Кіріспе

Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет

Хамарой – Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет. Ол Салтеннің дәстүрлі аймағының бір бөлігі болып табылады. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Оппейд ауылы. Басқа ауылдарға Драг, Иннхавет, Карлсёй, Корснес, Престейд, Скутвика, Тёммернесе, Транёй және Ульвсвог кіреді. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 36-шы орында. Хамарой Норвегиядағы халық саны бойынша 242-ші муниципалитет, оның халқы 2682 адамды құрайды. Муниципалитеттің халқының тығыздығы және соңғы 10 жыл ішінде халқы 2,5%-ға азайған.

Жалпы ақпарат

Хамарой муниципалитеті 1838 жылдың 1 қаңтарында құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1960 жылдары Норвегияда Шей комитетінің жұмысы нәтижесінде көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Сагфьорденнің оңтүстік жағында және Вегфьеллан тауының батысында орналасқан Хамаройдың бөлігі (халық саны: 77 адам) көршілес Штайген муниципалитетіне берілді. Сол күні Tysnes және Molvik шаруашылықтары (халық саны: 33 адам) Хамаройдан көршілес Tysfjord муниципалитетіне ауыстырылды. 2020 жылдың 1 қаңтарында Tysfjord муниципалитетінің батыс бөлігі Хамарой муниципалитетіне қосылды. Бұл 2017 жылы Норвегия Парламенті Tysfjord муниципалитетін Tysfjorden бойымен бөлуге шешім қабылдағаннан кейін болды, оның шығыс жартысы Narvik және Ballangen муниципалитеттерімен біріктіріліп, жаңа, ірі Narvik муниципалитеті құрылды, ал қалған батыс жартысы сол күні Хамарой муниципалитетімен біріктірілді.

Атауы

Муниципалитет (алғашқыда приход) ескі Хамаройя аралының атымен аталған, ол қазір жартыарал болып табылады, себебі алғашқы Хамарой шіркеуі сол жерде салынған. Атының бірінші бөлігі – «аяқ/жануардың аяғы» деген мағынаны білдіретін «hǫm» сөзінің жаттық жайы. Соңғы бөлігі – «арал» дегенді білдіретін «øy». Бұл аралдың (немесе оның бір бөлігінің) жануардың аяғына ұқсас пішінде болғандығынан туындаған болуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан муниципалитет атауы «Хаммерё» деп жазылған. 1908 жылғы 6 қаңтардағы корольдік қаулы муниципалитет атауын «Хамарой» деп өзгертті. 2011 жылғы 21 қаңтарда ұлттық үкімет муниципалитетке саам тіліндегі теңдес ресми атауды қосу туралы қаулыны бекітті: «Hábmer». Саам тіліндегі атаудың жазылуы қолданылуына қарай өзгереді. Ол жеке жазылғанда «Hábmer» деп аталады, ал «Хамарой муниципалитетіне» саам тіліндегі баламасы «Hábmera suohkan» болып табылады.

Елтаңба

Алғашқы елтаңба 1982 жылғы 19 ақпанда бекітіліп, 2020 жылғы 1 қаңтарға дейін қолданыста болды. Ресми сипаттамасы – "Азур, тұрған күміс түлкі" (I blått en stående sølv gaupe). Бұл елтаңбаның көк фонға (түсіне) және түлкі бейнесіне ие екенін білдіреді. Түлкінің аргент түсі бар, яғни ол көбінесе ақ түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Түлкілер бұл аймақта көп кездеседі, сондықтан муниципалитет орманды аймақтарындағы бай фаунаның символы ретінде таңдалды. Елтаңбаны Асбьёрн Матиассен жасаған. Қазіргі елтаңба 2019 жылы қабылданды және муниципалитеттер біріккеннен кейін 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілді. Сипаттамасы – "Азур, екі аққудың тасқа қашалған бейнесі". Бұл елтаңбаның көк фонға (түсіне) және 9000 жылдық тасқа қашалған екі аққудың контурының бейнесіне ие екенін білдіреді. Аққулардың аргент түсі бар, яғни олар көбінесе ақ түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Лейкнестегі Дюребергеттегі ежелгі тасқа қашалған бейне муниципалитет үшін маңызды тарихи ескеріш болып табылады. Екі аққу сонымен қатар муниципалитеттің екі мәдениетін: норвегиялық және луле саамын бейнелейді. Елтаңбаны Ингар Николайсен Куолжок пен Даг Винсхансен жасаған.

География

Хамарой муниципалитеті солтүстікте Нарвик муниципалитетімен, батыста Штайген муниципалитетімен, оңтүстікте Сорфолд муниципалитетімен, солтүстік-батыста Вестфьорденмен, оңтүстік-шығыста Швециямен шектеседі. Ірі Финнёя аралы Сагфьорден мен Калдвэгфьорден арасында орналасқан. Муниципалитет аумағындағы көлдерге Fjerdvatnet, Forsanvatnet, Forsvatnet, Kaldvågvatnet, Kilvatnet, Livsejávrre, Makkvatnet, Reinoksvatnet, Rekvatnet, Rotvatnet, Sandnesvatnet, Skilvatnet, Šluŋkkajávri және Strindvatnet кіреді.

Табиғат

Хамаройдың көп бөлігін ұсақ фьордтар, қарағай, қайың және аспан ағаштарынан тұратын ормандар мен жағалау таулары алып жатыр. Иннхаветтен бірнеше шақырым солтүстікке орналасқан қарағай мен қайың басымдығын көрсететін Троллполлен табиғат қорығы, Лиландсватнет батқылық аймағы, Стейнсландсозен құятын жері және бай лишай флорасы бар ескі аспан ағаштарымен толы Кваннскоген сияқты бірнеше табиғат қорықтары бар. Хамаройскафте тауы ұзақ жылдар бойы табиғаттың фалликалық символы ретінде есептелген (1-сурет және 2-суретті қараңыз).

Климат

Хамаройдың климаты мұхиттық немесе бореалды, қолданылатын қысқы шешімге байланысты. Күз бен қыстың басы жауым-шашын жағынан ылғалды маусым, ал сәуір-маусым аралығы ең құрғақ кезең, бұл мұхиттық климатты көрсетеді. Рекордтық ең жоғары температура 2018 жылдың 18 шілдесінде Драгта тіркелді.

Үкімет

Норвегиядағы барлық муниципалитеттер бастауыш білім беруге (10-сыныпқа дейін), стационарлық емес денсаулық сақтау қызметтеріне, зейнеткерлерге қызмет көрсетуге, әлеуметтік қамтамасыздандыруға және басқа да әлеуметтік қызметтерге, жер учаскелерін жоспарлауға, экономикалық дамуға, муниципалитеттік жолдар мен коммуналдық желілерге жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалитеттік кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалитеттік кеңес мүшелерінің дауысымен сайланады. Муниципалитет Midtre Hålogaland аудандық сотының және Hålogaland апелляциялық сотының қарауында болады.

Муниципалды кеңес

Хамарой муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 17 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және өткен құрамы көрсетілген.

Көлік

Хамаройда халық тығыздығы төмен болғанымен, жаз айларында қозғалыс көбейеді, себебі Сволверге және Лофотен аралдарына бағытталған негізгі жол Хамарой мен оның әкімшілік орталығы Оппейд арқылы өтеді. Skrova және Svolvær-ге дейінгі паром сапары шамамен 2 сағатқа созылады және Skutvika-дан (Оппейдтен шамамен 15 минуттық қашықтықта) белгілі бір интервалмен жүзеге асырылады. 2008 жылы жаңа Лофотен құрлыққа қосылатын жол ашылғаннан кейін паром кестесі едәуір қысқартылды. Еуропалық E6 тас жолы муниципалитет арқылы солтүстік және оңтүстікке қарай Нарвикке дейін өтеді. Stoklands Bilruter автобустары Хамаройдағы кейбір ауылдар арасында қызмет көрсетеді.

Экономика

Оппейд қаласында қалалық әкімшілік және басқа да мемлекеттік қызметтер орналасқан. Муниципалитетте қонақ үй бар, сондай-ақ көрнекті Tranøy маяғын жалға алуға болады. Скутвик – паром догының маңында шоғырланған шағын тұрғын және қайық тұратын аймақ. Жоғары маусымда паромға кезекте тұрған көліктер мен автоүйдеулердің саны көп болуы мүмкін. Скутвикте көруге бірнеше қызықты орын бар, сондай-ақ шағын бар/кафе және Statoil жанармай құю станциясы бар.

Кнут Хамсун

1920 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алған жазушы Кнут Хамсун Хамаройда өсті. Кнут Хамсун орталығы – Кнут Хамсунның өмірі мен шығармашылығына арналған музей және білім беру орталығы 2009 жылы құрылысын аяқтап, 2010 жылдың маусымында жұртшылыққа есігін ашты. Кнут Хамсунның балалық шағындағы үйі де жаз айларында саяхатшыларға ашық. Хамсун әдебиет фестивалі 1982 жылы негізі қаланды және әр екінші жылы тамыздың бірінші аптасында Хамаройда өткізіледі.