандық көріністерге куә болғандар көбінесе осы экстаз элементтерін сезінетінін сипаттайды. Қазіргі заманғы сиқыршылық дәстүрлері өздерін "экстаздық дәстүрлер" деп атайды және өздерінің рәсімдерінде экстаздық күйлерге жетуге баса назар аударады. Қайта жаңғырту дәстүрі мен Фери дәстүрі – экстаздық сиқыршылықтың екі заманауи мысалы. Үнді рухани ұстазы Мехер Бабаның айтуынша, суфизмде маст деп аталатын Құдайға құштар жандар ерекше рухани экстазды бастан кешіреді: "[М]астар Құдайға деген сүйіспеншілігімен толы, оған бейілді. Мастар аурудан зардап шекпейді. Олар ақыл-ойының бұзылуынан зардап шегеді, себебі олардың санасына осындай күшті рухани энергиялар әсер етеді, олар үшін бұл тым ауыр, олар әлеммен байланысын үзуге, қалыпты адамгершілік әдеттер мен салтынан және өркениетті қоғамнан бас тартуға мәжбүр болады және рухани салтанат пен физикалық қиыншылықта өмір сүреді. Олар Құдайға деген құштарлықтарымен толысып, экстазда батып кетеді. Оларға тек кемелді Әмірдің ішіндегі құдайлық сүйіспеншілік қана жете алады".
Modern meditator experiences in the Thai Forest Tradition, as well as other Theravadan traditions, demonstrate that this effort and rarity is necessary only to become completely immersed in the absorptions and experience no other sensations. It is possible to experience the absorptions in a less intense state with much less practice. In the monotheistic tradition, ecstasy is usually associated with communion and oneness with God. However, such experiences can also be personal mystical experiences with no significance to anyone but the person experiencing them. Some charismatic Christians practice ecstatic states (such as "being slain in the Spirit") and interpret these as given by the Holy Spirit. The firewalkers of Greece dance themselves into a state of ecstasy at the annual Anastenaria, when they believe themselves under the influence of Constantine the Great. Historically, large groups of individuals have experienced religious ecstasies during periods of Christian revivals, to the point of causing controversy as to the origin and nature of these experiences. In response to claims that all emotional expressions of religious ecstasy were attacks on order and theological soundness from the Devil, Jonathan Edwards published his influential Religious Affections. Here, he argues, religious ecstasy could come from oneself, the Devil, or God, and it was only by observing the fruit, or changes in inner thought and behaviour, that one could determine if the religious ecstasy had come from God. In modern Pentecostal, Charismatic and Spirit filled Christianity, numerous examples of religious ecstasy have transpired, similar to historic revivals. These occurrences have changed significantly since the time of the Toronto Blessing and several other North American so called revivals and outpourings from the mid 1990s. From that time, religious ecstasy in these movements has been characterized by increasingly unusual behaviors that are understood by adherents to be the anointing of the Holy Spirit and evidence of God's "doing a new work". One of the most controversial and strange examples is that of spiritual birthing a practice during which women, and at times even men, claim to be having actual contractions of the womb while they moan and retch as though experiencing childbirth. It is said to be a prophetic action bringing spiritual blessings from God into the world. Many believe spiritual birthing to be highly demonic and more occult like than Christian. Religious ecstasy in these Christian movements has also been witnessed in the form of squealing, shrieking, an inability to stand or sit, uttering apocalyptic prophecies, holy laughter, crying and barking. Some people have made dramatic claims of sighting "gold dust", "angel feathers", "holy clouds", or the spontaneous appearance of precious gem stones during ecstatic worship events. Others have claimed to have received spontaneous gold tooth fillings. In hagiographies (writings about Christian saints), many instances are recorded in which saints are granted ecstasies. According to the Catholic Encyclopedia religious ecstasy (called "supernatural ecstasy") includes two elements: one, interior and invisible, in which the mind rivets its attention on a religious subject, and another, corporeal and visible, in which the activity of the senses is suspended, reducing the effect of external sensations upon the subject and rendering him or her resistant to awakening. The witnesses of a Marian apparition often describe experiencing these elements of ecstasy. Modern witchcraft traditions may define themselves as "ecstatic traditions", and focus on reaching ecstatic states in their rituals. The Reclaiming Tradition and the Feri Tradition are two modern ecstatic Witchcraft examples. According to the Indian spiritual teacher Meher Baba, God intoxicated souls known in Sufism as masts experience a unique type of spiritual ecstasy: "[M]asts are desperately in love with Godor consumed by their love for God. Masts do not suffer from what may be called a disease. They are in a state of mental disorder because their minds are overcome by such intense spiritual energies that are far too much for them, forcing them to lose contact with the world, shed normal human habits and customs, and civilized society and live in a state of spiritual splendor but physical squalor. They are overcome by an agonizing love for God and are drowned in their ecstasy. Only the divine love embodied in a Perfect Master can reach them."