Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Этикалық ұғым
Ethical concept
Ұйымдар этикалық кодекстерді қабылдайды, олар мүшелеріне дұрыс пен бұрыстың аражігін түсінуге және осы түсінікті өз шешімдерінде қолдануға көмектеседі. Этикалық кодекс әдетте үш деңгейдегі құжаттарды қамтиды: іскерлік этика кодекстері, қызметкерлер мінез-құлық кодекстері және кәсіби тәжірибе кодекстері.
Ethical codes are adopted by organizations to assist members in understanding the difference between right and wrong and in applying that understanding to their decisions. An ethical code generally implies documents at three levels: codes of business ethics, codes of conduct for employees, and codes of professional practice.
Әдеп кодексі немесе мінез-құлық кодексі (Корпоративтік немесе іскерлік этика)
Көптеген ұйымдар этикалық кодекс пен мінез-құлық кодексін бір-бірінің орнына қолданады, бірақ аражігін ажырату пайдалы болуы мүмкін. Этика кодексі ұйымның негізгі құндылықтарын көрсете бастайды және оның мүдделі тараптарға қатысты міндеттемелерін сипаттайды. Кодекс бәріне қолжетімді және ұйымның қызметі мен жұмыс істеу тәсіліне қызығушылық танытқан әркімге арналған. Онда ұйымның құндылықтары мен көзқарасын қалай іске асыру жоспарланғаны туралы егжей-тегжейлі ақпарат, сондай-ақ қызметкерлерге этикалық стандарттар мен оларды қалай сақтауға болатыны туралы нұсқаулар қамтылған. Дегенмен, мінез-құлық кодексі көбінесе ұйымның басшылары мен қызметкерлеріне бағытталған. Ол әдетте мінез-құлыққа қатысты шектеулерді белгілейді және құндылықтар мен принциптерге қарағанда, ережелерге немесе сәйкестікке көбірек назар аударады.
Many organizations use the phrases ethical code and code of conduct interchangeably, but it may be useful to make a distinction. A code of ethics will start by setting out the values that underpin the code and will describe an organization's obligation to its stakeholders. The code is publicly available and addressed to anyone with an interest in that organization's activities and the way it operates. It will include details of how the organization plans to implement its values and vision, as well as guidance to staff on ethical standards and how to achieve them. However, a code of conduct is generally addressed to and intended for the organization's leaders and staff. It usually sets out restrictions on behavior, and will be far more focused on compliance or rules than on values or principles.
Жалпы ескертулер
Этикалық кодекстерді көбінесе басқарушылар және жұмыс берушілер белгілі бір моральдық теорияны қолдау үшін емес, сонымен қатар моральдық ұғымдар маңызды рөл атқаратын күрделі қоғамда ұйымды басқарудың қажеттілігі ретінде қарастырады. Олар тұтас қоғамның мәдениетіне, біліміне және дініне қатысты моральдық кодекстерден өзгеше. Саясаткерлердің этика кодексін қолдануы керек пе, әлде бұл толығымен дискрециялық мамандық па, тек заңға бағынумен шектеледі ме деген мәселе талқыланып жүр, бірақ соңғы кезде осы салада тәжірибе кодекстері бекітілді. Этикалық кодексті бұзу әрекеттері көбінесе заң немесе ережелерді бұзумен қатар жүреді және заң бойынша немесе мемлекеттік органдар арқылы жазалануға болады. Тіпті қылмыстық ұйымдар мен қауымдастықтардың да ресми немесе бейресми этикалық мінез-құлық кодекстері болуы мүмкін. Кодекстер мінез-құлықтың қайсысы өздігінен malum in se, malum prohibitum болып табылады және қайсысы жақсы тәжірибе екенін анықтауға және шешімдеуге тырысады. Кейде этикалық кодекстерде нақты ережелерді беруге арналған бөлімдер болады, ал кейбіреулері жалпы нұсқаулар ұсынады, кейде сөздер тек қана тілектер болып табылады. Қорыта айтқанда, этика кодексі – "жақсы және жаман мінез-құлықты" жүйелеуге жасалған әрекет.
Ethical codes are often adopted by management and also employers, not to promote a particular moral theory, but rather because they are seen as pragmatic necessities for running an organization in a complex society in which moral concepts play an important part. They are distinct from moral codes that may apply to the culture, education, and religion of a whole society. It is debated whether the politicians should apply a code of ethics, or whether it is a profession entirely discretionary, just subject to compliance with the law: however, recently codes of practice have been approved in this field. Often, acts that violate ethical codes may also violate a law or regulation and can be punishable at law or by government agency remedies. Even organizations and communities that may be considered criminal in nature may have ethical codes of conduct, official or unofficial. Codes seek to define and delineate the difference between conduct and behavior that is malum in se, malum prohibitum, and good practice. Sometimes ethical codes include sections that are meant to give firm rules, but some offer general guidance, and sometimes the words are merely aspirational. In sum, a code of ethics is an attempt to codify "good and bad behavior".