Кіріспе
Португалия тағына үміткер Дом Дуарте Пио, Браганса герцогы (link=no, 15 мамыр 1945 жылы туған) – қазіргі Браганса герцогы және Браганса үйінің басшысы ретінде Португалия тағына талапкер. Король Мигель I-нің шөбересі Дуарте Пиоға тиесілі Мигельдік Браганзалар, Браганза әулетінің тармақтық бөлімі болып табылады. 1932 жылы патшайым Мария II-ден тараған еркек әулет мүшелерінің жойылғаннан кейін, король Мигельдің ұрпақтары Браганза әулетінің жалғыз еркек мүшелері және Португалия тағына ең жақын еркек талапкерлеріне айналды. Дуарте Пио – Еуропалық патшалық үйлер желісіндегі маңызды тұлға, ол көбінесе шетелдік патшалық шараларға шақырылады. Монархиялық үкіметті қолдауына және таққа үміткер ретінде кеңінен танылуына қарамастан, монархияны қайта орнатуды қолдайтын ірі қозғалыстар немесе партиялар жоқ. 1995 жылы герцог португал бизнесмені және португал аристократиясының ұрпағы Изабел Инес де Кастро Кервело де Хередиаға үйленді. Бұл неке 1886 жылы король Карлос I мен Орлеандық принцесса Амелияның некесінен бері Португалия аумағында болған алғашқы португал патшалық некесі болды. Герцог пен герцогиняның үш баласы бар, осылайша Браганза әулетінің тамыры жалғастырылуда, өйткені герцогтің бауырларының ешқайсысы үйленбеген немесе балалары жоқ. Браганса герцогы туғаннан бастап Португалия азаматтығына және елге қызмет еткені үшін Шығыс Тимор азаматтығына ие.
Dom Duarte Pio, Duke of Braganza (link=no, born 15 May 1945) is the current Duke of Braganza and a claimant to the dormant Portuguese throne, as the head of the House of Braganza. The Miguelist Braganzas, to whom Duarte Pio belongs as great grandson of King Miguel I, is a cadet branch of the House of Braganza. With the extinction of male line dynasts descended from Queen Maria II in 1932, King Miguel's descendants became the only male line Braganzas remaining and the closest male line heirs to the defunct Portuguese throne. Duarte Pio is a figure within the European network of royal houses, often being invited to various foreign royal events. Despite his support for a monarchical government and widespread recognition as pretender to the throne, there are no major movements or parties that support restoration of the monarchy. In 1995, the Duke married Isabel Inês de Castro Curvelo de Herédia, a Portuguese businesswoman and descendant of Portuguese nobility. Their marriage was the first marriage of a Portuguese royal to happen in Portuguese territory since the marriage of King Carlos I and Princess Amélie of Orléans, in 1886. The Duke and Duchess have three children, thus continuing the line of the Braganzas, as neither of the Duke's brothers has married or had children. The Duke of Braganza holds Portuguese citizenship, by birth, and East Timorese citizenship due to high service to the country.
Ерте өмір
Дуарте Пио 1945 жылғы 15 мамырда Швейцарияның Берн қаласында, Дуарте Нуньо, Браганса герцогы мен Орлеан-Брагансаның Мария Франсиска ханшайымының үш ұлының ағасы ретінде дүниеге келді. Дуарте Пио Мигель Габриэль Рафаэльмен аяқталатын толық есімді пайдаланады, бұл католик шіркеуіндегі үш бас періштеге құрмет көрсету дәстүрі, Браганса үйінің есім беру салты. Оның туған кездегі аты – Дуарте Пио де Браганса. Әкесі король Мигель I-нің немересі, ал анасы король Педро IV-нің (Бразилия императоры Педро I) шөбересі, Мигельдің ағасы болған. Әкесі арқылы ол Браганса әулетінің Мигель тармағының мүшесі. Дуарте Пионың крест әкесі – Папа Пий XII, ал крест анасы – Португалия королевасы Амелия (Португалияның соңғы монархы король Мануэль II-нің анасы). Герцог әкесі португалдық болғандықтан, португал азаматы ретінде есептеледі (соның салдарынан Дуарте Пионың тууы Португалияның азаматтық тіркеліміне заңды түрде енгізілді). Туған кезде Дуарте Пио мен Мигелист Браганзаның қалғандарына 1834 жылғы 19 желтоқсандағы қуғын-сүргін заңдарымен Португалияға кіруге тыйым салынды. 1950 жылғы 27 мамырда Португалияның Ұлттық Ассамблеясы 1834 жылғы 19 желтоқсандағы Мигелист Браганзаларды қуғынға салу туралы заңды, сондай-ақ 1910 жылғы 15 қазандағы Легитимист Браганзаларды қуғынға салу туралы заңды жойды. 1951 жылы Дом Дуарте алғаш рет Португалияға әпкесі Инфанта Филипамен бірге сапар жасады. 1952 жылы ол ата-анасы мен бауырларымен бірге Португалияға тұрақты қоныс аударды. 1957 жылдан 1959 жылға дейін Дуарте Санту-Тирсу қаласындағы Colégio Nun'Álvares мектебінде оқыды. 1960 жылы Лиссабондағы әскери колледжге түсті. Ол Instituto Superior de Agronomia (қазір Лиссабон техникалық университетінің бөлігі) мен кейін Женева университетінің Даму зерттеулері институтында білім алды. 1968 жылдан 1971 жылға дейін Дом Дуарте Португалияның колониялық соғысы кезінде Португалия әуе күштерінде тікұшақ ұшқышы ретінде әскери міндетін өтеді, ол кезде Португалиялық Анголада болды. 1972 жылы ол Анголаның көп ұлтты тобымен бірге Ұлттық Ассамблеяға үміткерлердің тәуелсіз тізімін ұйымдастыруға қатысты. Бұл оның премьер-министр Марсело Каэтаноның бұйрығымен Анголадан қуылғандығына әкелді. Алайда, португалдық монархистердің аз бөлігі оны таққа талапкер немесе Браганса герцогы ретінде мойындамайды. Дегенмен, 1826 жылғы Конституциялық жарғы 1842 жылы қайта жаңғыртылды; бұл конституция (монархия құлаған 1910 жылға дейін қолданыста болды) Мигельдің ұрпақтарының таққа отыруына кедергі жасамады. Соңында, 1834 жылғы қуғын-сүргін заңы 1950 жылы жойылды. 1912 және 1922 жылдары Дуарте Пионың әкесі Мигель Януарио, Браганса герцогы король Мануэль II-мен келісімге келді, бірақ бұл келісім олардың барлық жақтастары тарапынан қабылданбады. Португалияда монархистік ұйымдардың бірнешесі бар (мысалы, Халықтың монархистік партиясы (Португалия)), олар Португалия монархияны қалпына келтіруге шешім қабылдаса, таққа талапкерді анықтау құқығы тек Кортеске немесе Ұлттық Ассамблеяға тиесілі деп санайды. Португалиядағы монархистік топтардың бірі, құлатылған король Мануэль II орнына Браганса герцогы Мигель Януарионы қолдады, ол – Integralismo Lusitano.
Парламент мәлімдемелері
2006 жылдың мамырында Португалия Сыртқы істер министрлігі Дуарте Пиоға Браганса герцогы деп сіңдіретін мәлімдеме жасады. 2006 жылдың 5 шілдесінде осы мәлімдемеге жауап ретінде, сол кездегі Халықтық монархистік партиясының төрағасы Нуно да Камара Перейра Республика Ассамблеясының төрағасына Дуарте Пионың тақ мұрагері ретінде және Браганса герцогы ретінде ресми мойындалуы туралы нақтылау сұрады. 2006 жылдың 11 шілдесіндегі ресми жауабында Парламенттік істер министрлігі Португалия Конституциясы республикалық үкіметті қамтамасыз ететінін және Дуарте Пионың Браганса герцогы деп аталуының тек әдептілік көрсету болғанын қайта баялады.
Рөлдер мен лауазымдар
Герцог португал халқы мен мәдениетін ұсынып, ұлттық және халықаралық саяси және мәдени институттармен белсенді түрде байланыс жасайды. Португалия мемлекетінің басшысы немесе ресми өкілі болмаса да, Дуарте Пио әртүрлі шетелдік мемлекет басшылары, үкімет басшылары және ұйымдар тарапынан зор құрметпен қабылданып келді.
Саясат
Дом Дуарте 1975 жылы Индонезияға күштеп қосылған бұрынғы португал колониясы Шығыс Тимордың тәуелсіздігі үшін күрескен маңызды тұлға болды. 1990 жылдардан бастап мәселенің әлемдік деңгейде танымалдылығы арта бастағанға дейін, герцог аймақтың саяси тәуелсіздігі үшін бірнеше ұлттық және халықаралық науқандарға қатысты, оның ішінде "Тимор 87 – Көмектесейік" және "Lusitânia Expresso" науқандары. 2012 жылдың ақпан айында Шығыс Тимор Парламентінің мақұлдауымен Президент Рамос-Орта Дуарте Пиоға Тимор азаматтығын берді және оған "Құрмет орденімен" марапаттады. Президент Рамос-Орта бұл марапаттардың себебін Дуарте Пионың "Тимор халқының әділеттілік пен бостандығын қорғауға өмірінің көп бөлігін арнауымен" байланыстырды. 2011 жылдың қыркүйегінде Сирия Президенті Башар әл-Асад герцогты Дамаскқа мемлекеттік сапарға шақырды. Герцог президент әл-Асадтың шақыруымен Сирияның және оның халқының жоспарлары мен ниеттерін Дуарте Пио арқылы жеткізуі үшін келді. Дуарте Пио бірнеше португалдық ақпарат құралдарына Сирия Президентінің "Сирия үшін Марокко Конституциясына ұқсас болашақ Конституцияны жасауға ынтымақтастық етуді" ниет еткенін айтты, бұл Конституция саяси, діни және баспасөз бостандығын қамтамасыз етеді. Сирия Президентінің саяси және реформалық ниеттерін жеткізгеннен кейін, Дуарте Пио президент әл-Асадты "жақсы және ізгі ниетті адам" деп сипаттап, "ол билікке келгеннен бері саясатты демократияландыруға және адамгершілікке жеткізуге тырысып, үлкен жетістіктерге қол жеткізді" деді. Король Мануэль II Қорының Президенті ретінде Дуарте Пио Португалия және оның бұрынғы отарлары арасындағы экономикалық, саяси және мәдени достық байланыстарды нығайтуға бағытталған үкіметаралық ұйым – Португалия тілінде сөйлейтін елдер қауымдастығымен (CPLP) белсенді түрде жұмыс істейді. 2009 жылы герцог Король Мануэль II Қорының CPLP-де консультативтік бақылаушы мәртебесін алу үшін өтініш бірақ, нәтиже болмады. 2012 жылы Дуарте Пио Калуст Гүлбенкян Қорының директоры Мария Герминия Кабралмен бірлесіп, олардың ұйымдарының CPLP консультативтік бақылаушылары болуы үшін өтініш біріктірді, нәтижесінде екеуі де сәттілікке жетті. 2012 жылдың қараша айында CPLP консультативтік бақылаушыларының кездесуіне қатысу үшін герцог Миндело қаласына (Кабо-Верде) сапар шекті. Сол жерде герцог Кабо-Вердедегі әртүрлі нысандарды аралап көрді және Президент Хорхе Карлос де Алмейда Фонсекамен кездесті. Сапар аясында Дуарте Пио Президент Алмейда Фонсеканы Вила Вичозаның Пәк Тұжырымдамасы орденімен марапаттады. Дуарте Пио елдің әртүрлі муниципалитеттеріне экономикалық және саяси шараларға қатысу үшін ресми түрде жиі барады. 2007 жылдың 14 қарашасында герцог Сантьяго-ду-Касем муниципалитетіне сапар шекті, онда муниципалитет Президенті оны Консельо сарайында құрметпен қарсы алды. 2011 жылдың 11 қазанында Дуарте Пио Брагадағы Сан-Педро-де-Оливейра ауданына барды, онда аудан Президенті Аугусто де Карвалхо оны құрметпен қарсы алды. 2012 жылдың 28 наурызында герцог пен оның ұлы, Бейра ханзадасы Афонсо, Вальпачос муниципалитетінің өнімдерін насихаттау мақсатында өткізілген "Фолар және Жер өнімдерінің XII көрмесіне" арнайы қонақ ретінде қатысты. 2014 жылы Лиссабон соты Дуарте Пио Браганзаға "Қанатты Михаил" орденінің белгілерін тағуға тыйым салды және құқықтардың заңды иесі Нуно да Камара Перейраға 300 000 евро өтемақы төлеуді талап етті, өйткені ол 1981 жылы "Қанатты Михаил" орденін тіркеген, ал Дуарте Пио оны 2004 жылы тіркеген. 2015 жылдың 5 қазанында сот шешімі қайталанды, бірақ 2015 жылдың 3 қарашасында Нуно да Камара Перейраның символдарға құқығы жойылды, ал 7 желтоқсанда Дуарте Пио Браганза істі жеңіп, заңды құқықтарды қайта алды.
Мәдениет
Дуарте Пио Португалияда да, шетелде де мәдени мәселелер бойынша ресми тапсырмамен әртүрлі жерлерге жиі саяхаттайды. 2009 жылдың 24-25 мамырында герцог Азор автономиялық аймағындағы Терсейра аралына, Санта-Каса-да-Мисерикордияның құрметті қонағы ретінде барды. Терсейрада болған кезде Дуарте Пионы Прая-да-Витория муниципалитетінің президенті құрметпен қарсы алды және түрлі мәдени және діни мекемелерге, шараларға қатысты, соның ішінде Санта-Каса-да-Мисерикордияда кешкі асқа қатысып, португалдық бұқа күресін тамашалады. 2011 жылдың 12 қыркүйегінде герцог, Генрих Теңізші сыйлығының президенті (Эдинбург герцогы сыйлығының серіктес сыйлығы), Мадейра автономиялық аймағындағы Фуншал қаласына ресми сапармен келді. Ол жерде герцогты Фуншал муниципалитетінің президенті Мигель Альбукерке құрметпен қарсы алды, Фуншал қалалық бағына барды және Генрих Теңізші сыйлығын табыстау рәсімін өткізді. 2011 жылдың 30 қыркүйегінде Дуарте Пио Патшалық Tourada-ның құрметті қонағы ретінде Vila Franca de Xira қаласына сапар шекті және муниципалитеттің түрлі мәдени орындарын, соның ішінде Нео-реализм мұражайын және Селеиро да Патриархалды аралады. 2012 жылдың 8 қаңтарында герцог Миньо аймақтық даму қауымдастығының арнайы қонағы ретінде Вила-Верде муниципалитетіне барды, онда аймақтық мәдениет және өнімдерге арналған көрмеге қатысты және 1912 жылы жасалған дәстүрлі Ленчо де Наморадоспен сыйланды. Жыл сайын 1 желтоқсанда, Португалияның тәуелсіздік күнінде, герцог Португалияның тәуелсіздігіне арналған жылдық сөз сөйлейді, сондай-ақ Қырық қаскөйлестің кешкі асында сөз сөйлейді. 1640 жылдың 1 желтоқсанында Дуарте Пионың атасы Браганса герцогы Жоао II Португалияның Габсбург әулетін құлатты, Браганса әулетін Португалияның билеуші әулеті етіп тағайындады және Португалияның тәуелсіздігін қайта қалпына келтірді. Сөздерінде герцог осы күннің тарихи маңызын, өткен жылғы оқиғаларды және Португалияның, сондай-ақ монархиялық идеологияның болашағын талқылайды. 2012 жылы тәуелсіздік күні Португалия мемлекетінің ресми мерекесі болып тоқтатылды, бұл Дуарте Пионы наразылық білдіруге итермеледі, ол ресми мерекенің жойылуы "португалдықтарды біріктіретін күнді кемсітеді" деді.
Неке және балалылық
1995 жылдың 13 мамырында Дом Дуарте Пио португалдық кәсіпкер және аристократтар ұрпағы Изабел Инес де Кастро Кервело де Хередиаға үйленді. Жұбайлар 2023 жылдың 7 қазанында Мафра сарайының базиликасында неке қиды.