Кіріспе
1907 жылдан 1930 жылға дейін Швеция патшайымы Бадендік Виктория (Софи Мари Виктория; 7 тамыз 1862 – 4 сәуір 1930) – 1907 жылдың 8 желтоқсанынан 1930 жылы қайтыс болғанға дейін король Густав V-нің әйелі ретінде Швеция патшайымы болды. Ол демократия дамыған кезеңде консервативті саяси көзқарастарды ұстанды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияны қолдағандығымен белгілі болды.
Victoria of Baden (Sophie Marie Viktoria; 7 August 1862 – 4 April 1930) was Queen of Sweden from 8 December 1907 until her death in 1930 as the wife of King Gustaf V. She was politically active in a conservative fashion during the development of democracy and known to be pro German during the First World War.
Ерте өмір
Виктория ханшайым 1862 жылдың 7 тамызында Бадендегі Карлсруэ сарайында дүниеге келді. Оның ата-анасы Баденнің Ұлы герцогы Фредерик I және Пруссияның принцессасы Луиза болды. Викторияның есімі Ұлыбритания королевасы Викторияның қызы, Пруссияның ханшайымы Викторияның құрметіне берілді. Виктория Карлсруэ сарайында гувернанттар мен жеке ұстаздардың жетекшілігінде, аристократиядан таңдалған қыздармен бірге бейресми "Сарай мектебінде" жеке оқытылды. Ол өзінің жынысы мен әлеуметтік статусына сай дәстүрлі білім алды, оның ішінде өнер, музыка және тілдерге ерекше назар аударылды. Ол фортепианода ойнай білді, сурет салды және француз және ағылшын тілдерінде сөйлей білді. Викторияға қатаң және спартандық тәрбие берілді, міндеттемеге баса назар аударылды. Басқа нәрселермен қатар, анасы оған ашық терезеден қатты матраста ұйықтауды бұйырды. Бұл спартандық әдістер сол кезде баланың болашақ денсаулығын нығайтады деп есептелді; бірақ кейін Викторияның денсаулығына кері әсер еткеніне сенімді. Виктория 1878 жылы діни нарыққа ие болды. Осыдан кейін ол ересектердің қоғамдық өміріне қатыса бастады және оның некеге шығу мүмкіндіктері талқыланды.
Тақ мұрагері
20 қыркүйекте 1881 жылы Карлсруэде принцесса Виктория Швеция және Норвегияның тәж мұрагері Густавқа, Швеция және Норвегия королі Оскар II мен Нассаулық Софияның ұлына үйленді. Осы күннен бастап ол Виктория есімін қабылдады. Германия императоры мен императрицасы тойға қатысты, ал неке Швецияның Еуропадағы неміс ықпалында екенін көрсететін белгі ретінде жасалды. Швецияда бұл неке құрметке ие болды, оны ескі Васа әулетінен тегін еске алып, «Васа принцессасы» деп атады. 1881 жылғы 1 қазанда Стокгольмге жасаған ресми сапарында оны зор құрметпен қарсы алды. 1882 жылғы 1 ақпанда Виктория мен Густав Ослоға сапар шекті, онда оларды 3000 факел ұстаған адамдардың шеруі күтіп алды. Олардың отбасылары оларды таныстырды, бірақ неке бақытты болмады делінеді. Олардың үш баласы болды. 1890-1891 жылдары Виктория мен Густав қарым-қатынастарын жақсарту үшін Мысырға барды, бірақ бұл сәтті болмады, себебі Викторияның сарайдағы біреуге қызығушылығы болған деген қаңтар тарады. Ол 1891-1892 жылдары тағы да Мысырға сапар шекті. 1889 жылдан бастап Виктория мен Густавтың жеке қарым-қатынасы аяқталды деп есептеледі, Ларс Эльгклоудың пікірінше, Густавтың екіұстамалығының әсері болды. Виктория 1882 жылы алғашқы баласын дүниеге келтіргеннен кейін босанғаннан кейінгі депрессиядан зардап шекті, содан кейін ол көбінесе қыстарын шетелдегі шипажайларда өткізді. Ол сол жылдан бастап қайтыс болғанға дейін Швециядан тыс жерде қыстады. 1888 жылға қарай оның қысқы саяхаттары оны елде танымал емес етіп қойды, және ол өте мақтанға мамыққан адам ретінде сипатталды. 1889 жылы ол пневмонияға шалдықты, дәрігерлер оған суық швед қыстарын оңтүстік климатта өткізуді міндеттеді. Ол шетелдегі қымбат тұратындығы үшін қайын ата-анасымен келіспейтін. Ол 1888 жылы күйеуінің інісі, принц Оскар мен оның күйеуінің әйелі Эбба Мунк аф Фулкиланың некесін жақтырмады. Ол ерік-жігері мықты және өнерге бейімді болды. Ол өзінің суретшілік және мүсіншілік қабілеттерін де көрсетті. Мысыр мен Италияға саяхаттарында ол көптеген суреттер салды және фотосуреттерге түсірді, сонымен қатар түрлі фото дамыту техникаларын сынап көрді, жоғары сапалы фотожұмыстар жасады. Ол сондай-ақ, тамаша пианист болды, мысалы, Вагнердің «Нибелунг сақинасы» толық шығармасын нотасыз орындай алатын. Ол жақсы музыкалық білім алған және жастығында Франц Листтің сарайлық концерттерінде ноталарды аударып жазған. Оның сүйікті композиторлары Шуберт және Бетховен болды. Ол сонымен қатар шебер ат темірқорылған да еді.
Таңдау
Виктория 1907 жылғы 8 желтоқсанда әкесінің қайтысымен Швеция патшайымы атанды. Патшайым ретінде ол Швецияда тек жаз айларында ғана болып тұратын, бірақ сарайдағы ықпалы зор болды. 1908 жылы ұлы Вильгельм мен Ресейдің ұлы герцогинясы Мария Павловнаның некелерін ұйымдастырды. Ол тәртіпке қатысты өте қатаң болды, сарай күзетінің біреуі оған сәлем бермей қалса, көбінесе тұтқындалатын. Виктория көзқарастарында консервативті болды және 1905 жылы швед-норвегиялық одақтың таратылуына, 1909 жылғы Ұлы ереуілге, 1911 жылғы радикалдардың, социалистердің және либералдардың сайлаудағы жеңісіне наразылық білдірді. 1912 жылы ұлы уақытша регент болған кезде, Италиядан жіберген хаттарында оны сайланған үкіметпен тым "жақын" қарым-қатынас жасамауға ескертті. Король Виктория шведтер арасында немісшілдік көзқарасы үшін танымалдылығын жоғалтты, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде күйеуіне зор ықпал еткені айтылады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскеріне қатысқан әрбір швед еріктісіне жеке сыйлық берді. Ол қорғаныс жабдықтары үшін "Drottningens centralkomittée" ("Патшайымның орталық комитеті") құрды. 1917 жылғы социал-демократтардың сайлаудағы жеңісіне қатты наразылық білдіріп, олардың үкіметке қатысуына кедергі келтіруге тырысты. Викторияның саяси ықпалы оның жақын туысы, Германия императоры және Пруссия королінің билік позициясына негізделген, ал 1918-1919 жылдары оның тақтан түсірілуінен кейін Швециядағы барлық саяси ықпалын жоғалтты. Осыдан кейін ол Швецияны Италияға тастап кетті және екі жылдан кейін қайтыс болды. Ол Король Мария Луиза орденінің 855-ші Дамасы болды.
Өлім
Өмірінің соңында денсаулығы нашарлаған Мунте оған енді Каприде уақыт өткізбеуді кеңес берді, содан ол Швецияға бір уақытқа оралып, онда Капри стилінде вилла салды. Кейін ол Римге көшіп кетті. Швецияға соңғы рет күйеуінің 70 жылдығына арналған сапары 1928 жылдың маусым айында болды. Королева Виктория 1930 жылдың 4 сәуірінде Римдегі Вилла Свезиясында 67 жасында дүние салды.