Кіріспе

Норвегиядағы бұрынғы муниципалитет

Рисса – Норвегиядағы Фосен аймағындағы бұрынғы Sør Trøndelag округіне жататын муниципалитет. Муниципалитет 1860 жылдан бастап 2018 жылдың 1 қаңтарында таратылғанға дейін болды, содан кейін Trøndelag округіне қарасты Indre Fosen муниципалитетінің құрамына кірді. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Årnset ауылы. Муниципалитеттегі басқа ауылдар: Аскжем, Хассельвика, Хусбисьоен, Рёрвика, Раквэг және Стадсбигд. 2018 жылы таратылғанға дейін, Рисса Норвегиядағы 426 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 179-шы орында тұрды. Рисса Норвегиядағы халық саны бойынша 158-ші муниципалитет болып есептелді, оның халқы 6628 адамды құрады. Муниципалитеттің халқы соңғы он жылда 4,1%-ға өсті. Муниципалитет Фосен түбегінің оңтүстік жағында, Тронхеймс-фьорд және Стьёрн-фьорд бойында орналасқан. Ленсвикпен шығыс шекарасында үлкен Сторватнет көлі жатыр. Солтүстікке қарай Афьорд, Бюгн және Орланд муниципалитеттері орналасқан. Flakk–Rørvik паромдық кемесі Тронхеймс-фьордты кесіп өтеді және Рорвик ауылымен Тронхейм қаласын байланыстырады.

Топоним

Муниципалитет (алғашқыда приход) тарихи түрде "Риссен" деп аталды, немесе соңғы кезде "Рисса" деп жазылды. Бұл, әдетте, Ботнның тұзды-ащы су бассейнінің ежелгі атауы болған (сөзбе-сөз "фьордтың түбі"). Бұл, Trondheimsfjord-тан өзен сияқты құятын, құрлыққа қарай терең бойлаған фьорд болғанымен (алғашқы тарихта бұл, шамасы, жағалауы терең емес шығанақ болған). Атаудың "көтерілу" немесе "жоғарылау" мағынасын білдіретін "риса" етістігінен шыққандығы мүмкін. (Ботнның орташа су деңгейі бүгінде теңіз деңгейінен жоғары, ал беткі суы жиналған ішкі ағын суларының арқасында дерлік таза.) Тарихи тұрғыдан алғанда, муниципалитет атауы "Риссен" деп жазылған. 1917 жылдың 3 қарашасындағы патшалық қаулы муниципалитет атауын "Рисса" деп өзгертті.

Тарих

Бұрынғы Риссен муниципалитеті 1860 жылы Стадсбигтің ірі муниципалитетінен бөлініп шыққанда құрылды. Бастапқыда Риссенде 3733 тұрғын болды. Кейіннен атауы Рисса деп өзгертілді. 1905 жылдың 1 қаңтарында Тронхеймсфьордтың батыс жағындағы оңтүстік-батыс Ленсвик ауданы (халық саны: 1019 адам) Риссадан бөлініп, жеке муниципалитет құрды. Осыдан кейін Риссада 3394 тұрғын қалды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Стадсбиг муниципалитетінің көп бөлігі (Ингдален аймағын қоспағанда) және Стьёрна муниципалитетінің оңтүстік бөлігі Риссамен біріктіріліп, жаңа, кеңейтілген Рисса муниципалитеті құрылды. 2018 жылдың 1 қаңтарында көршілес Рисса және Лексвик муниципалитеттері бірігіп, жаңа Индре Фосен муниципалитетін құрды, ол сол күні жаңа Трёнделаг округінің құрамына кірді.

Жер сілкінісі

1978 жылдың сәуірінде Риссаның оңтүстігінде ірі жылдам балшық құлауы болды. Botn шығанағының жағалауына жылдам балшықтың шамамен бір бөлігі сырғып түсті. Бұл құлау салдарынан Лейраның солтүстік жағалауына цунами соқты, ол арақ диірменін қиратты және бірнеше үйді су басып кетті. Оқиға кезінде аймақта болған 40 адамның арасында бір адам қаза тапты. Құлаудың үлкен бөлігі екі әуесқой фотографқа түсірілді. Оқиғадан шамамен төрт жыл өткен соң, жаңа жол салынып, аймақта тұрақтандыру жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде құлаудың көптеген іздері жойылды. Аймақ қайтадан ауыл шаруашылығына пайдалануға берілді.

Басқару

Бұл муниципалитет бар болған кезде бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық медициналық қызметтер, зейнеткерлерге қызмет көрсету, жұмыссыздық және басқа да әлеуметтік көмек, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму және қалалық жолдарға жауапты болды. Бар болған кезеңінде бұл муниципалитет сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылды, ол өз кезегінде әкімді сайлады.

Елтаңба

Герб 1987 жылдың 23 қаңтарында бекітіліп, 2018 жылдың 1 қаңтарына дейін, муниципалитет таратылғанға дейін қолданыста болды. Ресми сипаттамасы: "Жасыл фонға күміс түсті үш төрт жапырақты гүл шоғы" ("I grønt en sølv rosekrans"). Бұл гербтің жасыл фонда (түсінде) үш төрт жапырақты гүл шоғынан тұратын бейнелеуі бар екенін білдіреді. Гүл шоғының түсі күміс, яғни ол әдетте ақ түспен боялады, бірақ егер металдан жасалса, күміс қолданылады. Тәждің дизайны Нидарос соборындағы ескі қабір тасында бейнеленген Скуле Бардссонның ұқсас тәжін символдау үшін таңдалды. Бардсон Риссадағы Рейн иелігінде Rein kloster монастырының негізін қалаушы болды (оның да меншігінде болған). Тәж – ортағасырлық норвегиялық герцогтардың киетін дәстүрлі бас киімі. Мұндай тәждерде әдетте бес төрт жапырақты гүл болады, бірақ Рисса гербінде 1964 жылы Рисса муниципалитетін құру үшін біріктірілген үш муниципалитетті (Рисса, Стадсбигд және Стьёрна) көрсету үшін үш гүл ғана бейнеленген. Гербті Оскар Бергсоун жасаған. Муниципалдық тудың дизайны гербтің дизайнымен бірдей.

Муниципалды кеңес

Риссаның муниципальдік кеңесі (Kommunestyre) төрт жылдық мерзімге сайланатын 23 өкілден құралған. Соңғы муниципальдік кеңестегі партиялардың құрамы келесідей болды: