Кіріспе

Норвегияның Мёре-ог-Ромсдал округіндегі муниципалитет.

Смола – Норвегияның Мёре-ог-Ромсдал округіндегі муниципалитет. Ол Нордмор аймағының бір бөлігі. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Хопен ауылы, ал басқа ауылдарға Дирнес, Ракет және Вейхольмен кіреді. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 272-ші орында тұр. Смола Норвегиядағы халық саны бойынша 270-ші муниципалитет, онда 2 158 адам тұрады. Муниципалитеттің халық тығыздығы – және соңғы 10 жылда халық саны 1%-ға азайған.

Жалпы ақпарат

Smøla муниципалитеті 1960 жылдың 1 қаңтарында Edøy (халық саны: 1,135), Brattvær (халық саны: 1,361) және Hopen (халық саны: 1,550) муниципалитеттерінің қосылуы нәтижесінде құрылды. Smøla-ның алғашқы халқы 4046 адамды құрады. Одан бері аумағы өзгерген жоқ.

Атауы

Муниципалитет Smøla (немесе Smjöl) негізгі аралдың атымен аталған. Атауы, шамасы, даниялық "smule" сөзімен немесе қазіргі норвегиялық "smuldre" сөзімен байланысты болуы мүмкін, екеуі де "ұсату" немесе "құлау" деген мағынаны білдіреді, бұл негізгі аралдың төңірегіндегі мыңдаған шағын аралдар мен аралшықтарға сілтеме жасайды. Берлин Техникалық университетінің зерттеушілері Smøla аралдарының Пифей атаған Туле (Thule, Thoúlē) аралы екенін мәлімдеді.

Елтаңба

Герб 1989 жылдың 10 наурызында бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Gules, two seagulls volant argent" ("Қызыл түсті фонға екі ұшып бара жатқан күміс шағала"). Бұл гербтің қызыл фонда екі ұшып бара жатқан шағала бейнеленгенін білдіреді. Бейнеленген нәрсенің (charge) түсі күміс (argent) – ол әдетте ақ түспен көрсетіледі, бірақ егер металдан жасалса, күміс қолданылады. Бұл сурет аймақтың аралдық қауымдастық екенін және шағаланың осы аймақта көп кездесетін құс екенін көрсету үшін таңдалды. Гербті Жарл Скусеф жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербпен бірдей.

Шіркеулер

Норвегия шіркеуінің Смола муниципалитеті аумағында үш приход бар. Ол Мьор епархиясындағы Ytre Nordmøre декандық (prosti) құрамына кіреді. 2019 жылы Норвегияның Мәдени мұраны зерттеу институтының археологтары үлкен аудандағы жоғары ажыратымды георадар технологиясын пайдаланып, 17 метрлік викинг кемесінің шіркеулердің біріне жақын Эдоя аралында жерленгенін анықтады. Олардың пікірінше, кеменің жасы 1000 жылдан асып, Меровингтер немесе Викинг дәуіріне жатады; топ аталған аймақта қосымша іздеу жұмыстарын жүргізуді жоспарлап отыр. Бұрын осы топ Gjellestad жерінде осыған ұқсас жерлеу орнын тапқан болатын. Смола муниципалитетіндегі шіркеулерПриход (sokn) Шіркеу атауы Шіркеу орналасқан жері Салынған жылыBrattværБраттвер шіркеуіБраттвер1917EdøyЭдøy шіркеуіЭдøy1885Ескі Эдøy шіркеуіЭдøy шамамен 1190HopenХопен шіркеуіХопен1892

География

Smøla муниципалитеті Норвегияның батыс жағалауында, Kristiansund қаласынан солтүстікке қарай орналасқан. Муниципалитет негізгі Smøla аралынан және 3000-нан астам кіші аралдардан тұрады. Негізгі арал өте жазық, ең биік нүктесі теңіз деңгейінен жоғары. Муниципалитеттегі ең биік нүкте – Kuli аралындағы Ramndalshaugen, теңіз деңгейінен жоғары. Жердің көбісі батпақтар мен жартастардан тұрады, жалғасы ауыл шаруашылығына пайдаланылған жер 5% ғана. Муниципалитеттегі басқа кіші аралдарға Edøya, Kuli және Veiholmen кіреді. Муниципалитет оңтүстік жағынан Edøyfjorden арқылы Норвегияның қалған бөлігінен бөлінген. Smøla-ны қоршаған көптеген кішкентай аралдардың болуына байланысты, мұнда бірнеше маяктар орналасқан. Ең белгілілері – Smøla-дан солтүстікке қарай орналасқан Haugjegla маяғы, Smøla-дан солтүстік-батысқа қарай орналасқан Skalmen маяғы және Edøyfjorden-дегі Smøla-дан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан Tyrhaug маяғы. Берлин Техникалық университетінің Геодезия және геоақпараттық техника институтының ғалымдары Птолемейдің көне карталарын зерттеу барысында, Птолемейдің ескі координаттарын қазіргі картографиялық карталарға аударған кезде туындаған есептеу қателіктерінің жүйелілігін анықтады. Ғалымдардың пікірінше, осы қателіктерді ескергенде, мифологиялық Thule орны Smøla аралымен сәйкес келеді.

Климат

Смола мұхиттық, немесе теңіз жағалауының батыс климатына (Cfb) ие, жазы салқын, қысы жұмсақ болады. Жылдық температура амплитудасы ең суық ай мен ең жылы айдың арасында 11,1 °C (20 °F) құрайды. Сәуірден шілдеге дейін ең құрғақ мезгіл, ал күз бен қыс айларында жауын-шашын көп болады. Абсолюттік ең жоғары температура 2018 жылдың шілдесінде, ал ең төмен температура 2010 жылдың ақпанында тіркелген.

Үкімет

Smøla муниципалитеті бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), стационарсыз медициналық қызметтер, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік жәрдем және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Море-о-Ромсдал аймақтық сотының және Фростатинг апелляциялық сотының қарауында.

Муниципалды кеңес

Смоланың муниципалдық кеңесі (Kommunestyre) 17 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.

Медиа

"Nordvestnytt" газеті 1988 жылдан бері Смола аймағында жарық көріп келеді.

Энергия

2002 жылғы 5 қыркүйекте Statkraft Норвегия королі Харальд V қатысуымен жиырма жел турбинасынан тұратын Smøla жел электр станциясының ашылуын жариялады. Бұл жел жобасының бірінші кезеңі болды, толық аяқталғаннан кейін жалпы орнатылған қуаты екінші кезеңнен артық болады. Екінші кезең 2005 жылғы қыркүйекте ашылды және қырық сегіз жел турбинасын қамтыды. Барлығы 68 жел турбинасынан тұратын бұл жоба, Еуропадағы ең ірі жел электр станцияларының біріне айналды. Smøla жел электр станциясының 68 турбинасы Норвегияда орнатылған жел қуатының жартысынан астамын құрайды. Жалпы қуаты жылына 450 ГВт/сағ электр энергиясын өндіреді, бұл 22 500 норвегиялық үй шаруашылығының орташа жылдық электр тұтынуына тең.

Көрікті жерлер

Вейхольмен – негізгі аралдың солтүстігіндегі ірі балықшы ауылы. Кулистейнен (Кули тасы) – Норвегиядағы ерте христиандық туралы мәлімет беретін ең маңызды ескерткіштердің бірі. Тастың бір жағында үлкен крест бейнеленген, ол көптен бері белгілі. Бірақ тастың шетіндегі рун жазуы көпке таныс емес. Ескі Эдой шіркеуі – шамамен 1190 жылға дейін сақталған, қайта жаңартылған шіркеу. Теңіздің тереңдігінде балық аулау Смоланың табиғи ортасының бір бөлігі болып табылады. Смола балық аулауға қажетті құралдарды, балық аулау саяхаттарын ұйымдастыруды және балықшы қайықтары мен жабдықтарын жалға беру мүмкіндігін ұсынады. Осы аймақта қатысушылар келесі теңіз балықтарын ұстауға мүмкіндік алады: сельдь, треска, қызыл балық, судақ, монах балығы, атлантикалық палтус, камбала, сазан, шаб, скумбрия және тағы да басқалары.