Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еврей антимодернистік қозғалыстар, Киелі кітаптың нақты мағынасына негізделген.
Jewish anti modernist movements based on biblical literalism
Еврей фундаментализмі (ивритше: פונדמנטליזם יהודי) – иудаизм аясындағы фундаментализм. Фундаментализм термині бастапқыда христиан фундаментализміне қатысты қолданылған, ол Киелі кітаптың нақты мағынасына сенуді баса көрсететін протестанттық қозғалыс еді. Бүгінде бұл термин қоғамдағы модернистік, либералдық және экуменикалық тенденцияларға, сондай-ақ нақты діндердегі модернистік, либералдық және экуменикалық тенденцияларға қарсы тұратын қозғалыстарға қолданылады және көбінесе экстремистік идеологиялармен және/немесе саяси қозғалыстармен байланыстырылады. Бұл анықтама еврей контекстінде маңызды, себебі еврей фундаментализмімен байланысты екі негізгі қозғалыс – діни сионизм мен харедидік иудаизм – иудаизмдегі ауызша заңның маңыздылығына байланысты Киелі кітаптың нақты мағынасынан алшақтайды. Шындығында, Киелі кітаптың нақты мағынасын баса назар аударуымен танымал яһуди қозғалысы – қараизм, фундаменталистік деп санау сирек.
Jewish fundamentalism (Hebrew: פונדמנטליזם יהודי) refers to fundamentalism in the context of Judaism. The term fundamentalism was originally used in reference to Christian fundamentalism, a Protestant movement which emphasizes a belief in biblical literalism. Today, it is commonly used in reference to movements that oppose modernist, liberal, and ecumenical tendencies within societies as well as modernist, liberal and ecumenical tendencies within specific religions and it is often coupled with extremist ideologies and/or political movements. The use of this definition is important in a Jewish context because the two movements which are most commonly associated with Jewish fundamentalism, Religious Zionism and Haredi Judaism, stray far from biblical literalism due to the importance of the Oral Law within Judaism. In fact, Karaism, the Jewish movement which is well known due to its emphasis on biblical literalism, is rarely considered fundamentalist.
Шолу
Басқа фундаменталистік қозғалыстар сияқты, фундаменталистік иудаизм де өзін иудаизмнің, еврей мәдениетінің және шындықтың жалғыз дұрыс түрі ретінде көрсетеді. Дегенмен, еврей фундаментализмімен ең көп байланысты екі қозғалыс – діни сионизм мен хареди иудаизмі, маңызды жайттар бойынша өзгеше және тарихи тұрғыдан бір-біріне қарсы келген (бірақ соңғы кезде Хардал қозғалысының өркендеуіне байланысты араласып жатыр). Діни сионизм көбінесе саяси экстремизммен байланысты, ал хареди иудаизмі – күн сайын Тораны оқып, барлық іс-әрекеттері Хашемнің еркіне сәйкес келуін қадағалаумен байланысты.
Like other fundamentalist movements, fundamentalist Judaism usually presents itself as the only valid form of Judaism, Jewish culture, and truth. However, Religious Zionism and Haredi Judaism, the two movements which are most broadly associated with Jewish fundamentalism, differ in significant ways and historically, they have opposed each other (but recently, there has been more overlap due to the rise of the Hardal movement). Religious Zionism is more associated with political extremism while Haredi Judaism is associated with men studying torah every day and making sure all actions are in line with hashems will .
Хареди дінін ұстану
Хареди иудаизмі – православие иудаизмінің ішіндегі топтар. Олар қазіргі заманғы құндылықтар мен тәжірибелерге қарсы, халаха (иудей заңдары) мен дәстүрлерді қатаң сақтайды. Ағылшын тілінде олардың мүшелері көбінесе "ультра-православ" деп аталады; алайда, көптеген жақтастары үшін "ультра-православ" термині жағымсыз болып есептеледі, сондықтан олар "қатаң православие" немесе "хареди" сияқты аталымдарды ұнатады. Хареди еврейлері өздерін діни тұрғыдан ең таза еврейлердің тобы деп есептейді, бірақ иудаизмнің басқа бағыттары олармен келіспейді.
Haredi Judaism consists of groups within Orthodox Judaism that are characterized by their strict adherence to halakha (Jewish law) and traditions in opposition to modern values and practices. Its members are usually referred to as ultra Orthodox in English; however, the term "ultra Orthodox" is considered pejorative by many of its adherents, who prefer terms like strictly Orthodox or Haredi. Haredi Jews regard themselves as the most religiously authentic group of Jews, but other movements of Judaism disagree.
Діни сионизм
Діни сионизм – сионизм мен ортодоксал иудаизмді біріктіретін идеология. Ол негізінен рабби Авраам Исаак Куктың тұжырымдарымен қалыптасты, ол сионизмді яһудилерді ата-бабаларының жеріне қайтару және, әрі қарай, Мәсіхтің келуіне жол ашу үшін Құдайдың құпия жоспарының бір бөлігі деп қарастырды. Діни сионизм 1967 жылы Израильдің Киелі кітаптар тарихымен толы Батыс жағалауды басып алғаннан кейін жаңа күш алды. Гуш-Эмуним қозғалысы Цви Йехуда Куктың жетекшілігімен дамыды және жаңадан басып алынған аймақта израильдік поселенің кеңеюіне бастап шықты. Діни сионизм – орташа және экстремистік бағыттарды қамтитын кең ұғым. Экстремистік топтар жиі арабтарға қарсы нәсілшілдік, палестиналықтарға қарсылық және зорлық-зомбылықпен байланысты, көбінесе Каханизмнің идеологиялық ықпалында болады. Олар палестиналықтарға қарсы терроризмге қатысқан, ал кейбір жағдайларда Израиль қорғаныс күштеріне қарсы терроризмге де қатысқан. Hilltop Youth қозғалысы діни сионизмнің ең радикалды түрлерімен тығыз байланысты.
Religious Zionism is an ideology that combines Zionism and Orthodox Judaism. It primarily began with the teachings of Rabbi Abraham Isaac Kook, who saw Zionism as a part of a divine scheme to return Jews to their ancestral homeland and eventually bring about the coming of the Messiah. Religious Zionism gained a new momentum after the Six Day War in 1967, when Israel conquered the West Bank, a territory which is rich in Biblical history. The Gush Emunim movement took off under the leadership of Tzvi Yehudah Kook and it also spearheaded the proliferation of Israeli settlements in the newly conquered territory. Religious Zionism is still a relatively broad term which encompasses both moderate and extremist elements. The extremist elements are frequently associated with anti Arab racism, anti Palestinianism and violence, frequently, they are associated with ideological inspiration from Kahanism. They have also been associated with terrorism against Palestinians and in some cases, they have also been associated with terrorism against the Israel Defense Forces. The Hilltop Youth movement is especially associated with the most extreme forms of Religious Zionism.
Зерттеу
ХХ ғасырдың көп бөлігінде яһуди фундаментализмі назардан тыс қалды, және ол Израиль саясаты мен халықаралық қатынастарға әсер ете бастағанда ғана ғалымдар оны мұқият зерттеуге кірісті.
Jewish fundamentalism was ignored for much of the 20th century, and it was only when it began to have an effect on Israeli politics and international relations that scholars began to study it in earnest.