Фердинанд Хитциг: Неміс библиясын зерттеушісінің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Неміс библиялық сыншысы (1807–1875)

Фердинанд Хитциг (23 маусым 1807 – 22 қаңтар 1875) – неміс библиялық сыншысы.

Өмір жолы және шығармашылығы

Хициг Хауингенде (қазір Лёррахтың бір бөлігі), Баденде, әкесі пастор болған жерде дүниеге келді. Ол теологияны Гейдельбергте Г.Е.Г. Паулюс, Галледе Вильгельм Гезениус және Геттингенде Эвальдтың басшылығымен оқыды. Гейдельбергке оралғаннан кейін 1829 жылы теология бойынша приват-доцент болды, ал 1831 жылы «Ескі өсиетке сын тұрғысынан қарау туралы» (“Begriff der Kritik am Alten Testamente praktisch erörtert”) атты еңбегін жариялады, онда ол Ескі өсиетке сын тұрғысынан қарау қағидаларын түсіндірді, сондай-ақ «Моавқа қарсы пайғамбар Йонаның болжамы» (“Des Propheten Jonas Orakel über Moab”) атты еңбегін жариялады, онда ол 2 патшалар кітабының 14 тарауының 25 жолында айтылған пайғамбар Йонаға жатқызылған Ишая кітабының 5 және 16 тарауларын түсіндірді. 1833 жылы ол Цюрих университетінде теология профессоры болып тағайындалды. Оның келесі жұмысы – Генрих Эвальдқа арналған Ишаяға түсіндірме (“Übersetzung und Auslegung des Propheten Jesaias”). Херман Гупфельд (1796–1866), Забурларға түсіндірмеші ретінде танымал (1855–1861), оны өзінің ең жақсы экзегетикалық жұмысы деп атады. Цюрихте ол жиырма сегіз жыл бойы еңбек етті, осы кезеңде ол Забурлар (1835–1836; 2-басылым, 1863–1865), Кіші пайғамбарлар (1838; 3-басылым, 1863), Еремия (1841; 2-басылым, 1866), Езекиел (1847), Даниял (1850), Екклесиаст (1847), Әндер (1855) және Нақыл сөздер (1858) туралы түсіндірмелерден басқа, «Иоганн Марк және оның жазбалары туралы» (“Über Johannes Markus und seine Schriften”, 1843) атты монографиясын жариялады, онда ол екінші жақсы хабардың хронологиялық басымдығын сақтады. Ол археологиялық қызығушылық тудыратын еңбектер жазды, олардың ішіндегі ең маңыздылары – «Әліпбидің табылуы» (“Die Erfindung des Alphabets”, 1840), «Палештіліктердің ежелгі тарихы және мифологиясы» (“Urgeschichte und Mythologie der Philister”, 1845) және «Эшмунезардың қабір жазуы» (“Die Grabschrift des Eschmunezar”, 1855). 1860 жылы танымал «Зерттеулер мен сын» (“Studien und Kritiken”) журналының негізін қалаушылардың бірі Фридрих Умбрейт қайтыс болғаннан кейін, Хитциг Гейдельбергте теология профессоры болып тағайындалды. Мұнда ол «Израиль халқының тарихы» (“Geschichte des Volkes Israel”, 1869–1870) атты екі томдық еңбегін жазды, ол парсы үстемдігінің соңына және 72 жылы Масаданың құлауына дейін созылды, сондай-ақ Пауыл хаттары туралы еңбек, «Пауыл хаттарына сын» (“Zur Kritik Paulinischer Briefe”, 1870), Моав тасы, «Мешаның жазуы» (“Die Inschrift des Mescha”, 1870), және Ассирия, «Ассирияның тілі мен тілдері» (“Sprache und Sprachen Assyriens”, 1871), сонымен қатар Людвиг Хирцельдің 1839 жылы алғаш жарияланған Әйүп туралы түсіндірмесін қайта қарады. Ол сонымен қатар Цюрихтегі «Ғылыми қоғамның айлығы» (“Monatsschrift des wissenschaftlichen Vereins”), «Немецтік шығыстану қоғамының журналы» (“Zeitschrift der deutschen morgenländischen Gesellschaft”), «Теологиялық зерттеулер мен сын» (“Theologische Studien und Kritiken”), Эдуард Зеллердің «Теологиялық жыл кітабы» (“Eduard Zeller's Theologische Jahrbücher”) және Адольф Хилгенфельдтің «Ғылыми теология журналы» (“Adolf Hilgenfeld's Zeitschrift für wissenschaftliche Theologie”) журналдарына еңбек етті. Хитциг Гейдельбергте қайтыс болды. Оның Киелі кітап теологиясы бойынша лекциялары (“Vorlesungen über biblische Theologie und messianische Weissagungen”) 1880 жылы оның өлімінен кейін, оның шәкірті Дж.Дж. Кнёкер (1840 ж.т.), Гейдельбергте теология профессоры, оның портретімен және өмірбаяндық очеркімен бірге жарияланды.

Hitzig was born at Hauingen (now a part of Lörrach), Baden, where his father was a pastor. He studied theology at Heidelberg under H. E. G. Paulus, at Halle under Wilhelm Gesenius and at Göttingen under Ewald. Returning to Heidelberg he became Privatdozent in theology in 1829, and in 1831 published his Begriff der Kritik am Alten Testamente praktisch erörtert, a study of Old Testament criticism in which he explained the critical principles of the grammatico historical school, and his Des Propheten Jonas Orakel über Moab, an exposition of the 5th and 16th chapters of the Book of Isaiah attributed by him to the prophet Jonah mentioned in 2 Kings xiv. 25. In 1833 he was called to the University of Zürich as professor ordinarius of theology. His next work was a commentary on Isaiah with a translation (Übersetzung und Auslegung des Propheten Jesaias), which he dedicated to Heinrich Ewald, and which Hermann Hupfeld (1796–1866), well known as a commentator on the Psalms (1855–1861), pronounced to be his best exegetical work. At Zürich he laboured for a period of twenty eight years, during which, besides commentaries on The Psalms (1835–1836; 2nd ed., 1863–1865), The Minor Prophets (1838; 3rd ed., 1863), Jeremiah (1841; 2nd ed., 1866), Ezekiel (1847), Daniel (1850), Ecclesiastes (1847), Canticles (1855), and Proverbs (1858), he published a monograph, Über Johannes Markus und seine Schriften (1843), in which he maintained the chronological priority of the second gospel. He wrote works of archaeological interest, of which the most important are Die Erfindung des Alphabets (1840), Urgeschichte und Mythologie der Philister (1845), and Die Grabschrift des Eschmunezar (1855). After the death in 1860 of Friedrich Umbreit, one of the founders of the well known Studien und Kritiken, Hitzig was called to succeed him as professor of theology at Heidelberg. Here he wrote his Geschichte des Volkes Israel (1869–1870), in two parts, extending respectively to the end of the Persian domination and to the fall of Masada, 72 AD, as well as a work on the Pauline epistles, Zur Kritik Paulinischer Briefe (1870), on the Moabite Stone, Die Inschrift des Mescha (1870), and on Assyrian, Sprache und Sprachen Assyriens (1871), besides revising the commentary on Job by Ludwig Hirzel, first published in 1839. He was also a contributor to the Monatsschrift des wissenschaftlichen Vereins in Zürich, the Zeitschrift der deutschen morgenländischen Gesellschaft, the Theologische Studien und Kritiken, Eduard Zeller's Theologische Jahrbücher, and Adolf Hilgenfeld's Zeitschrift für wissenschaftliche Theologie. Hitzig died at Heidelberg. His lectures on biblical theology (Vorlesungen über biblische Theologie und messianische Weissagungen) were published in 1880 after his death, along with a portrait and biographical sketch by his pupil, J. J. Kneucker (b. 1840), professor of theology at Heidelberg.