Кіріспе

Тромс округінің бұрынғы муниципалитеті, Норвегия.

Бьяркёй – Норвегияның Тромс округінің бұрынғы муниципалитеті. Муниципалитет 1838 жылдан бастап 2013 жылдың 1 қаңтарында Харстад муниципалитетімен біріктірілгенге дейін өмір сүрді. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы Бьяркёй аралындағы Нергарден ауылы болды. Аралдық муниципалитет бірнеше аралға таралып орналасқан: Бьяркёй, Сандсёй, Гритёй (солтүстік жартысы), Крёттёй және көптеген кіші аралдар. Бастапқыда муниципалитетке ірі Сенья аралының оңтүстік-батыс бөлігі де кірген. 2013 жылы таратылғанға дейін муниципалитет Норвегиядағы 429 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 399-шы орында тұрды. Бьяркёй муниципалитеті Норвегиядағы 427-ші ең көп халқы бар муниципалитет болды, оның халқы шамамен 455 адамды құрады, бұл оны елдегі үшінші ең кішкентай муниципалитет етті. Муниципалитеттегі халық тығыздығы төмен болды және соңғы 10 жылда халық саны 17,9%-ға азайды. 2013 жылы Бьяркёйдің Харстад муниципалитетімен бірігуіне себеп болған факторлардың бірі – Бьяркёй тұрақты байланыс жобасына (Bjarkøy Fixed Link) уәделенген қаржыландыру болды. Бұл жоба Бьяркёйдің негізгі аралдарын көпір және теңіз астындағы туннель арқылы байланыстырып, тұрғындарға көлік құралын пайдалануға және Харстадтағы материкке дейінгі пароммен сапарды қысқартуға мүмкіндік беретін еді.

Жалпы ақпарат

Сандтың престегельді (шіркеу ауданы) 1838 жылдың 1 қаңтарында муниципалитет ретінде құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). Кейіннен атауы "Бяркёй" деп өзгертілді. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегияда көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Сенья аралының оңтүстік бөлігі (Сенжехестен түбегі) және Леммингсвер аралы (екі жердің жалпы халқы: 480 адам) Бяркёй муниципалитетінен Траной муниципалитетіне қосылды. 2013 жылдың 1 қаңтарында Бяркёй муниципалитеті оңтүстіктегі Харстад муниципалитетімен біріктіріліп, Харстад деп аталатын жаңа, ірі муниципалитет құрылды.

Атауы

Муниципалитет (алғашқыда приход) бастапқыда Sandsøya аралындағы ескі "Санд" фермасының атымен "Санд" деп аталды, себебі алғашқы Бьяркёй шіркеуі сол жерде салынған. Атау "құм" немесе "құм сілкінісі" деген мағына беретін sandr сөзінен туындаған. 1887 жылы шіркеу Бьяркёя аралына көшірілген соң, муниципалитет атауы Бьяркё болып өзгертілді. Бұл жаңа атау Бьяркёя аралынан алынған. Атаудың бірінші бөлігі – "бiршiк" деген мағынаны білдіретін bjǫrk сөзінің жаттық жағдайы. Соңғы бөлігі – "ey" – "арал" дегенді білдіреді. (Аралдың аты, ол ежелгі сауда орталығы болғандықтан, Швециядағы ежелгі және белгілі Бірка қаласының атынан шабыттанған болуы мүмкін, олардың мағыналары бірдей). Тарихи жазбаларда муниципалитет атауы Bjarkø деп жазылған. 1908 жылғы 6 қаңтардағы корольдік қаулы муниципалитет атасын Бьяркёй деп өзгертіп, норвегия тілі реформаларына байланысты оны норвегиялық тілге сәйкес, даниялық тілден ерекшеленетіндей етіп жазуға мүмкіндік берді.

Елтаңба

Герб 1986 жылғы 11 сәуірде бекітілді. Ресми сипаттамасы: "Көк түсті фонға алтын түсті жартылай гриф" (I blått en halv gull griff). Бұл гербтің көк түсті фонға (негізгі бөлік) және жартылай грифтен (тек жоғарғы жартысы көрсетілген, аяқтары жоқ) тұратын белгісі бар екенін білдіреді. Грифін алтын түсті, яғни әдетте сары түспен бейнеленеді, бірақ егер металдан жасалса, алтын қолданылады. Бьяркёй муниципалитетінің гербі орта ғасырлық Бьяркёй ақсүйек отбасының гербімен бірдей болуын қалаған, алайда, 13 ғасырға тән отбасылық герб Тромс округінің қолданысында болған. Сондықтан, гербтің бір түрі қабылданды – жартылай гриф бейнеленді. Бұл отбасы орта ғасырларда Норвегияның солтүстік бөлігіндегі ең беделді отбасылардың бірі болды. Олар 13 ғасырдың соңынан бастап отбасылық гербінде грифті пайдаланды. Гербтің дизайнын Øystein H. Skaugvolldal жасаған. 2013 жылы муниципалитеттер біріккеннен кейін Бьяркёй гербі қолданудан шығарылды, себебі Харстад бірігуден кейін өзінің ескі гербін сақтап қалды.

Тарих

Бұл ежелгі викингтер мекендеген жер, және викингтер дәуірі мен орта ғасырларда басшылардың орталығы болған. Ең белгілі басшылардың бірі – Торир Хунд, ол 1030 жылы Стиклестад шайқасында Норвегияның қасиетті әулиесі Олафты өлтірген. 1323 жылы карел және Новгород сарбаздары осы орталыққа шабуыл жасап, өртеп тастаған.

География

Bjarkøy муниципалитеті толығымен аралдарда орналасқан. Ең ірі арал – Гритёя – Харстад муниципалитетімен ортақ болған. Басқа аралдарға Бяркёя, Сандсёя, Хеллёя, Флатоя және Мелойвер кірген. Andfjorden шығалағы муниципалитеттің солтүстік және батыс жағымен, ал Vågsfjorden шығалағы муниципалитеттің шығыс және оңтүстік жағымен өтеді. Муниципалитеттің ең жоғары нүктесі – Гритёя аралындағы биік тау Скьеллесвикгалтен.

Үкімет

Бар болған кезде, Бьяркёй муниципалитеті бастауыш білім беруге (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық медициналық қызметтерге, зейнеткерлерге қызмет көрсетуге, әлеуметтік қамтамасыз етуге және басқа да әлеуметтік қызметтерге, жерді жоспарлауға, экономикалық дамуға, сондай-ақ муниципалдық жолдар мен коммуналдық қызметтерге жауапты болды. Муниципалитет тікелей сайланған өкілдерден тұратын муниципалдық кеңеспен басқарылды. Әкім муниципалдық кеңес мүшелерінің дауысымен тағайындалды. Муниципалитет Хологаланд апелляциялық сотының қарауында болды.

Муниципалды кеңес

Бьяркёй муниципалитетінің кеңесі (Kommunestyre) 13 өкілден тұрды, олар төрт жылдық мерзімге сайланды. Төмендегі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің тарихи құрамы көрсетілген.