Кіріспе

Ағылшын Азамат соғысы армиясы (1645–60) 17 ғасырдағы парламенттік әскери күш.

Жаңа үлгідегі армия немесе Жаңа құрылымдалған армия – 1645 жылы Бірінші ағылшын Азамат соғысы кезінде парламентарийлер құрған, ал 1660 жылы Стюарттардың қайта орналасуынан кейін таратылған тұрақты армия. Бұл армия 1639–1653 жылдардағы Үш патшалық соғыстарында қолданылған басқа әскерлерден өзгеше болды, себебі оның әскери қызметкерлері елдің кез келген жерінде қызмет етуге міндетті болды, тек бір аймаққа немесе гарнизонға ғана шектелмеді. Кәсіби офицерлік құрамды қалыптастыру үшін армия басшыларына Лордтар палатасы мен Халық палатасында орын алуға тыйым салынды. Бұл парламентарийлер арасындағы саяси немесе діни фракциялардан оларды бөліп-қалдыру мақсатында жасалды. Жаңа үлгідегі армияның бір бөлігі терең пуритандық діни сенімдері бар тәжірибелі әскерилерден, екінші бөлігі дін немесе қоғам туралы кең таралған сенімдермен келген жаңа сарбаздардан құралды. Сондықтан оның көптеген қарапайым сарбаздары ағылшын армиялары арасында ерекше ерекшеленетін немесе радикалды көзқарастарға ие болды. Армияның жоғары шенді офицерлері сарбаздарының көптеген саяси пікірлерін бөліспесе де, Парламенттен тәуелсіздігі армияның Парламент билігіне де, тәжді құлатуға да, 1649–1660 жылдар аралығында тікелей әскери билік кезеңін қамтитын Англияның Достастығын құруға да дайындығын көрсетті.

Қор

1642 жылы роялистер мен парламентарийлер шақырган әскерлер «Жақсы даярланған отрядтар» деп аталатын жартылай штаттық милиция негізінде құрылды. 1572 жылы құрылған бұл отрядтар округтер бойынша ұйымдастырылып, король тағайындаған лорд-лейтенанттар басқарды және елдегі жалғыз тұрақты әскери күш болды. 1638 жылдың ақпан айындағы тізімде әскер саны, жабдықтары және дайындығында үлкен айырмашылықтар байқалды; ең ірі және жақсы даярланғандары Лондон қаласында 8000 адамнан тұрды, кейіннен саны 20000-ға жеткізілді. 1642 жылдың тамызында Англияның бірінші азамат соғысы басталғанда, ең ірі милицияның көп бөлігі Лондон сияқты парламентарийлер бақылауындағы аймақтарда орналасқан еді, ал Шропшир немесе Гламморган сияқты роялистерге адал округтерде 500-ден аз сарбаз болды. Бұл жүйенің кемшілігі – жергілікті жұмылдырылған әскерлердің өз «туған» аймақтарынан тыс жерде қызмет етуге құштар болмауы еді, бұл соғыс кезінде екі тарап үшін де қиындық тудырды. 19 қараша 1644 жылы парламентарийлердің Шығыс қауымдастығы күштерін ұстауға кеткен шығындарды өтей алмайтынын мәлімдеді, ол кезде парламенттің қолда бар әскерінің жартысын құрады. Жауап ретінде, Екі Корольдіктің комитеті әскери қажеттіліктерді кеңінен қарастырып, орталықтандырылған, кәсіби әскер құруды ұсынды. 30 қаңтар 1645 жылы Шығыс қауымдастығының комитет мүшелері өз алаңдаушылықтарын Бьюри Сент-Эдмундс қаласында өткен Бьюри конференциясында талқылады. 17 ақпан 1645 жылы Жаңа үлгідегі әскер туралы жарлық қабылданды, Фэрфакс бас қолбасшы, ал Филип Скиппон – жаяу әскерінің генерал-майоры болып тағайындалды. Бұл тексеру белгілі бір жоғары лауазымды қолбасшылардың іс-әрекетіне наразылықтың күшеюімен бірге жүрді; 1644 жылдың шілдесінде сэр Томас Фэрфакс пен Оливер Кромвельдің басшылығымен парламентарийлер күштері Марстон Мур шайқасында жеңіске жетіп, Солтүстік Англияны бақылауға алды. Алайда, бұл жеңіс қыркүйектегі Лоствитиелдегі жеңіліспен және қазандағы Ньюберидің екінші шайқасындағы шешімсіздікпен өтелді. Эссекс пен Манчестер деген екі қолбасшы парламенттегі көптеген адамдар тарапынан міндеттемесіздік танытқандары үшін айыпталды, бұл топқа сэр Уильям Уоллер сияқты орташа көзқарастағылармен қатар Кромвель сияқты радикалдар да кірді. 1644 жылдың желтоқсанында сэр Генри Вэйн өзінен бас тарту туралы жарлық енгізді, ол әскери шендерді иеленушілердің парламенттен кетуін талап етті. Лордтар палатасының мүшелері Манчестер мен Эссекс парламент мүшелері емес болғандықтан, олар өз шендерінен бас тарта алмағандықтан автоматты түрде шеттетілді, бірақ парламент мақұлдаса, олар қайта тағайындалуы мүмкін еді. Лордтар кешіктіргенімен, жарлық 1645 жылдың 3 сәуірінде күшіне енді. Кромвель Кембриджтен парламент депутаты болғандықтан, ат әскеріне басшылық бастапқыда голланд тегін және үйіне қайтуға ниеттенген Шығыс қауымдастығының бұрынғы офицері полковник Бартоломеу Вермуйденге берілді. Фэрфакс Кромвельді Вермуйденнің орнына Ат генерал-лейтенанты етіп тағайындауын сұрады, осылайша оны өзінен бас тарту туралы жарлыққа екі ерекшелік жасалған адамның біріне айналдырды, екіншісі – Чеширдегі командир сэр Уильям Бреретон болды. Оларға үш айлық уақытша тапсырмалар бойынша қызмет етуге рұқсат етілді, олар үнемі ұзартылып отырды. Басқа парламентарийлер күштері екі өңірлік армияға біріктірілді: Сиднам Пойнц басқаратын Солтүстік қауымдастығы және Эдвард Масси басқаратын Батыс қауымдастығы.

Құрылысы мен сипаты

Парламент 22 000 сарбаздан тұратын армияны бекітті, олардың көпшілігі үш парламенттік армиядан құралды: Эссекс графының басқаруындағы армия, Уоллердің Оңтүстік қауымдастығы және Манчестер графының басқаруындағы Шығыс қауымдастығы. Оның құрамында 6 600 атты әскер, 600 адамнан тұратын он бір бөлімге бөлінген, 14 400 жаяу әскер, 1 200 адамнан тұратын он екі полк және 1 000 драгун болды. Бастапқыда әрбір атты әскер полкінің жанында драгун ротасы болды, бірақ 1 наурызда Фэрфакстың ұсынысымен олар полковник Джон Оки басқаратын жеке бөлімге біріктірілді. Атты әскер полктері толық құрамда болғанмен, жаяу әскер жеткіліксіз болды және 1645 жылдың мамырында бекітілген деңгейден 4 000 адам кем болды. Ұйымдастыру жұмысы аз, бірақ ірі полктер құру арқылы офицерлер мен аға сержанттарға деген қажеттілік едәуір төмендетілді. Фэрфакс 200 вакансияға екі еседен астам офицерлерді тағайындады, ал артық деп танылғандар қызметтен босатылды немесе төменгі шенде қайтадан қызметке қабылдануға көндірілді. Эссекс пен Манчестер тізімдегілердің шамамен 30 пайызына қарсылық білдірді, себептері әлі де талқыланып жатыр, бірақ ақырында бес өзгеріс қана бекітілді. Сонымен қатар, бірнеше шотланд офицерлері өздерінің тағайындалуларын қабылдаудан бас тартты, оның ішінде бастапқыда Екінші атты полк полковнигі болған Джон Миддлтон. Күнделікті жалақы жаяу әскерге 8 пенс, ал атты әскерге 2 шиллинг болды, олар өздерінің жылқыларын да ұстауға міндетті болды. Армияның басқаруы орталықтандырылды, жеткілікті азық-түлік, киім және басқа да жабдықтармен қамтамасыз етілді. Сонымен қатар, жаңадан келгендердің діни ынтамен шабыттанғаны қажет болды, бұл Роберт Рам жазған «Әскер катехизисінде» көрсетілген. 1645 жылдың 9 маусымында қызметтен босатылған офицерлердің бірі Сэр Сэмюэл Люк армияның «ерлер, аттар және қару-жарақ жағынан ең батыл болғанын» жазды. Бірақ кейін ол көптеген сарбаздардың мас екенін және олардың офицерлерін әдеттегі сарбаздан ажырату қиын болғанын айтты. Армияның діни және саяси радикализм ошағы болып табылатыны туралы пікірлер даулы, өйткені қазір радикал деп есептелетін көптеген адамдар, мысалы Томас Хортон немесе Томас Прайд, сол кезде мұндай деп есептелмеді. Фэрфакс, өзі орташа пресвитериан болғандықтан, тепе-теңдікке қол жеткізуге тырысқандығы, ал Эссекс пен Манчестер оларға қолайсыз деп санайтын адамдарды алып тастауға тырысқандығы жалпы түрде қабылданады. Олардың мұны әскери себептермен жасағандары, офицерлік құрамды сақтап қалуға ұмтылғандары немесе жеке жауларын және тым радикалды деп саналғандарды жоюға тырысқандары туралы пікірлер бар. Ақырында олар сәтсіздікке ұшырады және Фэрфакс өз мақсатына жетті.

Атауы

Оксфорд ағылшын сөздігі "Жаңа үлгідегі әскер" деген тіркесті алғаш рет 1845 жылы шотланд тарихшысы Томас Карлайлдың еңбектерінде қолданылғандығын көрсетеді, ал дәл осы термин 17- немесе 18-ғасырлық құжаттарда кездеспейді. 1646 жылдың ақпан айындағы жазбаларда "жаңа үлгідегі әскер" деп тіркелген – сол кездегі қалыпты қолданыс "жаңа үлгі" деген сөзді "жаңа үлгідегі әскер" деп толықтырудың орнына, жаңаша құрылған әскерді білдіру үшін "жаңа үлгі" деп атау болған.

Жылқы

Жаңа үлгідегі әскердің элиталық әскерлері – ат әскерлері болды. Олар сол кездегі harquebusiers стилінде қаруланды және жабдықталды, бірақ ауыр бронецистер емес. Олар қоңыр былғарыдан жасалған пальто үстінен арқа және алдыңғы көкірек қалқандарын киді, бұл өзінің қорғанысын семсер шабуынан сақтады, сондай-ақ көбінесе қозғалмалы үш тарамды визирі бар лобстер құйрықты шлем киеді. Полктер алты топқа бөлінді, әр тобында жүздей сарбаз, офицерлер, сержанттар және мамандар (барабаншылар, теміршілер және т.б.) болды. Әр топтың 2 фут (1 метр) шаршы байрағы болды. Жауынгерлік далада полк әдетте үш топтан тұратын екі "дивизия" ретінде құрылды, біреуін полк полковнигі (немесе полковник болмаған жағдайда майор) басқарды, екіншісін – подполковник. Олардың тәртібі роялистердікінен едәуір жоғары болды. Кромвель өз әскеріне қашқан жаудың артынан шабуылдауға тыйым салды, бірақ олардан жауынгерлік даланы ұстап тұруды талап етті. Бұл жаңа үлгідегі ат әскерінің жаудың күшін бұзып, қайта жиналып, басқа мақсатқа қайта шабуылдай алатынын білдірді. Алайда, қуып жетуді талап еткен жағдайда, олар оны аяусыз орындады, роялистердің атты әскері жиі істейтіндей, тастап кетілген жау мүлігін тонау үшін қатардан шықпады.

Драгундар

Жаңа үлгідегі армияда полковник Джон Окидің басқаруында, әрқайсысы жүз адамнан тұратын он екі ротадан құралған драгун полкі болды. Драгундар – бұл атты жаяу әскер, олар мылтықшылар сияқты шамамен бірдей киім киген, бірақ атқа мінгенде аяқтарын қорғау үшін тығыз матадан жасалған гетры таққан. Олардың қаруы – кремнийлі "снапхаунц" мылтықтары болды. Соғыс алаңында олардың басты міндеті – жаудың мылтықшыларын негізгі бекіністерінің алдынан ығыстыру еді. Нейзби шайқасында олар жаудың атты әскерін қанаттан орап шабуыл жасады. 1650 жылы Окидің драгун полкі атты полкке айналдырылды. Одан кейін милициядан және басқа да көздерден шақырылған, полк құрамына кірмеген драгун роталары, қажеттілікке қарай атты және жаяу әскер полктеріне қосылатын болды. 1650 жылдың 3 қыркүйегіндегі Данбар шайқасында осы жағдай орын алды.

Аяқ

Жаяу әскер полктері он ротадан тұратын, онда кем дегенде маршта мушкетерлер мен пикмендер араластырылатын. Жүз сарбаздан тұратын жеті рота, сонымен қатар офицерлер, мамандар және т.б. болды, оларға капитантар басшылық етті. Қалған үш ротаға полк полковнигі, подполковник және майор басшылық етті, олар күштірек болды (200, 160 және 140 қарапайым сарбаз). Жаяу әскер полктері қызыл пальтомен жабдықталды. Қызыл түс таңдалған себебі, киімдер ең арзан бағамен сатылатын, ал Венеция қызылы ең арзан бояу болатын. Әр түрлі полктерде қолданылатын киімдер түрлі түсті астармен ерекшеленді, олар жағадан және жеңдердің ұштарында көрініс тапты және әдетте полк пен ротаның туларының түстеріне сәйкес келді. Уақыт өте келе олар ресми "бет түсіне" айналды. Кейде полктер, мысалы, "көк" полк немесе "ақ" полк деп аталды, бірақ ресми хат-хабарларда олар полковниктің атымен аталды. Әр ротаның екі метрлік өз туы болды. Полковниктің ротасының туы қарапайым болды, подполковниктің туында штабқа жақын жоғарғы бұрышында Георгийдің айқышы болды, майордың туында айқыштан шығатын "жалын" болды, ал капитанның туында олардың ақсақалдық дәрежесін көрсету үшін дөңгелек немесе айқыш сияқты геральдикалық безендірулер саны көбейді. Жаңа үлгідегі армияда әр пикменге әрқашан екі мушкетер болды, бірақ шайқастардың суреттері оларды бірдей санда көрсеткен. Пикмендер толық жабдықталған кезде, шапан, арқа және кеуде қалқандарын жамылғының үстінде киіп, көбінесе жоғарғы аяқты қорғау үшін брондалған таскеттер киетін. Олардың қолында алты фут ұзындықтағы найза және семсер болды. Қатаң жүктелген пикмен армияның қозғалысының жылдамдығын анықтады. Оларға жиі таскеттерді тастауға бұйрық берілді, ал жеке сарбаздар найзаларының ұштарынан бір-екі аяғын кескен үшін тәртіптік жазаға тартылды, бірақ аға офицерлерге сарбаздарды ауыр жүкпен тұрақты маршрутпен жүріп-тұруға дағдыландыру ұсынылды. Ирландиядағы ретсіз шайқастарда "Жаңа үлгі" уақытша найзадан бас тартты. Шайқаста пикмендер мықты найза ұштарының қатарын құрып, мушкетерлерді атты әскерден қорғауға тиіс болды, олар қайта зарядтағанда. Олар сондай-ақ жаудың жаяу әскеріне қарсы шабуылды бастады, қашан найзалардың соққысымен шешілді. Мушкетерлер кем дегенде Азамат соғысының соңында ешқандай қару кимеген, бірақ бастапқыда олардың темір қалқандары болғаны белгісіз. Олардың әрқайсысында шары бар және олардың шұңқыр мылтықтарына арналған ұнтақ заряды өлшенген он екі ағаш ыдысы ілінетін. Кейде бұл ыдыстарды "Он екі елші" деп атайды. Бір дерекке сәйкес, олар 1 фунт ұсақ ұнтақ, 2 фунт қорғасын және 2 фунт қарапайым ұнтақ, 3 фунт қорғасын үшін нақты зарядтау ұнтағын тасымалдайтын. Олар әдетте алты қатар тереңдікте орналастырылатын және қарсы марш арқылы тұрақты отты ұстап тұру керек еді - не алдыңғы қатардың алдыңғы қатарға оқ ату үшін немесе алдыңғы қатардың оқ атуы үшін алдыңғы қатарға оқ ату арқылы. Олар алдыңғы қатарға жеткен кезде, олар қайтадан зарядталып, оқ атуға дайын болуы керек еді. Жақын жерде болған кезде мушкетерлердің қайта зарядтауға уақыты болмады, сондықтан олар мушкеттердің сабын ұңғылар ретінде қолданды. Олар семсерлер алып жүретін, бірақ олар көбінесе сапасы төмен және отын кесу үшін қолданылғанда бұзылып кететін.

Артиллерия

Жаңа үлгідегі армияның артиллериясы уақыт өте келе өзгерді, және артиллерия атты әскер мен жаяу әскерден бөлек басқарылды. Армия құрылған кезде Томас Хаммонд (полковник Роберт Хаммондтың інісі, ол жаяу әскер полкіне басшылық етті) артиллерия генерал-лейтенанты болып тағайындалды. Жаңа үлгінің құрамына сондай-ақ қызыл түс емес, "қоңыр пальто" киген, бастапқыда майор Джон Десбороу басқарған "оқтұмсықтардың" немесе фюзильерлердің кем дегенде екі ротасы кірді. Артиллерия ең тиімді түрде қамалдарды қоршағанда қолданылды, онда оның міндеті – жаяу әскердің шабуылға өтуі үшін бекіністерде жарықтар жасау болды. Кромвель және армияның басқа қолбасшылары қамалдарды қоршау соғысына дайын болған жоқ, сондықтан күрделі және уақытты көп алатын, қамалдың айналасына жер қазу және траншеялар салу процесінен өтудің орнына, қоршалған қалаларды күшпен алуға тырысты, осылайша артиллериялық батареяларды қабырғаларға жақындатып, оларды қарсылық көрсетпей беруге мәжбүрлеуге болады. Армия, әдетте, қамалдарға шабуыл жасағанда жақсы өнер көрсетті, мысалы, Дрогеда қамалында, бірақ Клонмелде Кромвель оларға жақсы қорғалған жарыққа шабуыл жасауға бұйрық бергенде, қымбатқа түсті.

Логистика

Жаңа модель шатырларды пайдаланбады, оның орнына қол жетімді болған ғимараттарда (үйлер, амбарлар және т.б.) орналасты, Ирландия мен Шотландияның сирек қоныстанған аймақтарында қызмет ете бастағанға дейін. 1650 жылы әрбір шатырда алты сарбаз, бір топ орналасты, олар шатырларды бөлік-бөлік етіп тасыды. Шотландиядағы жорықтарда әскерлер жеті күндік азық-түлікпен жүретін, ол тек кептірілген нан мен ірімшіктен құралды.

Азамат соғысының науқандары

Армия 1645 жылдың сәуір немесе мамыр айларының соңында майданға шықты. Таунтонды қоршаудан босатуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, армия Оксфордты қоршауға алды, Таунтон қорғаушыларын күшейту үшін бір атты әскер полкі және төрт жаяу әскер жасағын жіберді. Роялистер Лестерді жаулап алғаннан кейін, Фэрфаксқа Оксфордтан шығып, патша әскерімен кездесу үшін солтүстікке қарай жорық жасауға бұйрық берілді. 14 маусымда "Жаңа үлгідегі" армия Насеби шайқасында король Карлдің кішкентай, бірақ тәжірибелі әскерін талқандады. Корольді ұстап тұру үшін шотландтар мен жергілікті күштерді қалдырып, Фэрфакс Батыс Англияға жорық жасады, онда 10 шілдеде Лангпорт шайқасында қалған роялистік дала әскерін жойды. Одан кейін Англияның батысы мен оңтүстігіндегі роялистік бекіністерді жаулады. Батыстағы соңғы бекініс 1646 жылдың басында, Чарльз шотланд әскеріне тұтқынға берілгенге дейін, жаулық аяқталмас бұрын тапсырылды.

Революциялық саясат пен "Халық келісімі"

Бірінші Азамат соғысында жеңіске жеткен соң, сарбаздар бірнеше себептермен Ұзақ Парламентке наразылық білдірді. Біріншіден, оларға жалақы тұрақты түрде төленбеді, төлемдер апталар бойы кешіктіріліп, соғыс аяқталғаннан кейін Парламенттегі консервативті депутаттар Армияны таратуды немесе оларды жалақы мәселесін шешпестен Ирландияға соғысқа жіберуді қалады. Екіншіден, Ұзақ Парламент Азамат соғысында жасалған қылмыстары үшін сарбаздарға қудалаудан босату (амнистия) беруден бас тартты. Сарбаздар өтемақы талап етті, себебі соғыстан кейін бірнеше сарбаз ат әскерлері үшін жылқы ұрлау сияқты қылмыстар үшін дарға асылды. Үшіншіден, Парламент мүшелерінің көпшілігі корольді үлкен демократиялық реформалар мен діни бостандықсыз қалпына келтіруді қалады. Әр полктен «Агитаторлар» деп аталатын екі өкіл сайланды. Агитаторлар, әр полктен екі офицермен және генералдармен бірге «Армия Кеңесі» деп аталатын жаңа орган құрды. 1647 жылғы 4 маусымда Ньюмаркет (Саффолк) маңында өткен кездесуде («rendezvous») осы Кеңес 8 маусымда Парламентке «Оның Ең Көрнектілігі сэр Томас Фэрфакстың басшылығымен Армияның Салтанатты Міндеттемесін» жолдап, алаңдаушылықтарын білдірді. «Левеллерлер» деп аталатын радикалды қозғалыстың идеяларымен танысқан Армия әскерлері «Халық Келісімі» деп аталатын революциялық жаңа конституцияны ұсынды, ол дерлік барлық ересек еркектерге сайлау құқығын, сайлау округтерін реформалауды, билікті халық сайлаған Парламентке, оның өкілдері екі жыл сайын жаңаруын, діни бостандықты және қарыз үшін түрмеге қамауды тоқтатуды талап етті. Жасыларын төлемеу және король Карл I мен Парламенттегі кейбір саяси маневрлерден алаңдаған Армия келесі бірнеше айда Лондонға қарай баяу жылжуды бастады. Қазан айының соңы мен қараша айының басында Путни пікірсайысында Армия екі түрлі ұсынысты талқылады. Біріншісі – «Халық Келісімі», екіншісі – Генри Иртонның Армия Кеңесіне ұсынған «Ұсыныстар жинағы» болды.

Екінші ағылшын азаматтық соғысы

1648 жылы шілдеде Екінші ағылшын азаматтық соғысы басталғанда, армия бақылауда және толық күйінде қалды, сол себепті жағдай туғанда әрекет етуге дайын болды. Жаңа үлгідегі армия Англияның Суррей және Кент округтерінде, сондай-ақ Уэльстегі корольшіл көтерілістерді жеңіп, тамыз айында Престон шайқасында шотландық басқыншылардың күштерін талқандады. Армияның көптеген радикалдары патшаның өлімін жариялауды талап етті, оны «Қанға батқан адам, Чарльз Стюарт» деп атады. Гранделердің көпшілігі Чарльз I-мен келісімге келе алмайтынын, оған қайтадан әскер жинаудан бас тартуға сенбейтiндiгiн түсінді, сондықтан радикалдармен бірдей қорытындыға келді: оны өлімге кесуге мәжбүр. Ұзақ Парламент Армияның наразылығын 125 дауысқа қарсы 58 дауыспен қабылдамағаннан кейін, Гранделер Парламентті қайта құруға шешiм қабылдады, осылайша оның Армияның ұстанымын қолдауын қамтамасыз етеді. 1648 жылдың 6 желтоқсанында полковник Томас Прайд «Прайд тазалауын» жүргізіп, діни тәуелсіздер мен Армиядағы Гранделерді қолдамағандардың барлығын Үйлер палатасынан күшпен шығарып тастады. Көптеп қысқартылған Румп Парламенті Чарльз I-ді соттауға қажетті заңдарды қабылдады. 59 комиссар оны мемлекетке опасыздық жасауда айыптап, 1649 жылдың 30 қаңтарында өлім жазасын орындады. 1649 жылы жалақы және саяси талаптарға байланысты үш көтеріліс болды. Біріншісі полковник Джон Хьюсонның полкінің 300 сарбазына қатысты, олар Левелерлер бағдарламасы іске асырылғанша Ирландияда қызмет етуден бас тартты. Олар ешқандай артық төлемсіз қызметтен босатылды, бұл Коркбуш алаңындағы көтерілісті басу үшін қолданылған қауіп еді. Бишопсгейт көтерілісінде Лондонның Бишопсгейт ауданында орналасқан полковник Эдвард Уэлли полкінің сарбаздары Хьюсон полкінің сарбаздарына ұқсас талаптар қойды. Олар Лондоннан шығарылды. Екі аптадан кейін жалақы мен саяси талаптарға байланысты бірнеше полк қатысқан ірі көтеріліс болды. Жалақы мәселесі шешілгеннен кейін, капитан Уильям Томпсон басқаруындағы 400 сарбаздан тұратын Банбери көтерілісшілері өздерінің саяси талаптары бойынша келіссөздер жүргізуді жалғастырды. Олар Солсбериге, онда орналасқан полктерден қолдау күтіп аттанды. Кромвель 13 мамырда түнгі шабуыл жасады, нәтижесінде бірнеше көтерілісші қаза тапты, бірақ капитан Томпсон қашып үлкерді, бірақ Веллингборо маңындағы Диггерлер қауымдастығына жақын жерде болған келесі шайқаста қаза тапты. Қалғандары Бурфорд шіркеуінде тұтқынға алынып, 17 мамырда шіркеу ауласында атылды.

Екінші Азамат соғысына дейін немесе оның кезінде қосылған полктер

Түрі Полковник Түпнұсқа жазбалары Жылқы Джон Ламберттің полкі Солтүстік қауымдастықтың армиясы 1645 жылы құрылған. Бастапқыда Сиднам Пойнц басқарған. 1647 жылдың шілдесінде Ламберт қолбасшылыққа алды. Жылқы Роберт Лилберннің полкі Солтүстік қауымдастықтың армиясы 1644 жылы Дархемде құрылған. Жылқы белгісіз Солтүстік қауымдастықтың армиясы 1642 жылы Ноттингемширде құрылған. Атқыштар Чарльз Фэрфакстың полкі Жаңадан құрылған 1648 жылдың көктемінде Йоркширдің Батыс бөлігінде құрылған. Атқыштар Полковник Брайттың полкі Солтүстік қауымдастықтың армиясы 1643 жылы Йоркширде құрылған. Атқыштар Полковник Малевердің полкі Солтүстік қауымдастықтың армиясы. Атқыштар Полковник Тичборнның полкі Жаңадан құрылған. Бастапқыда Лондон мұнарасын гарнизонға алу үшін құрылған. 1648 жылдың 15 сәуірінде далалық полкке дейін күшейтілді және Тичборнның орнына полковник Нидхэм келді.

Ирландия

Сол жылдың соңында, 15 тамыз 1649 жылы Жаңа үлгідегі армия Ирландияны басып алу үшін Ирландияға түсті. 1650 жылдың наурыз айында Килкенниде қаланың қорғаушылары парламентариялық шабуылдарды шеберлікпен тойтарды, бірақ кейіннен қарсыласуға мәжбүр болды. Ұзақ өтпей, Жаңа үлгідегі армияның 2000-ға жуық әскері Клонмель қамалында тәжірибелі Ульстерліктер қорғаған бұзылысқа жасаған сәтсіз шабуылдарда қаза тапты. Осы қанды оқиғалар сол жылдың соңында Шарлемон бекінісін қамауда қайталанды. Армия ирланд партизандары – торайттардың ("торилер" деп те аталады) шабуылдарына үнемі ұшырады, торайттар сөзбе-сөз "қуып жететін" деген мағынаны білдіреді. Жалпы алғанда, 1649 мен 1653 жылдар аралығында Ирландиядағы парламенттік армияда шамамен 43 000 ағылшын сарбазы, сондай-ақ 9 000-ға жуық ирланд протестанттары күресті. Армия, әдетте, бекіністерге шабуыл жасағанда жақсы өнер көрсетті, мысалы, Дрогеда қамалында, бірақ Кромвель жақсы қорғалған бұзылысқа шабуыл жасауға бұйрық бергенде Клонмельде ауыр шығынға ұшырады.

Шотландия

1650 жылы Ирландиядағы науқан әлі жалғасып жатқанда, Жаңа үлгідегі армияның бір бөлігі үшінші ағылшын азаматтық соғысының бастауында шотландтық келісімшартшылармен күресу үшін Шотландияға жіберілді. Бірінші ағылшын азаматтық соғысында Парламентпен одақтас болған келісімшартшылар енді Карл II-ні патша деп жариялады. Саны жағынан кем болғанына қарамастан, Кромвель армияны Дунбар және Инверкейтинг шайқастарында шотландтарға қарсы күшті жеңіске жеткізді. Карл II басқарған Шотландияның Англияға басып кіруінен кейін, Жаңа үлгідегі армия және жергілікті жасақтар Вустер шайқасында роялистерді толық жеңді, бұл ағылшын азаматтық соғыстарының соңғы ірі шайқасы болды.

Билік аралығы

Англияда Жаңа үлгідегі армия көптеген қарсыластармен көптеген ұсақ шайқастарға қатысты, бірақ олар көбінесе полициялық шаралар сияқты болды. Протектораттың ең ірі көтерілісі 1655 жылы «Мөрленген түйін» көтеріліс ұйымдастырған кезде болды. Осы кезеңдегі ең маңызды сыртқы қақтығыс – ағылшын-испан соғысы еді. 1654 жылы ағылшын мемлекеті Испанияға соғыс жариялады, ал Кариб теңізіндегі испан колониясы – Испаньоланы басып алу үшін Жаңа үлгідегі армияның полктері жіберілді. Олар соғыста жеңіліп, тропикалық аурулардан ауыр қаза тапты. Бірақ олар қорғаусыз Ямайка аралын жаулап алды. Англия әскерлері Еуропада, Фландриядағы соғыста жақсы нәтижелер көрсетті. 1658 жылғы Дуналар шайқасы кезінде Тюреннің армиясының құрамында, Кромвельдің Париждегі елшісі сэр Уильям Локхарт басшылығымен Жаңа үлгідегі армияның сарбаздары, қызыл киімдерімен, француз одақтастары мен испан жауына қатты бекітілген құм төбесіне қарсы шабуыл жасағандағы қайсарлықтарымен таң қалдырды. Кромвель қайтыс болғаннан кейін Протекторат және Жаңа үлгідегі армия да бірте-бірте құлдырады. 1659 жылы әртүрлі генералдарға адал Жаңа үлгідегі армияның бөлімдері бір-біріне қарсы соғыс бастауы мүмкін болды. Шотландияда генерал Монк басқаратын полктер Лондонға астананың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, қалпына келтіруге дейін аттанды, басқа генералдар, әсіресе Чарльз Флитвуд және Джон Ламберт басқаратын полктерден айтарлықтай қарсылық болған жоқ. 1661 жылы Томас Веннер бастаған көтерілістер Монк жаяу әскері мен Куирасиерлер полкінің сарбаздарының көмегімен басып жанышты, содан кейін Жаңа үлгідегі армия таратылуға бұйрық берілді, ал төленбеген жалақылар салық арқылы өтелді. Жаңа үлгідегі армия таратылғаннан кейін Монк жаяу әскері полкі Карл II армиясына Колдстрим гвардиясы ретінде қосылды. Жаңа үлгідегі армияның демобилизацияланған сарбаздары мен офицерлерінің бір бөлігі Португалияға, Португалияның тәуелсіздігін қалпына келтіру соғысын қолдау үшін және Португалияның испан билігінен кейін көп жылдық тәуелсіздігін қайтаруға көмектесу үшін жіберілді. 3000 сарбаздан тұратын британдық бригада 1662 жылдың тамызында Португалияға келді және Португалияның тәуелсіздігін қайтаруда шешуші рөл атқарды, 1663 жылдың 8 маусымында Амексиал шайқасында испандықтарды жеңді, бұл Австрияның Иоанны Эвораны тастап, ауыр шығынмен шекарадан кері шегінуге мәжбүр етті.

Жалпы көздер

Барнетт, Коррелли. Ұлыбритания және оның әскері, 1509–1970: әскери, саяси және әлеуметтік шолу (Лейн, Аллен, 1970), 79–110 беттер.