Кіріспе

Дәрі-дәрмектер класы

Антиконвульсанттар (сонымен қатар эпилепсияға қарсы препараттар, құрысуға қарсы препараттар немесе құрысуға қарсы дәрілер (ASM) деп те аталады) – эпилепсиялық құрысуларды емдеуде қолданылатын әртүрлі фармакологиялық агенттер тобы. Антиконвульсанттар биполярлық және шекаралық тұлғалық бұзылыстарды емдеуде де жиі қолданылады, себебі олардың көпшілігі көңіл-күйді тұрақтандыратын сияқты, сондай-ақ нейропатиялық ауырсынды емдеу үшін де қолданылады. Антиконвульсанттар құрысу кезінде нейрондардың шамадан тыс жылдам оқуын басады. Антиконвульсанттар сонымен қатар мидың ішінде құрысудың таралуын болдырмайды. Конвенциялық эпилепсияға қарсы препараттар натрий арналарын бұғаттауы немесе γ-аминосүтті қышқылының (GABA) функциясын күшейтуі мүмкін. Көптеген эпилепсияға қарсы препараттардың бірнеше немесе белгісіз әсер ету механизмдері бар. Кернеуге жабық натрий арналары мен ГАМК жүйесінің құрауыштардан басқа, олардың нысаналары ГАМКA рецепторлары, ГАМК 1-түрлі транспортері және ГАМК трансаминаза болып табылады. Қосымша нысандарға кернеуге жабық кальций арналары, SV2A және α2δ жатады. Натрий немесе кальций арналарын бұғаттау арқылы эпилепсияға қарсы препараттар эпилепсия кезінде деңгейі жоғарылайтыны саналатын қоздырғыш глютаматтың, сондай-ақ ГАМК-ның бөлінуін азайтады. Бұл кейбір эпилепсияға қарсы препараттардың жанама әсері немесе әсер ету механизмі болуы мүмкін, себебі ГАМК өзі тікелей немесе жанама түрде құрысуға себеп болуы мүмкін. Кейбір антиконвульсанттар эпилепсияның жануарлар моделінде эпилепсияға қарсы әсерін көрсетті. Яғни, олар эпилепсияның дамуын болдырмайды немесе эпилепсияның прогрессирлеуін тоқтатады немесе кері қайтарады. Алайда, адамдар арасында жүргізілген зерттеулерде эпилептогенезді (қауіпті жағдайда, мысалы, бас жарақатынан кейін эпилепсияның пайда болуын) алдын алуға қабілетті препарат анықталған жоқ.

Терминология

Антиконвульсанттарды дәлірек айтқанда, құрысуға қарсы препараттар (ҚҚП) деп атаған жөн, себебі барлық эпилепсиялық ұстамалар құрысумен жүрмейді, сондай-ақ керісінше, әрбір құрысу эпилепсиялық ұстамадан туындамайды. Олар көбінесе ұстамаларды басуға арналған препараттар деп те аталады, өйткені олар тек симптоматикалық ем береді және эпилепсияның ағымын өзгертетіні дәлелденбеген.

Бекіту

Препаратты мақұлдаудың қалыпты жолы – оның плацебомен салыстырғанда тиімді екенін немесе қолданыстағы препараттан тиімдірек екенін көрсету болып табылады. Монотерапияда (тек бір препарат қабылданатын жағдайда) тиімділігі анық емес жаңа препаратты плацебомен сынау көпшілік тарапынан этикалықсыз саналады. Өйткені емделмеген эпилепсия пациенттің өліміне қауіп тудырады. Сондықтан, эпилепсияға қарсы жаңа препараттардың барлығы бастапқыда қосымша (қосымша) терапия ретінде ғана мақұлдалады. Дәрі-дәрмектермен бақыланбайтын (яғни емге тұрақты) эпилепсиясы бар пациенттер, жаңа препаратты қабылдау ұстамаларды бақылауды жақсартатынын анықтау үшін іріктелді. Ұстамалардың жиілігінің азаюы плацебомен салыстырылады.

Ароматты аллиль спирттері

Стрипентол (2007). Дравит синдромын емдеуге тағайындалады.

Барбитураттар

Барбитураттар – орталық жүйке жүйесін (ОЖЖ) басаздайтын дәрілер, осының нәтижесінде олар жеңіл седациядан бастап анестезияға дейін әсерлердің кең спектрін тудырады. Төмендегілер антиконвульсанттар ретінде жіктеледі:
Фенобарбитал (1912). Сондай-ақ, primidone препаратын қараңыз. Метилфенобарбитал (1935). АҚШ-та мефобарбитал деп белгілі. Ұлыбританияда енді сатылымда жоқ. Барбексаклон (1982). Тек кейбір еуропалық елдерде қолжетімді. Фенобарбитал 1912 жылдан 1938 жылы фенитоиннің пайда болуына дейін негізгі антиконвульсант болды. Бүгінде фенобарбитал жаңа пациенттерде эпилепсияны емдеу үшін сирек қолданылады, себебі одан аз седативті әсер ететін басқа да тиімді препараттар бар. Фенобарбитал натрийін инъекциясы жедел конвульсияларды немесе эпилептикус жағдайын тоқтату үшін қолданылуы мүмкін, бірақ әдетте алдымен лоразепам, диазепам немесе мидазолам сияқты бензодиазепин қолдануға тырысады. Басқа барбитураттар тек анестезиялық дозаларда ғана антиконвульсанттық әсерге ие.

Бромдар

Калий бромиді (1857). Эпилепсияға қарсы ең алғашқы тиімді ем. 1912 жылы фенобарбитал пайда болғанға дейін одан жақсы дәрі табылған жоқ. Қазірде ол иттер мен мысықтарда құрысуға қарсы дәрі ретінде қолданылады, бірақ адамдарда қолданылмайды.

Карбаматтар

Felbamate (1993). Бұл тиімді құрысуға қарсы препарат сирек кездесетін, бірақ өмірге қауіпті жағымсыз әсерлеріне байланысты қолданылуы қатаң шектелген. Ценобамат (2019).

Фруктозаның туындылары

Топирамат (1995).

Пропионаттар

Бекламид.

Пиримидиндиондар

Примидон (1952).

Пиролидиндер

Бриварацетам (2016 ж.). Этирацетам. Леветирацетам (1999 ж.). Селетрацетам.

Сульфанамидтер

Ацетазоламид (1953). Султиам. Метазоламид. Зонисамид (2000).

Триазиндар

Ламотригин (1990 ж.).

Уреас

Фенетурид. Фенацемид.

Вальпройламидтер

Вальпромид. Вальноктамид.

Басқа

Перманпел. Стрипентол. Пиридоксин (1939).

Фармацевтикалық емес конвульсияға қарсы дәрілер

Кетогендік диета және вагус жүйкесін стимуляциялау – дәрі-дәрмек қолданбастан эпилепсияны емдеудің баламалы тәсілдері болып табылады. Кетогендік диета жоғары майлы, төмен көмірсулы тамақтану режимінен тұрады және дәрілерге көнбеген, сондай-ақ операция жасау мүмкін емес науқастарда жақсы нәтижелер көрсеткен. Вагус жүйкесін стимуляторы – бұл эпилепсиясы бар, әсіресе мидың нақты бір бөлігінен бастау алған науқастарға имплантацияланатын құрылғы. Дегенмен, осы екі емдеу әдісі де ауыр қосымша әсерлерге алып келуі мүмкін. Сонымен қатар, құрылыстардың жиілігі көбінесе азаяды, бірақ олар толығымен тоқтамайды.

Емдеу бойынша нұсқаулар

Америкалық неврология академиясы мен Америкалық эпилепсия қоғамының 2004 жылғы мақалалардың шолуына негізделген нұсқауларына сәйкес, емдеуді қажет ететін, жаңадан диагностикаланған эпилепсиясы бар пациенттерге карбамазепин, фенитоин, вальпроин қышқылы/вальпроат жартылай натрийі, фенобарбитал сияқты стандартты антиконвульсанттармен немесе габапентин, ламотригин, окскарбазепин немесе топирамат сияқты жаңа антиконвульсанттармен ем бастауға болады. Антиконвульсанттарды таңдау пациенттің жеке ерекшеліктеріне байланысты. 1970 жылдары Ұлттық денсаулық институтының бастамасы, Дж. Киффин Пенри басқарған Антиконвульсанттарды тексеру бағдарламасы, фармацевтикалық компаниялардың жаңа антиконвульсантты дәрілерді әзірлеуге қызығушылығын және мүмкіндіктерін тарту механизмі ретінде қызмет етті.

Зерттеу

Антиконвульсанттардың туа біткен кемшіліктерге қалай себеп болатыны толыққанды түсініксіз. Жүктілік кезінде көптеген антиконвульсанттардың метаболизмі өзгереді. Ламотригин, фенитоин және аз дәрежеде карбамазепиннің қандағы концентрациясы артуы мүмкін, нәтижесінде олардың деңгейі төмендейді, сондай-ақ леветирацетам мен окскарбазепиннің белсенді метаболиті – моногидрокси туындысының деңгейі де төмендеуі мүмкін.