Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Верден ан дер Аллер (; Солтүстік төменгі саксон: Veern), сондай-ақ Верден (Аллер) немесе жай ғана Верден деп аталады, Германияның Төменгі Саксониясындағы Аллер өзенінің жағасындағы қала. Ол Төменгі Саксониядағы Верден ауданының орталық қаласы және тәуелсіз муниципалитет (de: Selbständige Gemeinde). Қала Орталық Везер аймағында, Аллер өзені Везерге құя берген жерде орналасқан. Жылқы өсіру және ат спортының орталығы ретінде ол "ат қаласы" деген лақап атын иеленеді. "Аллер" қосымшасы, "Верден" атауы неміс тілінде сөйлейтін аймақтағы француздық Верден қаласымен де жиі байланысты болған кезде пайда болды. Қаланың аты "өткел" немесе "паром" деген сөздерден шыққан. Бұл қала Аллер өзенінен өтетін маңызды сауда жолының жанындағы өткелде ыңғайлы түрде орналасқан. Верден 782 жылы Карл I-нің бұйрығымен жасалған сакстардың қырғынымен (Верден қырғыны), соборымен және жылқы өсіруімен танымал.
Verden an der Aller (; Northern Low Saxon: Veern), also called Verden (Aller) or simply Verden, is a town in Lower Saxony, Germany, on the river Aller. It is the district town of the district of Verden in Lower Saxony and an independent municipality (:de:Selbständige Gemeinde). The town is located in the middle Weser region on the Aller river immediately before it flows into the Weser. As a center of horse breeding and equestrian sports, it bears the nickname "equestrian town". The suffix "Aller" was introduced at a time when the name "Verden" was also common for the French town of Verdun in the German speaking area. The town name comes from "ford" or "ferry". The town was conveniently located at a ford through the Aller river, near an important trade route. Verden is famous for a massacre of Saxons in 782, committed on the orders of Charlemagne (the Massacre of Verden), for its cathedral, and for its horse breeding.
Тарих
Ерте орта ғасырларда (782 ж.) Карл I Ұлының бұйрығымен, алдыңғы көтеріліске қатысқандары үшін шамамен 4500 саксон өлтірілді. Ол кезде Верден Саксония герцогтығының құрамында болды. 1180 жылы император Фридрих I Барбаросса мен оның одақтастары сол кездегі Саксония-Бавария герцогы Генрих Қасқырды жеңгеннен кейін, ол герцогтік иелігінен айырылды. Саксония императорлық коалиция мүшелері арасында бөлінді, және Верденнің католик епискобы өзінің епархиялық аумағының бөліктері үшін императорлық тікелейлік құқығын алды, осылайша Верденнің князь-епископтығы құрылды. 1259 жылдың 12 наурызында Верденнің князь-епискобы Герхард қалаға неміс қала заңдарының бремендік нұсқасына сәйкес қалалық артықшылықтар берді. 15 ғасырда Верден айтарлықтай тәуелсіздікке ие болды, тікелей императорлардың (императорлық тікелейлік) билігінде болды, бұрынғы үстемдік еткен князь-епископтарды айналып өтті, олар қала ішіндегі собор мен оған тиісті ғимараттарды соборлық иммунитет аймағы ретінде сақтап қалды. Вестфалиялық бейбіт шарты бойынша Верден қаласы Верден князь-епископтығының құрамындағы тұрақты қала ретінде қайтадан медиатизацияланды, ол 1648 жылдың мамырында сол шарт бойынша Верден княздығына айналдырылды. Солтүстік қала (қалалық әкімшілік және Сент-Джон шіркеуі) және оңтүстік қала (прото-кафедралық собор) бірігіп, бір қала құрады. 1675 жылы швед-бранденбург соғысы кезінде Верден Бремен-Верден жорығынан кейін Киелі Рим империясының бірнеше мемлекеттері мен Дания тарапынан басып алынды және 1679 жылы соғыс аяқталғанға дейін одақтастардың қолында болды. 1679 жылғы Сен-Жермен келісімі нәтижесінде Верден Швецияға қайтарылды. Верден княздығы алғаш рет Швеция тажымен жеке одақта басқарылды, Данияның оккупациясымен (1712–1715) үзіліске ұшырады, ал 1715 жылдан бастап Ганновер тажы басқарды. Ганновер корольдығы княздықты нақты одаққа енгізді, ал княздық аумағы, соның ішінде Верден-на-Аллер, 1823 жылы құрылған жаңа Штаде аймағының бөлігі болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Верден саудасымен, қолөнерімен және атты дивизиясымен танымал болды. Нацистік режим кезінде Вердендегі жиһаз фабрикасында мәжбүрлі еңбекшілер пайдаланылды. 1945-1949 жылдар аралығында Верден британдық оккупациялық аймақтың бөлігі болды. Бұрынғы Пруссияның Шығыс Пруссия, Померания және Силезия провинцияларынан келген босқындар қаланың өзінде және айналасында қоныстанды. Шығыс Германия Демократиялық Республикасынан жұмыс күшінің иммиграциясы Берлин қабырғасымен тоқтатылған кезде 1960 жылдары Оңтүстік Еуропа мен Анатолиядан шетелдік жұмысшылар (Gastarbeiter) келе бастады. Коммунизм құлағаннан кейін Шығыс Еуропадан да көптеген иммигранттар келді. 1945 жылдан 1960 жылға дейін Рейн армиясының 5-дивизиясы Верденде орналасты. 1960 жылы дивизия 1-дивизия (кейін 1-бронетанкті дивизия) болып қайта аталды. Бұрынғы британдық казармалардың бірі қазір аудандық әкімшілік (Крайсвервалунг) орналасқан, ал оның қарама-қарсы жағында жаңа спорт стадионы салынды. Екінші казарма жаңа тұрғын үйлер салу үшін бұзылды.
In the Early Middle Ages (year 782) there was a massacre of allegedly 4,500 Saxons, by order of Charlemagne because of their involvement in a preceding uprising. Verden was then within the Duchy of Saxony. After in 1180 a coalition of Emperor Frederick I Barbarossa and his allies had defeated the then Saxo Bavarian Duke Henry the Lion. Henry was subsequently stripped of his duchies. Saxony was divided among the imperial coalitionaries and so the Catholic Bishop of Verden gained imperial immediacy for parts of his diocesan territory, thus establishing the Prince Bishopric of Verden. On 12 March 1259 Prince Bishop Gerhard of Verden granted the place town privileges following the Bremian version of German town law. In the 15th century Verden gained considerable independence as a Free Imperial City, immediately under the emperors (imperial immediacy), circumventing its former overlords the prince bishops, who still held the cathedral and pertaining premises in town as a cathedral immunity district. By the Peace of Westphalia the city of Verden was mediatised as regular city again within the Prince Bishopric of Verden, which was transformed by the same contract into the Principality of Verden in May 1648. The northern city (with the town hall and St. John's church) and the southern town (with the proto cathedral) were then united to form one city. In 1675, during the Swedish Brandenburg War, Verden was conquered by several states of the Holy Roman Empire and Denmark following the Bremen Verden Campaign and remained in allied hands until the end of the war in 1679. In the wake of the Treaty of Saint Germain in 1679, Verden was returned to Sweden. The Principality of Verden was first ruled in personal union by the Swedish Crown – interrupted by a Danish occupation (1712–1715) – and from 1715 on by the Hanoverian Crown. The Kingdom of Hanover incorporated the principality in a real union and the princely territory, including Verden upon Aller, became part of the new Stade Region, established in 1823. Until the Second World War, Verden was renowned for its trade and crafts and also its mounted division. During the Nazi regime forced labourers were used in a furniture factory in Verden. Between 1945 and 1949 Verden was part of the British zone of occupation. Refugees from the former Prussian provinces of East Prussia, Pomerania and Silesia, settled in and around the town. With the labour immigration from the East German Democratic Republic inhibited by the Berlin Wall foreign workers (Gastarbeiter) started to arrive from southern Europe and Anatolia in the 1960s. After the fall of Communism more immigrants arrived from Eastern Europe. From 1945 until 1960, the 5th Division, of the British Army of the Rhine, was stationed in Verden. In 1960, the division was renamed as the 1st Division (later 1st Armoured Division). One of the former British barracks is now used to house the Kreisverwaltung (district administration) and a new sporting stadium has been erected opposite. The second barracks has been demolished to make way for a new residential estate.
География
Верден Германияның Төменгі Саксония штатында, Аллер өзенінің жағасында орналасқан. Ол Верден ауданының әкімшілік орталығы. Ең жақын ірі қалалар – Бремен және Ганновер.
Verden is located in the German state of Lower Saxony, on the river Aller. It is the administrative centre of the district of Verden. The nearest large cities are Bremen and Hannover .
Көрікті жерлер
Ескі қала Аллер өзенінің шығысында жатыр. Лютерандық соборы (Дуомо) жаяу жүргіншілерге арналған базар көшесінен биіктеп тұр, онда кафелер мен дүкендер орналасқан. Сент-Мария және Сент-Сесилияға арналған бұл алғашқы собор, бұрынғы католиктік Верден епархиясының епископтық шіркеуі ретінде қызмет етті және 12-15 ғасырлар аралығында салынды. Басқа да көрнекті ғимараттарға Сент-Жан және Сент-Эндрю лютерандық шіркеулері, сондай-ақ қалалық әкімшілік және Домхерренхаус (Кафедральдық канондар үйі) жатады. Верден ат жарыстарымен және спорттық аттар аукционымен де танымал, сондықтан оны «ат шабыс қаласы» (Reiterstadt) деп те атайды.
The old town lies east of the Aller. The Lutheran cathedral ([[Duomo) is known as the and towers above the pedestrianised high street, with its cafés and shops. This proto cathedral, consecrated to Ss. Mary and Cecilia, served the former Catholic Diocese of Verden as episcopal church and was built between the 12th and 15th centuries. Other noteworthy buildings include the Lutheran churches of St. John and of St. Andrew, as well as the town hall and the Domherrenhaus (House of cathedral canons). Verden is further renowned for horse racing and sport horse auctions and is thus also called the (horse) riding town (Reiterstadt).
Инфрақұрылым
Верденнің шығысында Deutsche Telekom компаниясы негізінен теледидар және ұялы телефон хабарларын тарату үшін пайдаланатын биік радио тарату мұнарасы орналасқан. 2009 жылы қаланың үстінен көтерілген, ұзақ уақыт пайдаланылмаған мал азығы қоймасы Radio Bremen Vier конкурсында "Солтүстік Германиядағы ең жаман қабырға" аталымын жеңіп алды. Жүлде ретінде Graffiti Artists Markus Genesius және WOW123 тобының Стефаны салған үлкен суретпен әсемделуге мүмкіндік берілді. Қазір бұл суретті қаланың көкжиегінен көруге болады. Mars Petcare компаниясы Еуропадағы үй жануарларына арналған ең ірі азық фабрикасына ие, және оның құрамында Ұлыбританиядағы Waltham Petcare Science Institute-ке ұқсас ірі ғылыми орталық бар.
East of Verden, there is the tall radio transmitter, , used by Deutsche Telekom primarily for TV and mobile phone broadcasting. in 2009, the derelict fodder silo towering over the town won the prize of being "The ugliest wall in North Germany" in a Radio Bremen Vier competition. The prize was to be decorated with a large mural by Graffiti Artists Markus Genesius and Stefan of WOW123. The mural can now be seen above the town skyline. Mars Petcare has its largest pet food factory in Europe, with a large research centre similar to the Waltham Petcare Science Institute in the UK.