Кіріспе

Адамды анықтау мүмкін емес, онымен байланысқа шығу мүмкін емес немесе оны іздеу мүмкін емес жағдай.

Анонимдік – әрекет ететін адамның кім екені белгісіз жағдайды сипаттайды. Кейбір авторлар атын атамау техникалық тұрғыдан дұрыс болғанымен, анонимділік контекстіндегі маңызды мәселені толыққанды түсірмейді деп санайды. Маңыздысы – адамды анықтамау, оған қол жеткізе алмау немесе оны іздеуге болмауы. Анонимділік – жеке өмір, бостандық сияқты құндылықтарды іске асырудың бір тәсілі немесе құралы. Соңғы жылдары қылмыскерлер мен зұлым ниетті пайдаланушылар қараңғы желіде қолданатын анонимдік құралдары құқық қорғау органдарының дәстүрлі бақылау әдістерін қолдану мүмкіндігін күрт өзгертті. Анонимділіктің ғана емес, заңмен қорғалып, күшін жоюдың маңызды мысалы – еркін сайлаудағы дауыс беру. Көптеген жағдайларда (бірінші рет кездесетін адамдардың әңгімесі, дүкеннен тауар немесе қызмет сатып алу сияқты) анонимділік табиғи нәрсе ретінде қабылданады. Адам кейбір жағдайларда өз кімдігін жасыруды қалайды. Қайырымдылық актілері анонимді түрде жасалуы мүмкін, себебі оны жасаған адам танылғысы келмейді. Өзін қауіпті сезінетін адам анонимділік арқылы қауіпті азайтуға тырысуы мүмкін. Қылмыстың куәгері жазадан қорғану үшін, мысалы, қылмыстық желіге анонимді түрде хабарласуы мүмкін. Қылмыскерлер өздерінің қатысуын жасыру үшін анонимді әрекет етуі мүмкін. Анонимділік уақыт өтуімен немесе жағдайдың салдарынан жеке басын анықтауға қажетті ақпараттың жоғалуынан кейін кездейсоқ түрде де пайда болуы мүмкін. Дегенмен, кейбір жағдайларда анонимділікті сақтау заңсыз болуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың 24 штатында "тоқта және өзіңді тану" заңдары бар, олар құқық қорғау органының сұрауы бойынша ұсталған адамның өзін-өзі тануын талап етеді, егер адам қылмыс жасады деген күдік болса. "Анонимді хабарлама" термині көбінесе жіберушісін ашпайтын хабарламаны білдіреді. Көптеген елдерде анонимді хаттар заңмен қорғалады және олар қалыпты хаттар сияқты жеткізілуі керек. Математикада, белгілі бір жиынтықтағы (осы жиынтық "анонимдік жиынтығы" деп аталады) кез келген элементке (мысалы, адам, зат, компьютер) қатысты, осы элементтің "анонимділігі" осы жиынтықта анықталмауымен сипатталады. Егер оны анықтау мүмкін болмаса, онда элемент "анонимді" деп есептеледі.

Этимология

Аноним сөзі шамамен 1600 жылы ағылшын тіліне кейінгі латын тілінен ("anonymus") алынған, ол ежелгі грекше ᾰ̓νώνῠμος (anṓnumos, "аты жоқ") сөзінен шыққан, ᾰ̓ν ("an", "емес") және ὄνῠμᾰ (ónuma) сөздерінен, ал ол эол және дорий диалектілеріндегі ὄνομᾰ (ónoma, "атау") сөзінің түрі.

Жалған атау

Кейде адам басқа тараппен ұзақ мерзімді қарым-қатынас (мысалы, бедел) орнатуды қалауы мүмкін, бірақ осы үшін жеке басын анықтайтын ақпаратты сол тарапқа жариялау қажеттігі тумайды. Мұндай жағдайда, адамға псевдоним деп аталатын бірегей идентификаторды құру пайдалы болуы мүмкін. Псевдонимдерге мысалдар: қаламдардың аттары, лақап есімдер, кредиттік карта нөмірлері, студенттік билет нөмірлері, банк шоттарының нөмірлері және т.б. Псевдоним екінші тарапқа бір адамнан келген түрлі хабарламаларды байланыстыруға және осылайша ұзақ мерзімді қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік береді. Псевдонимдер әлеуметтік желілерде және басқа да виртуалды байланыстарда кеңінен қолданылады, бірақ соңғы уақытта Google сияқты маңызды қызмет провайдерлері псевдонимділікті қолдануға қарсы тұруда. Псевдонимді пайдаланатын адам "анонимділік" емес, "псевдонимділік" танытады, бірақ кейде соңғысы екеуін де білдіру үшін қолданылады (әдетте, адамның заңды куәлігі жасырылған жағдай).

Психологиялық әсерлері

Анонимдік адамның өз әрекеттері үшін жауапкершілік сезімін азайтуы мүмкін, сондай-ақ осы әрекеттердің оның беделіне тигізетін әсерін де жояды. Бұл түрлі тараптар үшін пайдалы да, зиянды да болуы мүмкін маңызды салдарларға алып келуі мүмкін. Сондықтан, ол кез келген тарапты қатыстыратын психологиялық тактикада, қандай да бір іс-әрекетті немесе сенімді қолдау, күшпен дәлелдеу немесе жоққа шығару үшін қолданылуы мүмкін. Әңгімелесу барысында анонимділік адамдарға жеке тарихы мен сезімдерін кейін ұялудан қорқып, ашық айтуға мүмкіндік береді. Электрондық коммуникация құралдары анонимділікпен қатар физикалық оқшаулануды да қамтамасыз етеді. Бұл сөздерге физикалық жазалаудың алдын алады, сондай-ақ негативті немесе тыйым салынған мінез-құлықтың немесе талқылаудың спикердің беделін нашарлатуына жол бермейді. Бұл өте жеке мәселелерді, табу тақырыптарды талқылауда немесе біреуді физикалық, қаржылық немесе құқықтық қауіпке (мысалы, заңсыз қызмет, танымал емес немесе тыйым салынған саяси көзқарастар) ұшыратуы мүмкін пікірлерді білдіруде немесе фактілерді жария етуде пайдалы болуы мүмкін. Жұмыс ортасында анонимді коммуникацияның ең көп таралған үш түрі – дәстүрлі ұсыныс жәшігі, жазбаша пікірлер және қоңырау шалушы идентификациясын жасыру. Сонымен қатар, анонимді ұйымдық коммуникацияның қажеттілігі қолданылуына байланысты өзгереді, ұйымдық сауалнамалар мен бағалаулар көбінесе өте қажетті деп есептеледі, ал жұмыстан босату – өте орынсыз. Анонимділіктің қолданылуы мен қажеттілігі жұмыстағы маңызды адамдармен қарым-қатынастың сапасымен байланысты екені анықталды. Аз жағымсыз салдарлары бар анонимді немесе жартылай анонимді форумдар көбінесе бұзылған әңгімелер үшін платформа ұсынады. "Тролль" термині мұндай бұзылған мінез-құлықпен айналысатын адамдарды сипаттау үшін қолданылады. Көп адамдардың арасында салыстырмалы анонимділік жиі кездеседі. Әртүрлі адамдар бұл құбылысқа әртүрлі психологиялық және философиялық тұрғыдан қарастырады, әсіресе ол қазіргі заманның ерекшелігі ретінде. Бұл анонимділік көпшілік психологиясындағы және тәртіпсіздік сияқты жағдайлардағы мінез-құлықтағы маңызды фактор болып табылады. Фотосуреттеу сияқты технологиялар бұл сезімді анонимділікті жоюы мүмкін. Топтық ойлау және сәйкестік интернеттегі анонимділіктің белгілі бір нәтижесі саналады. Анонимділік сондай-ақ жоғары білікті мамандарға, мысалы судьяларға, өз жұмыстарын объективті түрде атқару үшін қолданатын стратегиялары туралы ашық пікір білдіруге мүмкіндік береді.

Анонимдік, коммерция және қылмыс

Анонимді коммерциялық мәмілелер тұтынушылардың құпиялылығын қорғай алады. Кейбір тұтынушылар күнделікті тауарларды (азық-түлік немесе құрал-саймандар сияқты) сатып алу кезінде сатушылардың ақпарат жинап алуына немесе оларды болашақта сұратуына жол бермеу үшін қолма-қол ақшаны пайдалануды жөн көреді. Кредиттік карталар адамның атына байланысты және пошталық мекенжайы, телефон нөмірі сияқты басқа да ақпаратты табу үшін пайдаланылуы мүмкін. Экаш жүйесі қауіпсіз анонимді транзакцияларды жүзеге асыру үшін жасалды. Тағы бір мысал – Enymity, ол клиенттердің атынан сатып алуды жүзеге асырады. Құпия тауарлар мен қызметтерді сатып алғанда, анонимділік көптеген әлеуетті тұтынушыларды транзакцияға қатысуға ыңғайлырақ немесе дайын етеді. Көптеген адалдық бағдарламалары әрбір транзакцияда қатысушы тұтынушыны жеке сәйкестендіретін (кейінгі сұраныс үшін немесе төлем немесе қауіпсіздік мақсатында) немесе деректерді өндіру үшін сандық псевдоним ретінде қолданылатын карталарды пайдаланады. Анонимділік сондай-ақ заңдық қудалаудан қорғану ретінде де қолданылуы мүмкін. Мысалы, заңсыз әрекеттер жасағанда көптеген қылмыскерлер беттерін шарфтармен немесе маскалармен жасырып, бармақ іздерін қалдырмау үшін қолғап немесе басқа қол жапқыштар киіп, өздерін анықтаудан қашуға тырысады. Ұйымдасқан қылмыстар тобы белгілі бір жобада өздерінің есімдерін немесе басқа жеке сәйкестендіру мәліметтерін бір-біріне жасыра отырып, бірлесе жұмыс істей алады. "Томас Крон ісі" фильмі бұрын ешқашан кездеспеген және оларды кім жалдағанын білмейтін адамдардың ойдан шығарылған ынтымақтастығын көрсетті. Қылмысқа қолданылатын қаруды немесе пышақты жасырын сатып алу, тасталған қаруды қылмыскердің жеке басына байланыстыруға кедерес келтіреді.

Қайырымдылық ісіндегі жасырындық

Оның екі қыры бар, бірі – ірі қайырымдылық ұйымға сыйлық беру, мұнда сыйлық алушы сыйлық берушіден жасырылады, екіншісі – анонимді түрде сыйлық беру, бұл жағдайда сыйлық беруші сыйлық алушыдан да, басқалардан да жасырылады. Анонимді қайырымдылық көптеген этикалық және діни жүйелерде ұзақ жылдар бойы кең таралған және берік моральдық қағида болып келді, сонымен қатар, іс жүзінде кең таралған адамзаттық іс-әрекеттің бір түрі. Сыйлық беруші сыйлық алушымен ешқандай қарым-қатынас орнатуды қаламауы мүмкін, әсіресе егер сыйлық алушы жағымсыз адам ретінде қабылданатын болса. Сыйлық берушілер өздерін сыйлық беруге қабілетті деп көрсетуге ниетті болмауы мүмкін. Адам әлемді жақсартуға ұмтылуы мүмкін, бірақ оны кім жасағанын ешкім білмесе, қарапайымдықтан және жарнамадан қашынбақ ниетпен. Анонимді қайырымдылықтың тағы бір себебі – қайырымдылық ұйымының олардан одан әрі сыйлық сұрап, тіпті агрессивті түрде қуғындауынан қашынғысы келетін сыйлық беруші.

Анонимдер алдындағы мәселелер

Анонимділікке ұмтылыс әрқашан қоғам тарапынан қолдау таппайды. Анонимділік кейде үкіметтердің немесе жеке ұйымдардың саясаты мен тәртібімен келіспеушілік тудырады. АҚШ-та дауыс беру үшін жеке сәйкестендіру қажет, бірақ құпия дауыс беру жеке дауыс беру үлгілерін жария етуге жол бермейді. Көптеген елдердің әуежайларында жолаушылар әуе компаниясының немесе көлік қауіпсіздігі қызметкерлеріне жеке куәлігін көрсету арқылы өзін танытса ғана ұшуға рұқсат алады. Екінші жағынан, кейбір саясаттар мен тәртіптер анонимділікті қажет етеді. Аноним авторларды жазу стилі арқылы стилометриялық идентификациялау мүмкін қауіпті құрайды, және аналитикалық техникалар жетілдірілген сайын, есептеу қуаты мен мәтіндік деректер көлемі артқан сайын бұл қауіп күшейеді деп күтілуде. Авторлар қарсы стилометрия қолдану арқылы мұндай идентификацияға қарсы тұра алады.

Анонимді

Анонимді тұлғаға сілтеме жасау қажет болғанда, әдетте, сол тұлға үшін псевдо-таныстырудың бір түрін жасау қажет. Әдебиетте автордың кім екені белгісіз екенін көрсетудің ең көп таралған жолы – оны жай ғана «Аноним» деп атау. Бұл көбінесе автордың көп бұрын қайтыс болған және туындының авторлығын талап ете алмайтын ескі мәтіндерге қатысты. Егер туынды белгілі бір танымал авторға тиесілі деп есептелсе, онда псевдонимді автор «Псевдо» деп аталады, мысалы, Псевдо-Дионисий Ареопагит – бұл Дионисий Ареопагит, ерте христиан дініне келген адам деп ұзақ уақыт бойы саналған автор. Anonymus, латынша жазылуында, әдетте, нақты қала атымен бірге, гуманитарлық ғылымдардағы ғалымдар дәстүрлі түрде есімі белгісіз ежелгі жазушыға немесе оның туындысының қолжазбасына сілтеме жасау үшін қолданады. Мұндай жазушылардың көптегені құнды тарихи немесе әдеби жазбаларды қалдырған: мұндай Анонимдердің толық емес тізімін Anonymus бетінде табуға болады. Көркем өнер тарихында көптеген сурет салу шеберханаларын олардың ерекше стильдері арқылы анықтауға болады және олардың туындыларын хронологиялық тәртіппен талқылауға болады. Кейде мұрағаттық зерттеулер кейіннен автордың атын анықтайды, мысалы, Франкфурттағы Städelsches Kunstinstitut-тағы үш картинасы бойынша анықталған «Флеммал шебері» Роберт Кампен екені анықталды. XX ғасырдың өнер тарихшысы Бернард Беренсон Сандро Боттичеллидің жақын ортасындағы анонимді суретші үшін «Амико ди Сандро» сияқты есімдермен көптеген ерте Ренессанс Флоренция және Сиена шеберханаларын жүйелі түрде анықтады. Сот істерінде, егер тұлғаның атын жасыру қажет деп шешілсе, «Джон Доу» есімі жиі қолданылады. Егер жасырындық іздеуші әйел болса, бұл есім көбінесе «Джейн Доу» деп өзгертіледі. Белгісіз өлген адамды анықтау үшін де осы есімдер қолданылады. «Unsub» деген жартылай аббревиатура құқық қорғау органдарының сленгінде «Тергеудің белгісіз нысаны» деген мағынаны білдіреді. Әскерилер көбінесе танылмаған жауынгерлердің мәйітін құрметтеу қажеттігін сезінеді. Көптеген елдерде мұндай ескерткіш «Белгісіз сарбаздың қабірі» деп аталады.

Анонимдік және баспасөз

Қазіргі заманғы газеттер мен журналдардың көпшілігі өз мақалаларын жеке редакторларға немесе жаңалықтар агенттіктеріне жатқызады. Бірақ "Экономист" апталығы бұл ережеден тыс. Ұлыбританияның барлық газеттері өздерінің бас мақалаларын немесе редакторлықтарын анонимді түрде жариялайды. "Экономист" бұл саясатты толыққанды қабылдап, "Экономистті көптеген қолдар жазады, бірақ ол біртұтас дауыспен сөйлейді" дейді. "Guardian" басылымы "Адамдарға анонимді түрде сөйлеуге мүмкіндік берілсе, олар көбінесе шынайырақ айтады" деп санайды. Росс Иманның "Журналистиканың А-дан Z-ға дейін" атты кітабында айтылғандай, 19 ғасырдың ортасына дейін Ұлыбританиядағы көптеген жазушылар, әсіресе белгілі емес жазушылар, газеттерде, журналдарда және рецензияларда өз есімдерін қоймаған.

Интернеттегі жасырындық

Интернет желісіндегі көптеген пікірлер негізінен анонимді түрде, анықталмайтын псевдонимдер арқылы жазылады. Дегенмен, бұл Бірмингем университетінің зерттеуімен кеңінен жоққа шығарылды. Зерттеу көрсеткендей, интернетті анонимді түрде пайдаланатын адамдардың саны, достарымен немесе таныстарымен байланыс үшін интернетті пайдаланатын адамдардың санымен шамалас. Бұл пайдаланушы есімдері өз бетінше жекелікке ие болуы мүмкін, бірақ олар кейде нақты авторынан бөлек және жасырын болады. Стокгольм университетінің пікірінше, бұл сөз бостандығын арттырып, жауапкершілікті азайтады. Уикипедия көбінесе авторлар анықталмайтын псевдонимдер немесе IP-адрестерді пайдалану арқылы бірлесіп жазады, бірақ кейбіреулері белгілі псевдонимдерді немесе нақты есімдерін қолданады. Алайда, Интернет анонимділік үшін жасалмаған: IP-адрестер виртуалды пошталық мекенжайлар ретінде қызмет етеді, яғни Интернеттегі кез келген ресурсқа қол жеткізілген кезде, ол белгілі бір IP-адрестен қол жеткізіледі, ал IP-адрестерге келіп-кеткен деректердің трафигі, тіпті мазмұны шифрланған болса да, ұсталып, бақыланып және талдануы мүмкін. Бұл мекенжай белгілі бір Интернет-провайдерге (ISP) сәйкестендірілуі мүмкін, ал ISP сол IP-адресіне жалға берілген клиент туралы ақпаратты ұсынуы мүмкін. Бұл міндетті түрде нақты бір адамды көрсетпейді (өйткені басқа адамдар осы клиенттің қосылымын пайдалануы мүмкін, әсіресе клиент кітапхана сияқты қоғамдық ресурс болса), бірақ ол аймақтық ақпаратты ұсынып, күшті жағдайлық дәлел ретінде қызмет етеді. I2P және Tor сияқты анонимділік қызметтері IP-адрестің ізіне түсу мәселесін шешеді. Қысқасы, олар бірнеше қабатты шифрлау арқылы деректерді шифрлап жұмыс істейді. Деректер анонимді желі арқылы алдын ала белгіленген бағыт бойынша жүреді. Әрбір маршрутизатор алдыңғы маршрутизатті бастапқы нүкте ретінде, ал келесі маршрутизатті мақсат ретінде көреді. Осылайша, ешбір маршрутизатор деректердің нақты бастапқы және соңғы нүктесін білмейді. Бұл осы қызметтерді орталықтандырылған анонимділік қызметтерінен (бір орталық білім нүктесі бар) қауіпсіз етеді. Chatroulette, Omegle және Tinder (кездейсоқ пайдаланушыларды әңгімелесу үшін жұптастыратын сайттар) анонимділікке деген қызығушылықты пайдаланды. Yik Yak, Secret және Whisper сияқты қосымшалар адамдарға анонимді немесе жартылай анонимді түрде ақпарат бөлісуге мүмкіндік береді, ал Random пайдаланушыға интернетті анонимді түрде зерттеуге мүмкіндік береді. Дегенмен, Facebook және Google+ сияқты басқа сайттар пайдаланушылардан заңды есімдерімен тіркелуді сұрайды. Google+ жағдайында бұл талап nymwars деп аталатын дауға әкелді. Кибербуллингтің кең таралуы көбінесе интернеттегі анонимділікке байланысты, себебі әлеуетті қылмыскерлер өздерінің жеке басын жасырып, ұсталып қалмауға мүмкіндік алады. Бір мектеп директорының айтуынша, осы анонимді сайттардағы пікірлер "өте жағымсыз және зиянды, өйткені олардың қайдан келгенін анықтау мүмкін емес және олар кеңінен таралуы мүмкін". Кибербуллинг, жалпы қорлаудан айырмашылығы, бірнеше штаттарда интернет еркіндігінің кеңінен талқыланатын саласы болып табылады. Интернетте анонимділік адамдардың басқаларға зиян келтіруіне мүмкіндік беретін зиянды ортаны қамтамасыз ете алса да, анонимділік интернет тәжірибесін әлдеқайда қауіпсіз және жайлы етуге мүмкіндік береді. Карнеги Меллон университетінде жүргізілген зерттеуде 44 қатысушының 15-і онлайн анонимді болуды таңдағанын айтты, себебі олар бұрын анонимді болмаған кезде жағымсыз тәжірибеге ұшырады. Мұндай тәжірибелерге аңдып жүру, қарсылас мектеп саяси тобының жеке ақпаратты жариялауы немесе адамды жұмыс болмайтын жұмысқа басқа елге саяхаттауға алдау жатады. Зерттеуге қатысушылар онлайн- идентификациядан өтірік пайдаланып, бұрынғы проблемалардан құтылғандарын айтты. Дэвид Шоумды анонимділіктің әкесі деп атайды және ол қазіргі заманғы ғылымның ұлы көрегендерінің бірі болып саналады. 1980 жылдардың басында Берклиде компьютерлік ғылыммен айналысқан Шоум компьютерлік желілердің жаппай бақылауға мүмкіндік беретін әлемді болжады. Доктор Джосс Райт былай түсіндіреді: "Дэвид Шоум өз заманынан өте алда болды. Ол 1980 жылдардың басында интернетте 15-20 жылдан кейін туындайтын мәселелерді болжады". Дегенмен, кейбір адамдар интернеттегі анонимділікті қоғам үшін қауіпті деп санайды. Түркияның Анкара қаласындағы Билкент университетінің компьютерлік инженерия факультетінің доценті Дэвид Давенпорт анонимді интернет байланысына рұқсат ету арқылы қоғамымыздың негізіне қауіп төнетінін айтады. "Жауапкершілік үшін кез келген бұзушылыққа жауапты адамдар анықталып, әділет алдына тартылуы керек. Алайда, егер адамдар анонимді болып қала берсе, оларды анықтау мүмкін емес, сондықтан оларды жауапкершілікке тарту мүмкін емес", - дейді ол.

Анонимді (топ)

Anonymous (көпшілік есім ретінде қолданылады) – белсенділер мен хактивистердің еркін байланысты халықаралық желісі. Топпен байланысты веб-сайт оны «интернеттегі жиын» деп сипаттайды, «директивалар емес, идеяларға негізделген өте еркін және орталықтандырылмаған басқару құрылымы» бар екенін көрсетеді. Бұл топ көпшілікке кеңінен танымал болған жарнамалық акциялар сериясымен және үкіметтік, діни және корпоративтік веб-сайттарға таратылған қызметтен бас тарту (DDoS) шабуылдарымен белгілі болды. Anonymous-пен әдетте байланыстырылатын бейне – «басы жоқ адам» – басшысыз ұйымдастыру және анонимділікті көрсетеді.

Анонимділіктің құқықтық қорғалуы

Көптеген адамдар анонимділікті, әсіресе интернеттегі байланыстағы анонимділікті құқық деп санайды. Анонимділікке қатысты ішінара құқық түрлі елдерде әртүрлі деңгейде заңмен қорғалады.

Америка Құрама Штаттары

Анонимді сөйлеу дәстүрі Америка Құрама Штаттарынан да көне. Құрылтайшылар Александр Гамильтон, Джеймс Мэдисон және Джон Джей «Федералисттік қағаздарды» «Публиус» деген псевдониммен жазды, ал «Федералды фермер» қарсылық білдірді. АҚШ Жоғарғы Соты Бірінші түзетуден туындаған анонимді сөйлеу құқығын бірнеше рет мойындады. Анонимді саяси науқан жүргізу құқығы АҚШ Жоғарғы Сотының МакИнтайр мен Огайо сайлау комиссиясы арасындағы іс бойынша (1995) шешімінде бекітілді: «Анонимділік – көпшіліктің тираниясынан қорғаныс. Осылайша, ол Құқық Биллінің, әсіресе Бірінші түзетудің мақсатын көрсетеді: беделсіз адамдарды жазалаудан және олардың идеяларын басып тастаудан қорғау». Жоғарғы сот анонимді саяси сөзді қорғаудың ең жоғары деңгейде қорғалатынын түсіндірді. Дегенмен, бұл басымдық цифрлық дәуірде жаңа мағыналарға ие болды. Жеке тұлғалардың «анонимді байланыс» құқығы «Колумбия сақтандыру компаниясы Сеескандиге қарсы» (1999) ісі бойынша Калифорнияның Солтүстік округінің АҚШ округтік сотымен бекітілді: «Адамдар заңға қайшы келмейінше, бір-бірімен жасырын және анонимді түрде қарым-қатынас жасауға құқылы». Адамдардың «анонимді оқу» құқығы АҚШ Жоғарғы Сотының «АҚШ Румелиге қарсы» (1953) ісінде бекітілді: «Егер үкімет баспадан оның басылымдарын сатып алғандардың есімдерін талап ете бастаса, біз білетін еркін баспасөз жоғалады. Содан кейін әрбір оқырманның үстінен үкіметтік агенттің көлеңкесі түседі». 2001 жылы Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған террористік шабуылдан кейін және одан кейінгі жаңа саяси ахуалдан кейін анонимді байланысқа қысым күрт артты. Олардың нақты салдары әлі толыққанды бағаланбаса да, АҚШ-тың «Патриоттық заңы», Еуропалық киберқылмыс конвенциясы және Еуропалық Одақтың деректерді сақтау ережелері – анонимді ақпарат алмасу құқығының қолданылуына елеулі қысым көрсетіліп жатқандығының белгілерінің бір бөлігі ғана. Жоғарыда аталған 1995 жылғы Жоғарғы Соттың МакИнтайр мен Огайо сайлау комиссиясы арасындағы іс бойынша шешімі былай деді: «Анонимді сөйлеуді қорғау демократиялық дискурс үшін маңызды. Өздерінің жеке басын жасыруға мүмкіндік беру, оларға азшылықтың сынды көзқарасын білдіруге мүмкіндік береді. Анонимділік – көпшіліктің тираниясынан қорғаныс. Осылайша, ол Құқық Биллінің, әсіресе Бірінші түзетудің мақсатын көрсетеді: беделсіз адамдарды жазалаудан және олардың идеяларын басып тастаудан қорғау». Дегенмен, онлайн-дағы анонимді сөздің де шектеулері бар. 2008 жылғы бір істе, айыпталушы заң факультетінің талқылау платформасында екі әйелді зорлау керек екенін айтқан, анонимді жазба авторының пікірлері сөз бостандығының шегінен асып түседі. Бұл жағдайда Коннектикут штатының федералды соты жазба авторының жеке басын ашу керек пе, жоқ па, соны анықтау үшін белгілі бір стандартты қолдануы керек. Бұл мәселені қарастырғанда сот бірнеше тесттерді қолдана алады.

Еуропалық Одақ

Интернетте анонимді болу құқығы да деректерді қорғауға, сөз бостандығына және ой-пікір еркіндігіне қатысты негізгі құқықтарды мойындайтын еуропалық заңнамамен қамтылған. Еуропалық Одақтың Негізгі құқықтарының Хартиясы 8-бабында ("ІІ тарау: "Бостандықтар") әрбір адамның өзіне қатысты жеке деректерді қорғауға құқығы бар екендігі айтылған. Жеке өмірге қатысты құқық – бұл адамның өзі туралы ақпаратты иеленуге және оны бақылауда ұстауға құқығы.

Халықаралық заңнама

Бұл мәселе бойынша ең көп дау тудырған халықаралық құқықтық актілердің бірі – контрафактілік тауарларға қарсы сауда келісімі (ACTA). 2015 жылдың ақпан айына дейін келісімге 31 мемлекет және Еуропалық Одақ қол қойған, бірақ барлығы ратификацияланбады. Жапония 2012 жылдың 4 қазанында келісімді бірінші болып ратификациялады. Ол интернетте контрафактілік тауар жасау және авторлық құқықты бұзу үшін азаматтық және қылмыстық жазалар салудың халықаралық жүйесін құрады. ACTA қасақана бұлыңғыр жасалған, нақты ережелерді мүше мемлекеттердің өзі белгілеуі тиіс, бірақ сыншылар бұл бейкүнә саяхатшылардың ноутбуктерін лицензияланбаған музыкаға тексеруге немесе жалған дәрі-дәрмек алып жүргені үшін түрмеге қамалуға әкелуі мүмкін дейді. Құқық бұзушылар потенциалды сатудан толықтай айырылуы мүмкін (яғни, жалған өнім сатып алған әрбір адам нағыз өнімді сатып алатын еді). Ол авторлық құқықты материалды бейсалық пайдалануға да қатысты. Веб-сайт иелеріне бірнеше елдің заңдарына сәйкес келуді қамтамасыз ету міндеті жүктеледі. Бұл келісім Еуроодақтың сын-пікірлеріне қарамастан, құпия түрде және белгілі халықаралық сауда ұйымдарының аясынан тыс жүргізілді.

Анонимдік және саясат

Саяси наразылықты анонимді түрде білдіру тарихы ұзақ және маңызды нәтижелерге ие, мысалы, Юниус хаттарында, Вольтердің «Кандид» романында немесе паскинадтар сияқты жалақылы жазбаларда көрінеді. Британдық саяси сынның анонимдік дәстүрінде, «Федералист қағаздары» Американың үш іргелі қалаушы әкесінің анонимді авторлары болды. АҚШ Конституциясының күрес тудырған мазмұны жөніндегі қоғамдық пікір алмасу болмағанда, ратификация процесі жеке адамдар мәселелерді зерделегендіктен, әлдеқайда ұзаққа созылар еді. Дегенмен, АҚШ Тәуелсіздік декларациясы анонимді жазылмаған. Егер ол қол қойылмаған болса, оның тиімділігі азайған болар еді. Джон Перри Барлоу, Джоичи Ито және басқа да американдық блогерлер анонимді түзетулерді Интернеттегі ашық саясаттың негізгі қажеттіліктерінің бірі деп бағалап, оған зор қолдау білдірді.

Өнердегі анонимділік және псевдонимділік

Анонимдік – жасырындық немесе псевдонимдік ұғыммен тікелей байланысты, онда суретші немесе топ түрлі себептермен анонимді болуға тырысады, мысалы, өздеріне немесе туындыларына мистикалық элемент қосу, "жеке тұлғаға табыну" немесе қаһарманға табынудан (адамдардың харизмасы, сыртқы келбеті, байлығы немесе жұмысына тікелей қатысы жоқ немесе аз қатысы бар басқа да ерекшеліктері жұмыстың өзінен гөрі қызығушылықтың басты себебі болып табылады) немесе әдетте ер адамдар басымдық танытатын салаға немесе қызығушылық аймағына ену (мысалы, танымал ғылыми-фантастикалық автор Джеймс Типтри, кімнің шын есімі Элис Брэдли Шелдон болған және мүмкін J.T. Лерой да соның псевдонімі болған). Кейбіреулер танымалдылықтың "көрінуінен" қашып, жеке өмір сүруді қалайды, мысалы Томас Пиншон, Дж.Д. Салинджер, Де Онбекенде Бельдхоувер (1980 және 1990 жылдары Амстердамда көрмесі зор назар аударған анонимді мүсінші) және DJ дуэті Daft Punk (1993–2021). Көше суретшісі Бэнкси үшін "анонимдік өте маңызды, себебі граффити заңсыз". Анонимділік музыкада авангардтық ансамбль The Residents, Jandek (2004 жылға дейін), костюмдік комедиялық рок-топ The Radioactive Chicken Heads, сондай-ақ DJ Deadmau5 (1998–қазіргі уақытқа дейін) және Marshmello (2015–қазіргі уақытқа дейін) қолданған. Бұл әдебиетте де жиі кездеседі, мысалы, The Lone Ranger, Супермен және Бэтмен сияқты туындыларда, онда жасырын жеке тұлға қабылданады.

Анонимділіктің математикасы

Мысалы, банктегі сейфтің кілті тек Әлиса, Боб және Кэролдың ғана қолында болса, бір күні сейфтің ішіндегі заттар жоғалып кетеді (құлып бұзылмаған). Қосымша ақпарат болмаса, сейфті Әлиса, Боб немесе Кэролтың босатқанын анық біле алмаймыз. Нақты айтқанда, {Әлиса, Боб, Кэрол} жинағындағы әрбір адамның қылмыскер болу ықтималдығы 1-ге тең. Дегенмен, олардың ешқайсысы да 100% нақтылықпен айыпталып сотталмағандықтан, қылмыскердің кім екені белгісіз болып қалады және біз ешбір адамға 1 ықтималдығын сенімді түрде тағайындамаймыз. Егер Кэролдың қылмыс жасалған уақытта нақты алибисі болса, онда сейфті Әлиса немесе Боб босатқан болуы керек екенін қорытуға болады. Бұл жағдайда қылмыскер толыққанды түрде анонимді емес, себебі Әлиса мен Боб енді "кім жасағанын" 1 ықтималдығымен біледі.