Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет
Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет
Municipality in Nordland, Norway
the municipality in Nordland, Norway
Евенс* немесе Евенåшши* – Норвегияның Нордланд округіндегі муниципалитет. Ол Офотен тарихи аймағының бір бөлігі. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Боген ауылы. Евенс муниципалитетіндегі басқа ауылдар: Лиланд, Тарстад, Драгвик және Евенс ауылы. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 285-орында тұр. Евенс Норвегиядағы халық саны бойынша 310-шы муниципалитет, оның халқы 1310 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы – және соңғы 10 жылда халық саны 4,8%-ға азайған.
Evenes* or Evenášši* is a municipality in Nordland county, Norway. It is part of the traditional district of Ofoten. The administrative centre of the municipality is the village of Bogen. Other villages in Evenes include Liland, Tårstad, Dragvik, and the village of Evenes. The municipality is the 285th largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Evenes is the 310th most populous municipality in Norway with a population of 1,310. The municipality's population density is and its population has decreased by 4.8% over the previous 10 year period.
Жалпы ақпарат
Эвинднас муниципалитеті 1884 жылдың 1 қаңтарында құрылды, ол кезде ескі Офотен муниципалитеті екі жаңа муниципалитетке – Эвинднас және Анкенес муниципалитеттеріне – бөлінді. Алғашқыда Эвинднаста 2397 адам тұрды. Кейіннен атауы Эвинднас-тан Эвенс-ке өзгертілді. 1912 жылдың 1 қаңтарында Тромс округіндегі Тронденес муниципалитетінің оңтүстік бөлігі (халық саны: 291) Эвенс муниципалитетіне (және Нордланд округіне) қосылды. 1925 жылдың 1 шілдесінде Офотфьорденнің оңтүстік жағындағы Эвенс муниципалитетінің оңтүстік бөлігі (халық саны: 3270) жаңа Балланген муниципалитеті болып бөлінді. Бұл Эвенсте 2323 тұрғын қалдырды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында батыс Эвенстегі кішкентай, халқы жоқ Рамнес аймағы көршілес Тьелдсунд муниципалитетіне берілді. 1999 жылдың 1 қаңтарында Нарвик муниципалитетінің кішкентай Вегген аймағы (халық саны: 9) Эвенс муниципалитетіне қосылды.
The municipality of Evindnæs was established on 1 January 1884 when the old Ofoten Municipality was split into two new municipalities: Evindnæs and Ankenes Municipality. Initially, Evindnæs had 2,397 residents. The spelling was later changed from Evindnæs to Evenes. On 1 January 1912, the southern part of Trondenes Municipality in Troms county (population: 291) was transferred to Evenes (and Nordland county). On 1 July 1925, the southern district of Evenes on the south side of the Ofotfjorden (population: 3,270) was separated to become the new Ballangen Municipality. This left Evenes with 2,323 residents. During the 1960s, there were many municipal mergers across Norway due to the work of the Schei Committee. On 1 January 1964, the small, unpopulated Ramnes area in western Evenes was transferred to the neighboring Tjeldsund Municipality. On 1 January 1999, the small Veggen area of Narvik Municipality (population: 9) was transferred to Evenes Municipality.
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда приход) ескі Эвенс шаруашылығының атымен аталып кеткен, себебі алғашқы Эвенс шіркеуі сол жерде салынған. Бірінші элемент – (болжам бойынша) Øyvindr еркек есімінің жатыс септегі. Соңғы элемент – nes, яғни «мүйіс» деген мағынаны білдіреді. Тарихи жазбаларда бұл атау Эвинднес деп жазылған. 2021 жылдың 11 маусымында ұлттық үкімет муниципалитетке саам тіліндегі қосымша ресми атауды бекітті: Evenášši. Саам тіліндегі атаудың жазылуы қолданылуына қарай өзгереді. Ол жеке жазылғанда Evenášši деп аталады, ал саам тілінде «Evenes муниципалитеті» деген мағынаны білдіргенде Evenášši suohkan деп аталады.
The municipality (originally the parish) is named after the old Evenes farm since the first Evenes Church was built there. The first element is (probably) the genitive case of the male name Øyvindr. The last element is nes which means "headland". Historically, the name was spelled Evindnæs. On 11 June 2021, the national government approved a resolution to add a co equal, official Sami language name for the municipality: Evenášši. The spelling of the Sami language name changes depending on how it is used. It is called Evenášši when it is spelled alone, but it is Evenášši suohkan when using the Sami language equivalent to "Evenes municipality".
Елтаңба
Герб 1990 жылдың 12 қаңтарында бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Gules, a wheel argent" ("I rødt et sølv hjul"). Бұл гербтің қызыл фонда (түсі) күміс түсті дөңгелек бейнеленгенін білдіреді. Дөңгелек – арба дөңгелегі. Дөңгелектің күміс түсі (argent) әдетте ақ түспен көрсетіледі, бірақ егер дөңгелек металдан жасалған болса, күміс қолданылады. Дөңгелек Эвенес аймағының байланыс және көлік орталығы болғандығын символдайды. Гербтің дизайнын Пер Хартвигсен жасады, ал идеясы Эвенестен Айна Хайдалға тиесілі.
The coat of arms was granted on 12 January 1990. The official blazon is "Gules, a wheel argent" (I rødt et sølv hjul). This means the arms have a red field (background) and the charge is a wagon wheel. The wheel has a tincture of argent which means it is commonly colored white, but if it is made out of metal, then silver is used. The wheel was chosen as a symbol for Evenes as a center of communication and transportation for the region. The arms were designed by Per Hartvigsen after the idea by Aina Heidal from Evenes.
География
Evenes Ofotfjorden солтүстік жағалауында орналасқан және батысы мен солтүстігінде Тьелдсунд муниципалитетімен (Тромс округінде), шығысы мен оңтүстігінде Нарвик муниципалитетімен (фьорд арқылы) шекаралас. Муниципалитеттің батыс бөлігінде (Лиланд және Эвенес аймағы) жазықтар бар, ал шығыс бөлігінде (Боген) таулар фьордтан тікелей көтеріледі. Ең биік тау – Лилетлинден, оған қыста және ерте көктемде шаңғымен де, арнайы жабдықсыз көтерілуге болады. Көрініс таң қалдырады. Evenes арқылы өтетін Е10 тас жолымен келе жатқанда ең көз тартатын тау, әсіресе Богеннің шығысында орналасқан тік Нийнген болуы мүмкін. Боген ауылының жанындағы Strandvatnet көлі таулармен қоршалған және сирек кездесетін меромиктік көл. Evenes-тегі көптеген көлдерде алабұға бар, ал Богеннен бірнеше шақырым шығысқа қарай орналасқан Østervikvatnet көлінде арктикалық шабақ шарықталады. Ниингсватнет көлінің бір бөлігі Evenes аумағында орналасқан. Үлкен Trollkirka (Тролл шіркеуі) үңгірі муниципалитеттің батыс бөлігінде (Тарстадқа жақын) орналасқан. Evenestangen-де Екінші дүниежүзілік соғысынан қалған неміс бекіністерін көруге болады, сонымен қатар ол фьордта балық аулауға қолайлы орын. Evenestangen-де Даниялық суретші Бьёрн Норгаардтың "Тас үй" мүсіні орналасқан. Бұл мүсін Artscape Nordland жобасының бір бөлігі.
Evenes is located on the northern shore of the Ofotfjorden, and borders Tjeldsund Municipality (in Troms county) to the west and north and Narvik Municipality to the east and south (across the fjord). There are lowlands in the western part of the municipality (Liland and Evenes area), while in the eastern part (Bogen), the mountains go almost straight up from the fjord. The highest mountain is Lilletinden , which can be climbed without climbing equipment, even with skis in the winter and early spring. The view is stunning. The most noticeable mountain when driving on the European route E10 highway, which crosses through Evenes, is perhaps the steep Niingen just east of Bogen. Strandvatnet lake next to Bogen village is surrounded by mountains and is a relatively rare Meromictic lake. There is trout in most lakes in Evenes, and Arctic char spawns in Østervikvatnet (lake) a few kilometres east of Bogen. Niingsvatnet is partly located in Evenes. The large cave Trollkirka (the Troll Church) is located in the western part of the municipality (near Tårstad). German fortifications from World War II can be seen at Evenestangen, which is also a good place for fishing in the fjord. Evenestangen is also the site of the sculpture Stone House by Danish artist Bjørn Nørgaard. The sculpture is part of the Artscape Nordland project.
Климат
Эвенес әуежайының метеостанциясы 1973 жылдан бері климатты тіркеп келеді, сол климаттық аймаққа тән қалыпты қысқы мерзімге қарағанда жұмсақ қыстарын көрсетеді. Абсолюттік ең жоғары температура 2018 жылдың 18 шілдесінде тіркелді. Ең жылы ай 2014 жылдың шілдесі болды, орташа және күндізгі ең жоғары температурасы соңғы онжылдықтардағы ең суық ай 2007 жылдың ақпан айы болды, орташа және күндізгі ең төмен температурасы болды. Ең жауын-шашынды маусым – күз және қыс, ал ең құрғақ маусым – наурыз-шілде, бұл мұхиттық климатқа тән үлгі.
The weather station at Evenes airport has been recording since 1973, showing a boreal climate (Dfc/subarctic) with milder winters than typical for this climate zone. The all time high was recorded 18 July 2018. The warmest month on record was July 2014 with mean and average daily high The coldest month in recent decades was February 2007 with mean and average daily low
The wettest season is autumn and winter and the driest is March July, a pattern more typical of oceanic climates.
Үкімет
Муниципалитет бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық денсаулық сақтау қызметтері, зейнеткерлерге қызмет көрсету, әлеуметтік жәрдем және басқа да әлеуметтік қызметтер, жер учаскелерін жоспарлау, экономикалық даму, муниципалдық жолдар мен коммуналдық қызметтерді ұйымдастыруға жауапты. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалады. Муниципалитет Midtre Hålogaland аудандық сотының және Hålogaland апелляциялық сотының қарауында болады.
The municipality is responsible for primary education (through 10th grade), outpatient health services, senior citizen services, welfare and other social services, zoning, economic development, and municipal roads and utilities. The municipality is governed by a municipal council of directly elected representatives. The mayor is indirectly elected by a vote of the municipal council. The municipality is under the jurisdiction of the Midtre Hålogaland District Court and the Hålogaland Court of Appeal.
Муниципалды кеңес
Эвенс коммуналық кеңесі (Kommunestyre) 17 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және өткен құрамы көрсетілген.
The municipal council (Kommunestyre) of Evenes is made up of 17 representatives that are elected to four year terms. The tables below show the current and historical composition of the council by political party.
Экономика
Халықтың көпшілігі мемлекеттік қызметтерде жұмыс істейді, сонымен қатар шағын көлемде ауыл шаруашылығы да дамыған. Харстад-Нарвик әуежайы (халықаралық әуежай) муниципалитеттің батыс бөлігінде орналасқан, Осло, Тронхейм, Бодё, Тромсё және Анденес қалаларына күнделікті рейстер, сондай-ақ күнге толы туристерді тасымалдайтын Оңтүстік Еуропаға чартерлік рейстер ұшып тұрады. Норвегия Корольдік әуе күштері Эвенесте маңызды инфрақұрылымға ие, бірақ Суық соғыс аяқталғаннан кейін база жабылды, алайда оны НАТО-ның басқа одақтастары қысқы оқу-жаттығуларында жиі пайдаланады. АҚШ Әскери-әуе күштерінің ірі C-5 Galaxy көліктік ұшағы бірнеше рет бұл әуежайға қонды. НАТО инфрақұрылымдық қаражаты есебінен әуежайдың шығысында, Осмаркадағы кішкентай таудың ішінде жылдам жәрдем ауруханасы салынды. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1991 жылы Кувейт соғысы басталғанға дейін аурухананы Кувейтке көшірді. Мұны іске асыру үшін үлкен жүк кемесі әуежайдың шығысындағы Богенге жақын орналасқан терең су айлағын пайдаланды. Бұл айлақ порт та НАТО қаражатымен салынды, ол ауыр техниканы автомобиль жолдары арқылы Тромсқа тасымалдауға мүмкіндік берді.
Most people work in public services and there is also some small scale agriculture. Harstad Narvik Airport (international airport) is located in the western part of the municipality, with daily flights to Oslo, Trondheim, Bodø, Tromsø and Andenes, as well as charter flights to southern Europe filled with sun hungry tourists. The Royal Norwegian Air Force has a substantial infrastructure at Evenes, but the base was closed following the end of the Cold War, though it is often used by other NATO allies during their winter training. The large C 5 Galaxy from the United States Air Force has made several landings at the airport. A mobile hospital was built inside a small mountain at Osmarka, east of the airport, using NATO infrastructure funds. The United States Navy moved the hospital to Kuwait before the Gulf War started in 1991. To achieve this, a large transport ship used the deep water harbour near Bogen, east of the airport. This harbour was also built with funds from NATO, to enable heavy equipment to be moved north to Troms by road.
Тарих
Эвенес шіркеуі 1250 жыл шамасында салынған Офотендегі алғашқы шіркеу болды. Алғашқы шіркеу және одан кейінгі шіркеу өрттен жоғалып кетті; қазіргі шіркеу – 1800 жылы салынған, даниялық Бидермейер сарайларының стилінен шабыттанған ағаш шіркеу. Бүгінде шіркеуде алғашқы шіркеулерден қалған бірнеше жәдігерлер сақталған, олардың ең маңыздысы – 13 ғасырға жататын тас қазандық. Лиланд ХХ ғасырдың басында Нарвик сауда және өнеркәсіп орталығына айналғанға дейін бүкіл Офотфьорд аймағының сауда орталығы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде немістер кең және терең Боген шығанағын, көбінесе тасқалы түбін, кемелерді тоқтатуға өте қолайлы деп тапты. Нарвик тек шығысқа қарай, фьордтың ішінде орналасқан. Неміс соғыс кемесі «Тирпиц» және крейсер «Адмирал Хиппер» соғыстың бір бөлігінде (1942 жылдың 8 шілдесінен 23 қазанына дейін, 1943 жылдың 11 наурызында қайта оралды) Богенде орналасқан. «Шарнхорст» және «Лютцов» линкорлары Богенде қысқа мерзімге орналасқан. Сонымен қатар, бірнеше эсминецтер мен суасты қайықтары Богенді қысқа мерзімге база ретінде пайдаланды. Осылайша, бұл шығанақ соғыстың кейбір кезеңдерінде Германияның ең қуатты теңіз базаларының бірі болды және одақтас Арктикалық конвойларына нақты қауіп төндірді. Одақтастар осы қуатты неміс кемелері туралы ақпарат жинау қажеттігін сезінді, ал британдықтар жергілікті қарсылық тобына радиостанция берді. Бұл радиостанция Богеннен батысқа қарай 9 км жердегі Лиландта орнатылды және «Лира» деп аталды.
The Evenes Church was the first church in Ofoten, built about the year 1250. The original church and a subsequent church has been lost in fires; the present church is a wooden church (built in 1800) inspired by Danish Biedermeier mansion building style. Some relics from the original churches remain in the church today, most notably a stone baptismal font from the 13th century. Liland used to be the commercial centre of the entire Ofotfjord area right up until the emergence of Narvik as a commerce/industry centre in the early 20th century. During World War II, the Germans found the wide and fairly deep Bogen bay, with its mostly hard rock bottom well suited for anchoring, to be perfect for a naval base. Narvik is only to the east (further into the fjord). The German battleship Tirpitz and cruiser Admiral Hipper were stationed in Bogen during part of the war (8 July – 23 October 1942, returned 11 March 1943). The battleships Scharnhorst and Lützow were based in Bogen for a shorter time. Additionally, several destroyers and submarines used Bogen as a base for shorter periods. Thus, this bay was one of Germany's most powerful naval bases during parts of the war and constituted a very real threat to Allied Arctic Convoys. The Allies had an obvious need for intelligence about these powerful German warships, and the British provided a radio set to the local resistance group. This radio was set up at Liland, 9 km west of Bogen, and codenamed Lyra.