Кіріспе

Окинава кобудо қаруы. Тонфа (окинава: トンファー tonfā, lit. "қартайған адамның таяғы" / "жетек"), сондай-ақ "тонгфа" немесе "туифа" деп те жазылады, "Т-батон" деп те аталады. Бұл Окинава жекпе-жегінің қарулы бөлігінен пайда болған жақын қару. Ол таяқтан және оның үштен бір бөлігінен тік бұрышпен бекітілген тұтқадан тұрады, ұзындығы шамамен 60-70 см болады. Дәстүрлі түрде қызыл немесе ақ еменнен жасалып, жұптап қолданылған. Тонфаның Қытайда, Окинавада немесе Оңтүстік-Шығыс Азияда пайда болғаны айтылады, онда ол тиісті жекпе-жек стилінде қолданылады.

Дәстүрлі шығу тарихы

Тонфа – кобудо қарулары деп аталатын ежелгі қарулар тобына жатады. Рюкю аралдары Жапониядан тәуелсіз болған кезде, Рюкю халқы жапон самурайларына қарсы тонфа қолданған. Жапондықтар Рюкю халқының қаруларын тартып алғандықтан, олар күнделікті қолданыстағы заттарды пайдаланып өзін қорғаудың тапқыр жолдарын ойлап тапты. Диірменнің тұтқасы осылайша тонфаға айналды. Тонфа, сондай-ақ басқа кобудо қарулары ежелгі Окинавада шаруашылық және балық аулау жұмыстарында қолданылатын құралдар болды. Тонфа астық дайындауға арналған диірменнің тұтқасы ретінде пайдаланылды.

Өңірлік нұсқалар

Тонфа көбінесе Окинава жекпе-жегімен байланысты болғанымен, оның шығу тегі күрделі мәселе. Ең көп айтылатын болжамдардың бірі – Қытай, алайда Индонезиядан Окинаваға дейін созылатын тарихы да болуы мүмкін. Көптеген қазіргі заманғы жауынгерлік өнер шеберлері тонфаның шаруалар қолданған диірмен тасының сабынан шыққандығын айтады.

Тонафтың түрлері

Окинава тонафасының әртүрлі нұсқалары бар, бірақ негізгі дизайны бірдей. Тонафаның кішкентай тұтқасы бір жағында орналасқан. Тонафаның негізгі бөлігінде әртүрлі айырмашылықтар кездеседі. Ең көп таралған тонафа түрі дөңгелек қабырғалы және жартылай шеңбер пішіндес дөңгелек түбімен сипатталады. Төртбұрышты тонафаның негізгі бөлігінде тіктөртбұрышты жақтары болады. Қайық пішіндес тонафаның төменгі жартысы алдыңғы жартысынан кеңірек келіп, қайыққа ұқсайды. Тағы бір тонафаның денесі толығымен дөңгелек болып келеді. Дөңгелек ұштармен жасалған тонафаның алдыңғы және артқы ұштары сүйірленген пішінде аяқталады. Бұл қорғану үшін қару ретінде қолданылуы мүмкін.

Қолданылуы

Тонафаны тоқтату және соғу үшін қолдануға болады. Тонафаны ұстағанда, шынтақтан шамамен үш сантиметр артық болуы керек. Үш түрлі ұстау бар: хонте мочи (табиғи), гиакуте мочи (кері) және токушу мочи (арнайы). Табиғи ұстау кезінде, сап қолдың төменгі жағына жатқан ұзын қолмен қолға орналасады. Бұл ұстау қол-білектерді қорғауға және артқы соққылар, шынтақ соққылары мен тіке соққыларды күшейтуге көмектеседі. Қолдану кезінде, тонфаны соққы немесе итеру үшін гиакуте ұстауына бұруға болады. Сондай-ақ, жауынгерлер тонфаны аударып, сабынан ұстай алады, бұл токушу мочи деп аталады. Бұл, карма (орақ) сияқты, ұрыста ілгек ретінде қолдануға мүмкіндік береді. Бұл ұстау сирек кездеседі, бірақ Ярагуа катасында қолданылады. Тоқтату техникалары бүйірлеу маневрін қамтиды. Бұл тоқтатуға шабуылды тоқтатуға және сонымен бірге шабуылға кіруге мүмкіндік береді. Тоқтату жоғары және төменгі шабуылдарды тоқтату үшін қолданылуы мүмкін.