Кіріспе

Адам және жануарлардағы түкшелердің аурулары

Фолликулит – бір немесе бірнеше түкшелердің жұғуы және қабынуы. Бұл жағдай шашпен жабылған терінің кез келген жерінде пайда болуы мүмкін. Шешіну бет, кеуде, арқа, қол, аяқ, жамбас немесе бас терісінде ақ ұштармен жабылатын ісіктер түрінде көрінеді. Көбінесе акне (қызамық) кейбір түкшелердің беткі жұқпасын және қабынуын қамтиды, бірақ осы түкшелердің жағдайы әдетте фолликулит деп атамайды, себебі бұл термин көбінесе акнеден басқа себептермен жұққан және қабынған түкшелерді қамтитын жеке аурулар жиынтығы үшін қолданылады.

Асқынулар

Бұл жағдай целлюлит немесе абсцесс сияқты терінің ауыр жағдайларына ұласуы мүмкін. Бұған себеп – түк қыбыршықтарының бітелуі, қыру, немесе бас терісіне тым жақын және тар тартылған өрімдер болуы мүмкін. Зақымдалған түк қыбыршықтары Staphylococcus spp. бактерияларымен зарада. Фолликулит кез келген жастағы адамдарда кездесуі мүмкін. Созылмалы жағдайларда кейде темір тапшылығы анемиясымен байланысты болады.

Бактериялық

Staphylococcus aureus фолликулит көбінесе пайдалану алдында тиісінше тазаланбаған дөңгелек ваннада отырғаннан кейін пайда болады. Симптомдар дөңгелек ваннада отырған дене бөліктерінің айналасында – аяқтар, жамбас, кеуде, мүжік және оларды қоршаған аймақтарда кездеседі. Ылғал киіммен, мысалы, купальникпен жабылған жерлерде симптомдар күшейеді. Сикоз вульгар, сикоз барбэ немесе шаштараз – сақалды бет аймағындағы, әдетте үстіңгі ерінді қамтитын шаш түбірлерінің стафилококк инфекциясы. Шаш қыру жағдайды нашарлатады. Грам-теріс фолликулит ұзаққа созылған акнеге антибиотиктермен ем салғаннан кейін пайда болуы мүмкін.

Емдеу

Қарапайым жағдайлардың көпшілігі өздігінен шешіледі, бірақ бірінші кезектегі емдеу әдетте жергілікті қолданылатын дәрілер болып табылады. Көптеген жағдайларда жергілікті антисептикалық емдеу жеткілікті. Мүпироцин немесе неомицин/полимиксин B/бацитрацин майы сияқты жергілікті антибиотиктер тағайындалуы мүмкін. Ауызға қабылданатын антибиотиктер де қолданылуы мүмкін. Кейбір науқастарға жүйелік, тар спектрлі пенициллиназаға төзімді пенициллиндер (мысалы, АҚШ-та диклоксациллин немесе Ұлыбританияда флуклоксациллин) көмектесуі мүмкін. Саңырауқұлақты фоликулитке флуконазол сияқты ауызға қабылданатын саңырауқұлаққа қарсы препарат қажет болуы мүмкін. Эконазол нитраты сияқты жергілікті антифунгальді препараттар да тиімді болуы мүмкін. Фолликулит белгілері жойылғаннан кейін де қайталануы мүмкін.