Кіріспе

Норвегияның Нордланд графтығындағы муниципалитет. Вэрой – Норвегияның Нордланд графтығындағы арал муниципалитеті. Ол Лофотеннің дәстүрлі аймағының бір бөлігі. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Вэройя аралындағы Сёрланд ауылы. Вэройдағы тағы бір ауыл – Нордланд. Тұрғындардың көп бөлігі негізгі портының маңындағы Сёрланд аймағында тұрады. Сол порттың түсінде ескі Вэрой маяғы орналасқан. Муниципалитет Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде ауданы бойынша 351-ші орында тұр. Вэрой Норвегиядағы халық саны бойынша 347-ші муниципалитет, оның халқы 688 адамды құрайды. Муниципалитеттің халқының тығыздығы – және соңғы 10 жылда халқы 8,8%-ға азайған.

Жалпы ақпарат

Вэрьой муниципалитеті 1838 жылдың 1 қаңтарында құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1928 жылдың 1 шілдесінде Вэрьойдың оңтүстік бөлігі (халық саны: 731) бөлініп, жаңа Рост муниципалитетіне айналды.

Атауы

Муниципалитет (алғашқыда приход) Værøya аралының атымен аталады, себебі алғашқы Værøy шіркеуі сол аралда салынған. Атының бірінші бөлігі – "veðr" сөзі, ол "ауа райы" дегенді білдіреді (бұл жерде қатал ауа райы мен аралдың қорғансыз, ашық орнына сілтеме жасалады). Соңғы бөлігі – "øy", яғни "арал". Тарихи жазбаларда муниципалитет атауы Værø деп жазылған. 1908 жылғы 6 қаңтардағы корольдік қаулы муниципалитет атауын Værøy деп өзгертті.

Елтаңба

Герб 1988 жылдың 7 қазанында бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Көк түсті фонға күміс түсті, қызыл мүсірлі пуффин суреті" (I blått en sølv lundefugl). Бұл гербтің көк фонға (түсіне) және пуффин бейнесіне ие екенін көрсетеді. Пуффин күміс түсті, яғни әдетте ақ түспен бейнеленеді, бірақ металдан жасалса, күміс қолданылады. Сондай-ақ, пуффин "қызыл мүсірлі" деп сипатталған, яғни оның тұмсы мен аяқтары қызыл түсті. Фондағы көк түс теңіздің маңыздылығын символдайды. Пуффин суреті осы аймақта көптеп ұялайтынын және тарихи тұрғыдан арал муниципалитеті үшін еті мен қауырсыны үшін маңызды болғанын көрсетеді. Гербті Джон Дигернес жасаған.

География

Аралдық муниципалитет көптеген аралдардан құралған, ең ірі екі арал – Værøya және Mosken. Ол Лофотен архипелагының соңында орналасқан. Норвегия теңізі солтүстік-батыста, ал Вестфьорден оңтүстік-шығыста жатыр. Værøya мен Moskenesøya арасында солтүстікке қарай Москенстраумен айналымы орналасқан.

Климат

Вэрьойдағы ауа райы өте өзгергіш болуы мүмкін. Күн сәулесі, жаңбыр, жел және тұман бір-бірін жылдам алмастыруы мүмкін. Қысқы климат жұмсақ, тіпті қыстың ортасында температура сирек төмендейді. Бұл, балық өңдеу үшін өте қолайлы жағдай жасайды. Рёст және Вэрьой әлемдегі метеорологиялық қыс болмайтын ең солтүстік аймақтардың бірі, себебі орташа температура жыл бойына мұздың түсу температурасынан жоғары болып қалады. Оңтүстік Лофотендегі қысқы температуралар, ендікке шаққандағы әлемдегі ең жоғары температуралық аномалияны көрсетеді. Дегенмен, қысқы ауа райы желді болады. Полярлық түн 13 желтоқсаннан 29 желтоқсанға дейін, ал түнгі күн 28 мамырдан 15 шілдеге дейін байқалады. Вэрьойдың субполярлық теңіздік климаты (Cfc) бар, ол қысқа, салқын жазға және ұзақ, бірақ тым суық емес қысқа ие. 2005 жылдан бері жүргізілген бақылаулар бойынша тіркелген ең төменгі температура, Арктикалық аймақтан солтүстікке қарай орналасқан жер үшін өте жұмсақ, тіпті Мадрид (Испания) немесе Джексонвилл (Флорида) қалаларындағы ең төменгі температурадан да жоғары.

Үкімет

Норвегиядағы барлық муниципалитеттер бастауыш білім беруге (10-сыныпқа дейін), стационарлық емес денсаулық сақтау қызметтеріне, зейнеткерлерге қызмет көрсетуге, әлеуметтік қамтамасыздандыруға және басқа да әлеуметтік қызметтерге, жер учаскелерін жоспарлауға, экономикалық дамуға, сондай-ақ муниципалитеттің жолдары мен коммуналдық қызметтеріне жауапты. Муниципалитетті тікелей сайланған өкілдерден құралған муниципалитет кеңесі басқарады. Әкім муниципалитет кеңесінің дауысымен сайланады. Муниципалитет Salten og Lofoten аудандық соты мен Hålogaland апелляциялық сотының қарауында болады.

Муниципалды кеңес

Вэрёй муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 13 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және өткен құрамы көрсетілген.

Көлік

Бододан Веройдың Сорландтағы вертолет алаңынан вертолетпен тасымалдау мүмкіндігі бар. Верой әуежайында әуе тасымалы қызметі болған, бірақ 1990 жылы Веройдағы апаттан кейін тоқтатылды, сол апатта бес адам қаза тапты. Әуежайдың орналасқан жері нашар деп танылды, себебі ол таудың жанында орналасқан және күшті әрі болжауға қиын желдер жиі соғып тұратын, бұл ұшып-қонуды қауіпті етіп шығарды. Бодо, Москенес және Росттан пароммен де жүруге болады.

Туристік жерлер

Мұнда треска, көмірбалық және палтус балықтарын аулауға болады. Turstien – 1999 жылы ашылған, жарықтандырылған жол. Оның беті велосипедшілерге, коляскаларға және мүгедектерге қолайлы. Breivika – Sørland және Nordland арасындағы жолда орналасқан, Skarsursanden жағажайының орналасқан жері. Басты жолдан Breivikdalen жолына бағыт белгісі бар. Heia аралға көрініс ашады. Оған Bjørka деп аталатын сатылы жолмен немесе Rømdalen бойындағы тас жолмен жетуге болады. Жолдың ортасында бұрынғы бүркіт аулау орны бар. Бүркіт аулау – Værøy аралдарының ерекше дәстүрі. Олар бүркітті қолдарымен ұстаған. Ежелгі орындары Rømdalen мысалында әлі де көруге болады. Gjerdeheia жоғарыда кең және толығымен тегіс плато құрайды. Оған Breiviksdalen-нен аңғардың соңында солға бұрылып немесе Rømdalen жолымен жоғары көтеріліп, Hornet-тен өткеннен кейін оңға бұрылу арқылы жетуге болады. Nordlandsnupen – Værøy-дің ең биік тауы. Оған Breiviksdalen-нен жоғары қарай жүріп, аңғардың соңында оңға бұрылу керек. Nordland-тағы Mollbakken – тегіс ұнтақталған дөңгелек тастардан тұрады. Мұнда викинг дәуірінен қалған көптеген жерлеу орындары табылды. Нордландтағы Ескі Værøy шіркеуі – Лофотендегі ең көне шіркеу, ол шамамен 1740 жылы салынған. Оның алтарі 1714 жылға дейін соққан, Англияда 1430 жылы жасалған алабастрдан жасалған мүсіндер бейнеленген. Nordlandshagen – Нордланд бағы – табиғатта демалуға танымал орын. Мұнда 30 мамырдан 13 шілдеге дейін түн ортасында күн көруге болады. Mostad оңтүстікте орналасқан. Тау беткейі ескі, тастап кетілген Mostad ауылының үстінен иілген. Осы жерде тупик иті шыққан. Көптеген адамдар Нордландшагеннен жаяу жүреді. Норвегиялық лундехунд немесе тупик иті – Норвегияның жеті ит тұқымының бірі және ең сирек кездесетіні. Оның қосымша саусағы бар, кішкентай және өте епті. Тупик иті тек тупик аулау үшін қолданылған, ал осы аулау арал тұрғындары үшін өте маңызды болғандықтан, осы иттер түрі Værøy-де сақталды. Sanden – биік тас қабырғасы бар жағажай, ол жазғы күндері оны керемет жылы етеді. Оған тек қайықпен ғана жетуге болады.

Әдебиетте

Эдгар Аллан Поның "Мейльстромға түсу" (1841) әңгімесіндегі "Вуррг" аралы – Вэрьой.