Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пелопоннес соғысындағы теңіз шайқасы
Naval battle in the Peloponnesian War
Аэгоспотами шайқасы (Μάχη στους Αιγός Ποταμούς) б.з.б. 405 жылы болған теңіз шайқасы және Пелопоннес соғысының соңғы маңызды шайқасы болды. Бұл шайқаста Лисандр басқарған спарталық флот афиналық флотты талқан етті. Бұл, тиімді түрде соғысты аяқтады, себебі Афина теңізге бақылаусыз астық импорттай да, өзінің империясымен байланыс орната да алмады.
The Battle of Aegospotami (Μάχη στους Αιγός Ποταμούς) was a naval confrontation that took place in 405 BC and was the last major battle of the Peloponnesian War. In the battle, a Spartan fleet under Lysander destroyed the Athenian navy. This effectively ended the war, since Athens could not import grain or communicate with its empire without control of the sea.
Лисандрдің жорықтары
405 жылы Аргинус шайқасындағы Спартаның ауыр жеңілісінен кейін, Спартаның алғашқы теңіз жеңістеріне жауапты болған қолбасшы Лисандр қайтадан командалыққа тағайындалды. Спарта конституциясы кез келген қолбасшыға наварх лауазымын бір реттен артық атқаруға тыйым салғандықтан, ол оның орнына вице-адмирал болып тағайындалды, бұл заңды түрде жасалған әрекет екені анық болды. Лисандрдің қолбасшы ретіндегі артықшылығы – оның парсы әмірі Кирмен тығыз қарым-қатынаста болуы еді. Осы байланыс арқылы ол Спарта флотын қайта құру үшін қаржы жинады. Кирдің әкесі Дарий оны Сузаға шақырып алғаннан кейін, Кіші Азиядағы қалаларының кірісін Лисандрға берді. Осы бай парсы провинциясының барлық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, Лисандр флотын жылдам қайта құрастыра алды. Содан кейін ол Эгей теңізі бойынша бірнеше жорықтар жасады. Ол афиналықтар бақылауындағы бірнеше қалаларды жаулап алды және көптеген аралдарға шабуыл жасады. Алайда, Самос аралындағы афиналық флоттың қаупіне байланысты ол солтүстікке қарай, Геллеспонтқа қарай жылжуға мүмкіндік таппады. Афиналықтардың назарын аудару үшін Лисандр батысқа қарай шабуыл жасады. Афинаға өте жақын жетіп, ол Эгина және Саламис қалаларына шабуыл жасады, тіпті Аттикаға да десант түсірді. Афиналық флот оларды қуалай шықты, бірақ Лисандр оларды айналып өтіп, Геллеспонтқа жетіп, Абидос қаласында база құрды. Одан ол стратегиялық маңызы бар Лампсак қаласын басып алып, Босфорға жол ашты. Егер ол бұл бұғазға жетсе, Афина астықпен қамтамасыз етілетін сауда жолдарын жаба алатын еді. Афиналықтар аштықтан қорғалуы үшін Лисандрды дереу тоқтату қажет болды.
In 405 BC, following the severe Spartan defeat at the Battle of Arginusae, Lysander, the commander who had been responsible for the first Spartan naval successes, was reinstated in command. Since the Spartan constitution prohibited any commander from holding the office of navarch more than once, he was appointed as a vice admiral instead, with the clear understanding that this was a mere legal fiction. One of Lysander's advantages as a commander was his close relationship with the Persian prince Cyrus. Using this connection, he quickly raised the money to begin rebuilding the Spartan fleet. When Cyrus was recalled to Susa by his father Darius, he gave Lysander the revenues from all of his cities of Asia Minor. With the resources of this entire wealthy Persian province at his disposal, Lysander was able to quickly reconstitute his fleet. He then set off on a series of campaigns throughout the Aegean. He seized several Athenian held cities, and attacked numerous islands. He was unable to move north to the Hellespont, however, because of the threat from the Athenian fleet at Samos. To divert the Athenians, Lysander struck westward. Approaching quite near to Athens itself, he attacked Aegina and Salamis, and even landed in Attica. The Athenian fleet set out in pursuit, but Lysander sailed around them, reached the Hellespont, and established a base at Abydos. From there, he seized the strategically important town of Lampsacus, opening the way to the Bosporus. Should he reach the strait, he could close down the trade routes from which Athens received the majority of her grain. If the Athenians were to avoid starvation, Lysander had to be contained immediately.
Афиналықтардың жауабы
180 кемеден тұратын афиналық флот. Күн сайын флот ұрыс түзілімінде Лампсакқа қарай жүзіп, жағалаудың сыртында күтіп тұрды; Лисандр шығуға бас тартқанда, олар үйлеріне қайтып келді.
The Athenian fleet of 180 ships Every day, the fleet sailed out to Lampsacus in battle formation, and waited outside the harbor; when Lysander refused to emerge, they returned home.
Алкивиадтың қатысы
Бұл кезде Афинаның жер аударылған көшбасшысы Алкивиад Афина лагерінің жанындағы кемесінде тұрып жатты. Кемелер жиналған жағаға түсіп, ол генералдарға бірнеше ұсыныс жасады. Біріншіден, ол флотты Сестұсқа, қауіпсіз базаға көшіруді ұсынды. Екіншіден, бірнеше фракия патшалары оған әскер беруге дайын екенін мәлімдеді. Егер генералдар оған қолбасшылықтың бір бөлігін берсе, ол бұл әскерді афиналықтарға көмектесу үшін пайдаланатынын айтты. Бірақ генералдар оның ұсынысын қабылдамай, кеңесін де тыйым салды. Мұндай жауаптан кейін Алкивиад үйіне қайтып оралды.
At this time, the exiled Athenian leader Alcibiades was living in his ship's castle near the Athenian camp. Coming down to the beach where the ships were gathered, he made several suggestions to the generals. First, he proposed relocating the fleet to the more secure base at Sestos. Second, he claimed that several Thracian kings had offered to provide him with an army. If the generals would offer him a share of the command, he claimed, he would use this army to assist the Athenians. The generals, however, declined this offer and rejected his advice. Spurned, Alcibiades returned to his home.