Кіріспе
Hypericaceae тұқымдасына жататын, әдетте St John's wort деп аталатын гүлді өсімдік – Hypericum perforatum. Бұл бір метрге дейін өсетін көпжылдық өсімдік. Оның көптеген сары гүлдері шеттерінде айқын қара бездер, ұзын тұқымшалар (еркек репродуктивтік мүшелер) және үш пестиль (әйел репродуктивтік мүшелер) бар. Бұл түрдің тегі Сибирьдегі H. attenuatum және H. maculatum түрлерінің араласуынан пайда болған деп саналады, қазір ол бүкіл әлемде кездеседі. Еуразия мен Солтүстік Африканың қоңыржай аймақтарында өсетін бұл өсімдік, Шығыс Азия, Австралия, Жаңа Зеландия және Солтүстік және Оңтүстік Американың кейбір бөліктеріне әкелінген. Көптеген аймақтарда H. perforatum зиянды арамшөп саналады. Ол ашық кеңістіктерді тығыз жауып, жергілікті өсімдіктерді ығыстырып, мал жаюға жарамсыз. Сондықтан, түрдің таралуын баяулату немесе кері қайтару мақсатында биологиялық бақылау әдістері енгізілген. Бұл түрдің құрамында өте күшті әсер ететін көптеген химиялық қосылыстар бар. Бұл заттар ірі жануарларға, әсіресе қойларға зиянды және өсімдіктерді жеуге тырысатын жануарларды тоқтатуға көмектеседі. Өсімдіктегі гиперицин және гиперфорин сияқты басқа химиялық заттар медицинада түрлі мақсаттарда қолданылады. St John's wort дәстүрлі медицинада кемінде бірінші ғасырдан бері, көбінесе ем ретінде немесе панацея ретінде қолданылып келеді. Оның бездерінен май алуға болады немесе жер үсті бөлігін ұнтақтап, herba hyperici деп аталатын ұнтақ дайындауға болады. Қазіргі заманда, антидепрессант ретінде қолданылуы көптеген зерттеулер мен клиникалық сынақтардың назар ортасында. Дегенмен, белсенді ингредиенттер басқа дәрілермен бірге қабылданғанда өте зиянды немесе тіпті өлімге әкелуі мүмкін.
Hypericum perforatum, commonly known as St John's wort, is a flowering plant in the family Hypericaceae. It is a perennial plant that grows up to one meter tall, with many yellow flowers that have clearly visible black glands around their edges, long stamens (male reproductive organs), and three pistils (female reproductive organs). Probably a hybrid between the closely related H. attenuatum and H. maculatum that originated in Siberia, the species is now found worldwide. It is native to temperate regions across Eurasia and North Africa, and has been introduced to East Asia, Australia, New Zealand, and parts of North and South America. In many areas where it is not native, H. perforatum is considered a noxious weed. It densely covers open areas to the exclusion of native plants, and is poor grazing material. As such, methods for biocontrol have been introduced in an attempt to slow or reverse the spread of the species. The species produces numerous chemical compounds that are highly active. These chemicals are harmful to large animals, especially sheep, and help to deter herbivores from consuming the plant. Other chemicals in the plant, such as hypericin and hyperforin, have various uses in medicine. St John's wort has been used in traditional medicine since at least the first century AD, often as a cure all or panacea. The oil from its glands can be extracted, or its above ground parts can be ground into a powder called herba hyperici. In modern times, its use as an antidepressant has been the focus of numerous studies and clinical trials; however, the active ingredients can be very harmful or even lethal when taken alongside other medicines.
Өзара әсерлері және жанама әсерлері
Иоанн шөптері рецепт бойынша және рецептсіз дәрілердің әсеріне (өмірге қауіп төндіретіндей) кедергі келтіруі мүмкін. Бұл ферменттердің артуына гиперфориннің жоғары құрамы себеп болады; гиперфориннің азырақ мөлшерін қамтитын Иоанн шөптерінің қолданылуы аз жанама әсерлерге және аз кедергіге алып келеді. Дегенмен, Иоанн шөптерінің құрамындағы химиялық заттардың (оның ішінде гиперфориннің) концентрациясы әртүрлі өнімдерде кең ауқымда өзгеруі мүмкін, ал олардың дозасы қаптамада дұрыс көрсетілмеуі мүмкін. Атап айтқанда, Иоанн шөптерінің өнімдері ауызша контрацептивтер, жүрек ауруларына арналған дәрілер, ВИЧ-қа қарсы дәрілер, қатерлі ісікке қарсы дәрілер және кейбір қан тоқтатуға қарсы дәрілердің тиімділігін азайтуы мүмкін. Иоанн шөптерінің өнімдерінің ең көп кездесетін жанама әсерлері – асқазан ауыруы, шаршау және алаңдау. Басқа сирек кездесетін әсерлерге фотосезімталдық және тері тітіркенуі, ауызша контрацептивтер қабылдаған кезде қан кету, және мүше алмастыру операциясы жасаған адамдарда иммунодепрессанттардың тиімділігінің төмендеуі жатады.