Дymaxion картасы: Бакминстер Фуллердің әйгілі дүние картасы проекциясы. Ікосаэдрге негізделген, пішіндерді сақтайтын, бірақ бөлінген карта. Географияны зерттеуге көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Полиэдрлік келісімді карта проекциясы
Polyhedral compromise map projection
Димаксион картасы немесе Фуллер картасы – икосаэдрдің бетіне түсірілген әлем картасының проекциясы, оны екі өлшемге дейін ашып, жазықтауға болады. Жазық карта пішіндер мен өлшемдерін сақтау үшін күшті түрде бөлінеді. Бұл проекцияны Бакминстер Фуллер ойлап тапты. 1943 жылғы 1 наурыздағы «Life» журналында «Өмір Р. Бакминстер Фуллердің Димаксион әлемімен таныстырады» деген фотоэссе жарияланды. Мақалада оның қолданылуына бірнеше мысал келтірілген, сондай-ақ «жер шарының үш өлшемді жуықтамасын немесе жазық картасын құрастыруға болатын, оның көмегімен әлемді біріктіріп, географиясының ерекше аспектілерін түсіндіруге мүмкіндік беретін» бөлім де қосады. Фуллер 1944 жылғы ақпанда АҚШ-та «димаксион» деп атаған кубоктаэдрге проекцияны көрсете отырып, патент алуға өтініш берді. Патент 1946 жылғы қаңтарда берілді. 1954 жылы Фуллер мен картограф Шоджи Садао Аэрокеан әлем картасын жасады, ол Димаксион картасының нұсқасы болып табылады және проекцияның негізі ретінде өзгертілген, бірақ көбінесе дұрыс икосаэдрді пайдаланды. Бүгінде ең көп таралған нұсқасы Жердің құрлықтарын «бір арал» немесе біріккен құрлық массалары ретінде бейнелейді. Димаксион проекциясы тек бүкіл Жер шарын бейнелеу үшін ғана арналған. Бұл гномондық проекция емес, онда жаһандық деректер жанама беттің орталық нүктесінен шеттеріне дейін кеңейеді. Оның орнына, Димаксион картасының әрбір үшбұрышты шеті тиісті Жер шарындағы ішінара үлкен шеңбердің масштабына сәйкес келеді, ал әрбір жақтың басқа нүктелері шетке қарай ұлғаюдың орнына ортасына қарай тарылады. Фуллердің 1980 жылғы Димаксион картасының нұсқасы картаны жасау үшін математикалық түрлендіру процесін алғаш рет анықтады және қолданды. Бұл полиэдрлік карта проекциясы. Фуллер Димаксион атауын өзінің бірнеше өнертабыстарына қолданды.
The Dymaxion map or Fuller map is a projection of a world map onto the surface of an icosahedron, which can be unfolded and flattened to two dimensions. The flat map is heavily interrupted in order to preserve shapes and sizes. The projection was invented by Buckminster Fuller. The March 1, 1943, edition of Life magazine included a photographic essay titled "Life Presents R. Buckminster Fuller's Dymaxion World". The article included several examples of its use together with a pull out section that could be assembled as a "three dimensional approximation of a globe or laid out as a flat map, with which the world may be fitted together and rearranged to illuminate special aspects of its geography". Fuller applied for a patent in the United States in February 1944, showing a projection onto a cuboctahedron, which he called "dymaxion". The patent was issued in January 1946. In 1954, Fuller and cartographer Shoji Sadao produced the Airocean World Map, a version of the Dymaxion map that used a modified but mostly regular icosahedron as the base for the projection. The version most commonly referred to today, it depicts Earth's continents as "one island", or nearly contiguous land masses. The Dymaxion projection is intended only for representations of the entire globe. It is not a gnomonic projection, whereby global data expands from the center point of a tangent facet outward to the edges. Instead, each triangle edge of the Dymaxion map matches the scale of a partial great circle on a corresponding globe, and other points within each facet shrink toward its middle, rather than enlarging to the peripheries. Fuller's 1980 version of the Dymaxion map was the first definition and use of a mathematical transformation process to make the map. It is a polyhedral map projection. The name Dymaxion was applied by Fuller to several of his inventions.
Қасиеттері
Конформальды немесе тең аумақты болмаса да, Фуллер өзінің картасының әлемдік карталардың басқа проекцияларына қарағанда бірнеше артықшылықтары бар екенін мәлімдеді. Ол аймақтардың салыстырмалы мөлшерінің бұрмалануын азайтады, әсіресе Меркатор проекциясымен салыстырғанда; сондай-ақ аймақтардың пішіндерінің бұрмалануын азайтады, әсіресе Галл-Питерс проекциясымен салыстырғанда. Басқа да ыңғайлы проекциялар да осыған ұқсас тепе-теңдікті қамтамасыз етуге тырысады. Ерекшелігі, Dymaxion картасында «дұрыс бағыты» жоқ. Фуллер ғаламда «жоғары» мен «төмен», немесе «солтүстік» пен «оңтүстік» жоқ екенін, тек «ішке» және «сыртқа» бар екенін айтты. Жұлдыздар мен планеталардың гравитациялық күштері «ішке» дегенді «гравитациялық орталыққа қарай», ал «сыртқа» дегенді «гравитациялық орталықтан алшақтау» деп түсіндірді. Ол көптеген басқа әлемдік карталардағы «солтүстік жоғары, оңтүстік төмен» бейнесін мәдени көзқарасқа байланыстырды. Фуллер картаның әлемнің әртүрлі аспектілерін көрсету үшін әртүрлі тәсілдермен ашылуын көздеді. Икосаэдрдің үшбұрышты жақтарын бір жолмен ажырату нәтижесінде икосаэдрлік тор пайда болады, ол Жердің барлық құрлықтарын біріктіретін, мұхиттармен бөлінген құрлықтар тобы емес, біртұтас құрлық массасын көрсетеді. Ал қатты денені басқаша ажырату мұхиттармен байланысқан құрлықтар басым болатын әлемді көрсетеді. Құрлықтарды «бір арал-Жер» ретінде көрсету Фуллерге өзінің «Критикалық жол» кітабында бұл аралдың айналасын айналып өту үшін бағытталған желдерді пайдаланған ерте теңізшілердің саяхаттарын түсіндіруге көмектесті. Дегенмен, Dymaxion картасын пайдалану да қиын болуы мүмкін. Мысалы, төрт бағытты сипаттау және географиялық координаталарды анықтау шатастыру тудыруы мүмкін. Картаның ерекше пішіні көптеген адамдарға интуитивті болмауы мүмкін. Мысалы, Африкадан Оңтүстік Америкаға ең қысқа жол анық көрінбейді. Карта қалай проекцияланғанына байланысты құрлықтар мен мұхиттар көбінесе бірнеше бөлікке бөлінеді.
Though neither conformal nor equal area, Fuller claimed that his map had several advantages over other projections for world maps. It has less distortion of relative size of areas, most notably when compared to the Mercator projection; and less distortion of shapes of areas, notably when compared to the Gall–Peters projection. Other compromise projections attempt a similar trade off. More unusually, the Dymaxion map does not have any "right way up". Fuller argued that in the universe there is no "up" and "down", or "north" and "south": only "in" and "out". Gravitational forces of the stars and planets created "in", meaning "towards the gravitational center", and "out", meaning "away from the gravitational center". He attributed the north up superior/south down inferior presentation of most other world maps to cultural bias. Fuller intended the map to be unfolded in different ways to emphasize different aspects of the world. Peeling the triangular faces of the icosahedron apart in one way results in an icosahedral net that shows an almost contiguous land mass comprising all of Earth's continents – not groups of continents divided by oceans. Peeling the solid apart in a different way presents a view of the world dominated by connected oceans surrounded by land. Showing the continents as "one island earth" also helped Fuller explain, in his book Critical Path, the journeys of early seafaring people, who were in effect using prevailing winds to circumnavigate this world island. However, the Dymaxion map can also prove difficult to use. It is, for example, confusing to describe the four cardinal directions and locate geographic coordinates. The awkward shape of the map may be counterintuitive to most people trying to use it. For example, the shortest route from Africa to South America is not obvious. Depending on how the map is projected, land masses and oceans are often divided into several pieces.