Кіріспе
Американдық режиссер және суретші (1922–2004) американдық кинорежиссер Расселл Альбион Мейер (21 наурыз 1922 – 18 қыркүйек 2004) – американдық режиссер, продюсер, сценарист, оператор және монтажшы. Ол ең алдымен, "Тез, Пуссикэт! Өлім! Өлім!" сияқты, комедиялық әзілдерге, сырлы сатираға және кеудесі үлкен әйелдерге толы табысты сексплуатациялық фильмдер сериясын жазуы және түсіруімен танымал. Мейер "Бейонд Вэлли оф зе Доллз" (1970) фильмін өзінің ең маңызды туындысы деп атаған.
the American filmmaker
Russell Albion Meyer (March 21, 1922 – September 18, 2004) was an American film director, producer, screenwriter, cinematographer, and editor. He is known primarily for writing and directing a series of successful sexploitation films that featured campy humor, sly satire and large breasted women, such as Faster, Pussycat! Kill! Kill!. Meyer often named Beyond the Valley of the Dolls (1970) as his definitive work.
Алғашқы жылдар
Расс Мейер Калифорния штатының Сан-Леандро қаласында Лидия Люсинда (Хаук) мен Окленд полиция қызметкері Уильям Артур Мейердің ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы екеуі де неміс тегінен шыққан. Мейердің ата-анасы оның туылғаннан кейін көп ұзамай ажырасып, Мейер өмірі бойы әкесімен дерлік қарым-қатынас жасаған жоқ. 14 жасында анасы оған 8 мм кинокамера алу үшін үйлену сақинасын кепілге берді. Ол 15 жасында бірнеше әуесқой фильмдер түсірді және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 166-шы сигналдық фотокомпанияның АҚШ армиясының жауынгерлік операторы болып қызмет етті, соңында штаб-сержант шеніне жетті. Армияда Мейер ең жақын достарын тапты және кейіннен көптеген жауынгерлік операторларын өзінің фильмдерінде жұмыс істеуге шақырды. Мейердің Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі көптеген жұмыстарын жаңалықтарда және «Паттон» (1970) фильмінде көруге болады. Азаматтық өмірге оралғаннан кейін ол Голливудта операторлық жұмыс таба алмады. Ол индустриялық фильмдер түсірді, «Giant» сияқты фильмдерде фотограф ретінде жеке жұмыс істеді және Хью Хефнердің «Playboy» журналының алғашқы түсірілімдеріне қатысқан танымал суретшіге айналды. Мейер журналдың алғашқы жылдары үш «Playboy» орталық суретін түсірді, оның ішінде 1955 жылы оның сол кездегі әйелі Ева Мейердің суреті де бар. Сонымен қатар, ол 1973 жылғы наурыз айында сол кездегі әйелі Эди Уильямстың суретін түсірді.
Алғашқы фильмдер
Мейер 1950 жылы Пит ДеКензидің «Француздық пип-шоу» және 1954 жылы Сэмюэл Ньюманның «Үмітсіз әйелдер» фильмдерін түсірген оператор болды. Бұл фильмдер Роу мен Уэйд ісіне дейінгі Америкада заңсыз аборттан көз жұмған әйелді бейнелейтін азаған Голливуд фильмдерінің қатарында. Фильмнің түпнұсқасы жоғалып кеткен деп саналады.
"Әдепсіз мырза шайлар" және "жалаңаш сұлулар"
Оның алғашқы көркем фильмі, "Әдепсіз мистер Тейс" (1959) комедиясының өндірісіне 24 000 доллар жұмсалса, тәуелсіз/эксплуатациялық кинопрокатта 1 миллион доллардан астам табыс әкеліп, Мейерді "Жалаңаш фильмдердің патшасы" деп таныстырды. Бұл жалаңаш суреттердің алғашқыларының бірі саналады. Расс Мейер – өзі фильмдерін өзі жазып, режиссерлікке алып, монтаждап, түсіріп және таратып отырған автор. Ол әрбір жаңа фильмін бұрынғы фильмдерден түскен табысқа байланысты қаржыландыра алды, соның нәтижесінде өте байыды. Мейер "Тейс" фильмінен кейін "Бұл менің денеме тиіс" (1960) және "Жылаңаш камера" атты қысқаметражды фильмдер түсірді, содан кейін екінші жалаңаш суреті – "Ева және шебер" (1960) фильмін жасады. Бұл фильмде Мейердің әйелі Ева және Энтони Джеймс Райан түсті, олар екеуі де Мейердің фильмдерін өндіруде маңызды рөл атқарды. Оның келесі фильмдері – "Эротика" (1961) және "Жылаңаш батыстың жабайы қыздары" (1962) болды. "Жылаңаш батыстың жабайы қыздары" көрермендер тарапынан жылы қабылданбады, сондықтан Мейер жанрды өзгертуге шешім қабылдады. Ол "Еуропа табиғи күйінде" (1963) деректі фильмін түсірді және "Көктегі денелер!" (1963) комедиясын сынап көрді.
20th Century Fox: Кукшалар аңғарынан әрі "Жеті минуттан"
Columbia Pictures-тің төмен бюджетті «Easy Rider» фильмінің күтпеген табысынан кейін және Мейердің экономдылығы мен табыстылығына тәнті болған 20th Century Fox компаниясының Ричард Д. Занук пен Дэвид Браун 1969 жылы Мейерге «Valley of the Dolls» фильмінің жоспарланған жалғасын өндіруге және режиссерлік етуге келісім жасады, бұл Мейердің үлкен голливуд студиясы үшін жұмыс істеу арманының орындалуы болды. Нәтижесінде 1970 жылы «Күлшелер аңғарынан тыс» фильмі пайда болды, оның сценарийін «Chicago Sun-Times» газетінің киносыншысы және Мейердің жанкүйері Роджер Эберт жазды. 1975 жылы сынға алғашқы Пулитцер сыйлығын алған Эберт, Мейердің өмірінің соңына дейін жақын досы және маңызды көркемдік серігі болып қала берді. Фильм романға немесе оның киноадаптациясына ешқандай байланысы жоқ, бұл Жакилин Сусанн студияны оның сценарийінің бірнеше нұсқалары қабылданбағаннан кейін сотқа берген кезде туындаған жағдай. Көптеген сыншылар бұл фильмін оның қасақана мәнсіз сюрреализмінің ең жарқын көрінісі деп санайды, ал Мейер бірнеше сұхбатта оны өзінің шешуші туындысы деп атады. Басқалары, мысалы «Variety» журналы, оны «жанып жатқан жетімдер үйідей қызықсыз және эмоционалды жетілмегендерге ләззат сыйлайтын» деп сипаттады. Шарт бойынша R рейтингісінде фильм шығару міндетті болғандықтан, зорлық-зомбылыққа толы (бас кесілуі) Х рейтингісіне ие болды (кейін 1990 жылы NC-17 рейтингісіне қайта жіктелді). Фильмді рейтингтік мәселеден кейін көбірек тартымды көріністермен толықтыруға тырысқан режиссердің наразылығына қарамастан, ол АҚШ-та 2,09 миллион долларлық бюджетпен 9 миллион долларлық табыс тапты. Fox компаниясының басшылары «Кукки» фильмінің кассалық табысына риза болып, Мейермен тағы үш фильм түсіруге келісім жасады: Ирвинг Уоллестің бестселлерінен «Жеті минут», Эдвард Альбидің пьесасынан «Бақтағы барлық нәрсе» және Питер Джорджтың 1966 жылғы романынан «Соңғы ұрлық». «Біз оның өте талантты және шығындарды бақылай алатынын анықтадық», - деді Занук. «Ол фильмнің коммерциялық құрамдастарын анықтап, оларды өте жақсы орындай алады. Біз оның тек адамдарды жалаңаш етумен ғана емес, басқа да нәрселерді жасай алатынына сенеміз». Жаңа келісімшарты бойынша Мейер 1971 жылы «Жеті минут» романын адал түрде бейімдеді. Көп сөйлейтін сот залдарындағы сахналармен және аздаған жалаңаш бейнелермен, салыстырмалы түрде тыныш фильм коммерциялық сәттілікке жете алмады, ал Занук пен Браун 1972 жылы тәуелсіз өндіріс компаниясын құрғаннан кейін оның туындылары студиядан ондаған жылдар бойы бас тартты.
Тәуелсіз киноға оралу
Ричард Занук, Мейерді Fox-қа әкелген, Warner Bros-қа көшіп кетті және Мейер сол студияда фильм түсіретіні туралы әңгімелер тарады. Дегенмен, Мейер енді студиялық фильм түсірмейтін болды. 1973 жылы ол "Black Snake" атты тәуелсіз фильммен қайта оралды, бұл фильм блэксплотейшн жанрының ерекшелігі болды, бірақ сыншылар мен көрермендер оны ұғымсыз деп бағалады. Эди Уильямсқа арналған "Foxy" жобасы 1973 жылғы маусымда АҚШ Жоғарғы Сотының "Миллер Калифорнияға қарсы" шешімінен кейін тоқтатылды. Бұл шешім әдепсіздік анықтамасын "әлеуметтік тұрғыдан құндылығы жоқ" дегеннен "маңызды әдеби, көркемдік, саяси немесе ғылыми құндылығы жоқ" деп өзгертті. Оның Уильямспен некесі де осыдан кейін ажырасып кетті. "Сол жылдар мен үшін өте қиын болды", - деді Мейер. "Бірақ өзімді терезеден лақтырып жібермей, психологиялық талдау жасап, өзіме не керегін анықтадым. Өзіммен бетпе-бет келіп, бәрін жасай алмайтынымды түсіндім." 1975 жылы ол "Supervixens" фильмін шығарды, ол үлкен кеуделер, қатаң жақ сүйектер және Сонора шөліне оралумен еректелді. Бұл фильм шағын бюджетке ие болса да, АҚШ-та 17 миллион доллар табыс әкелді. Мейердің театрлық мансабы 1976 жылғы сюрреалистік "Up!" және 1979 жылғы "Ультра-Виксендер аңғарының астында" фильмдерімен аяқталды, бұл оның ең ашық сексуалдық мазмұнды фильмдері болды. Кино тарихшылары мен жанкүйерлер осы соңғы үш фильмді "Bustoons" деп атады, себебі оның түс қолдануы мен сахналық безендіруі өмірден үлкен поп-арт пен мультфильмдік кейіпкерлерді еске түсірді. 1977 жылы Малкольм Макларен Мейерді "The Sex Pistols" тобының қатысуымен фильм түсіруге шақырды. Мейер сценарий жазу міндетін Эбертке жүктеді, ол Макларенмен бірлесіп "Бэмбиді кім өлтірді?" атты сценарийді жазды. Эберттің сөзіне сүйенсек, түсірілім бір жарым күннен кейін тоқтатылды, себебі Макларен электршілерге ақы төлей алмады. (Макларен жобаның негізгі қаржыгер мен Мейердің бұрынғы жұмыс берушісі 20th Century Fox-тың тілегімен тоқтатылғанын мәлімдеді, оның директорлар кеңесі Мейердің өндірісін мүмкін емес деп санайтын және халықтық мәдениеттегі бүлікші отбасылық құндылықтармен үйлеспейтін деп есептеді.) Ақырында жоба "The Great Rock 'n' Roll Swindle" фильміне айналды.
Кейінгі жылдар
Қатал порнографиялық фильмдер Мейердің жеңіл порнографиялық фильмдер нарығындағы үлесін басып алғанына қарамастан, ол 1970-ші жылдардың соңында өте бай адам болып кино жасаудан зейнетке шықты.
Мейер физикалық архетипі
Расс Мейердің өмір бойы үлкен көкіректерге құмарлығы оның барлық фильмдерінде айқын көрінді және ол суретші де, адам да болғандықтан ең танымал ерекшелігі осы еді. Оның ашқандарына Киттен Нативадид, Эрика Гавин, Лорна Мейтленд, Тура Сатана және Уши Дигард, сондай-ақ тағы көптеген әйелдер кіреді. Көпшілігі табиғи түрде үлкен көкіректі болды, ал ол кейде әйелдерді жүктіліктің алғашқы үш айында түсіретін, себебі бұл олардың көкіректерін одан да іріте түсетін. «Up!» (1976) және «Альтра Виксендер аңғарының астында» (1979) фильмдеріне дейін оның фильмдерінде көкірегі хирургиялық түрде үлкейтілген әйелдер сирек кездесетін. Алайда, 1980-ші жылдардың басында хирургиялық жетістіктер Мейердің қиялындағы алып көкіректерді шындыққа айналдырғанда, көптеген адамдар оның әйел денесін жай ғана «көк сүйек тасымалдау құрылғысы» ретінде қарастыра бастағанын және оның эстетикалық көрінісі енді тартымды немесе жанды емес екенін сезінді. Ұлыбританиядан шыққан, 36H, 22, 33 өлшемдері бар Дарлин Грей «Mondo Topless» (1966) фильмінде ойнап, Расс Мейердің ең ірі ашқан әйелі деп есептеледі. Расс Мейердің әйелдік физикалық архетипін түсіну өте қиын. Біріншіден, оны қазіргі заманғы хирургиялық жолмен өсірілген Голливуд порножұлдыздарымен немесе тіпті арық, табиғи түрде жаратылған актрисалармен шатастырмау керек. Расс Мейер үшін 1950-ші жылдардағы бел-жамбас арақатынасы немесе «бұзау белдеуі» үлкен көкіректермен бірдей маңызға ие болды. Қазіргі Голливуд кейіпкерлерінің алты қабатты іш бұлшық еттері мен төртбұрышты келбеті оның сән-стиліне үйлеспейді. Ол Анита Экбергті өзінің суретке түсірген ең әдемі әйел деп көп рет айтқан, оның 39DD көкіректері Голливуд тарихындағы ең үлкендері екенін, Джейн Мэнсфилд пен Сабринаны басып өткенін мәлімдеген. Долли Партон – Мейердің жұмыс істеуге қызығушылық танытқан жалғыз қазіргі Голливуд актрисасы. Ол актрисаларын «Юноэск» және «Амазонка» деп атағанмен, Мейер өте биік немесе симметриялық денелі, мықты аяқтары мен үлкен жамбастары бар актрисаларды сирек таңдаған. Сондықтан, жалпы жұртшылық Джейн Расселл немесе София Лоренды «Расс Мейерге лайықты» деп оңай қабылдаса да, олардың үйлесімді денелері Мейердің нақты эстетикалық талғамдарына сәйкес келмеді. Мейердің айтуынша, ол Джина Лоллобригиданың кішкентай көкіректі бейнесін оның үлкен көкіректі, биік бойлы және жамбасы кең София Лореннен артық көреді. Мейер түсірген ең биік актриса – арық жамбасты, алып көкіректі Лорна Мейтленд (оның айтуынша, онымен жұмыс істеу оны қорқытқан). Оның басқа әйелдерінің барлығы дерлік Тура Сатананың «Тез, мысық! Өлім! Өлім!» фильміндегі Варла рөлінен ұзын болған жоқ. «Тез, мысық! Өлім! Өлім!» фильміндегі Варла рөлі – Мейердің классикалық визуалды мағынадағы үлкен, күшті және агрессивті Амазонка архетипін бейнелеген жалғыз шынайы бейнесі.
Әйелдер құқығын нығайту
Кинотарихшы және Мейердің өмірбаянын жазған Джимми МакДонау, Расс Мейердің физикалық және сексуалдық тұрғыдан басым әйел кейіпкерлерін пайдалануы оны жеке жанрға жатқызады деп болжайды. Көбінесе басты рөлдегі әйел зорталанған (Жоғары! және Лорна) немесе қатыгездікпен өлтірілген (Долинадан тыс, Супервиксендер, Лорна және Блэкснейк). Расс Мейер күшті әйел кейіпкерлерін жақтағанмен, оларды зорлық-зомбылыққа толы және қорқынышты жағдайларға түсірді, оларға үлкен қарсылықтарға қарамастан, физикалық және рухани күштерін көрсетуге мәжбүр етті. Бұдан әрі, оның жиі серіктесі және ұзақ уақыт бойы сүйіктісі Киттен Нативидадтың сөзіне сәйкес, Мейердің үстемдік құратын әйелдерге деген құштарлығы жеке өміріне де тарады және ол көбінесе даулы қарым-қатынаста болды.
Жеке және отбасылық өмірі
Мейердің айтуынша, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол француздық бұрынғы үйінде Эрнест Хемингуэймен бірге болған, ол Мейердің бойжеткен екенін білгеннен кейін, оған өзі қалаған әйелді таңдауға ұсынған. Мейер ең үлкен кеуделісін таңдады. Мейер өмір бойы әке болуға немесе мейірімді серік немесе күйеу болуға тым өзімшіл екенін жасырмады. Дегенмен, ол барлық достары мен таныстарына өте жомарт болды және достарын бір-бірінен оқшаулаған емес. Биографтар оның қатыгез және ерекше мінезінің көбін Окленд полиция қызметкері болған әкесінің оны тастап кеткеніне және алты рет үйленген анасы Лидияның оны еркелеткеніне байланысты деп санайды. Мейердің Люсинда есімді жарты әпкесі болған, оған 20 жасында параноидтық шизофрения диагнозы қойылып, 1999 жылы қайтыс болғанға дейін Калифорния штатының психиатриялық емдеу орындарында емделді. Оның отбасында психикалық аурулар жиі кездесетін, ол осыны құпия түрде қорқатын. Расс Мейер өмір бойы анасы мен әпкесі туралы ең жоғары құрметпен айтты. Мейердің қабірі Калифорния штатының Сан-Хоакин округіндегі Стоктон ауылдық зиратында орналасқан.