Латын Америкасындағы кедендік салықтан босатылған фабрикалар

Кіріспе

Латын Америкасындағы тарифсіз зауыттар

Макиладора (makilaˈðoɾa) немесе макила (maˈkila) – негізінен бажсыз және тарифсіз жұмыс істейтін зауыттарды білдіретін сөз. Бұл зауыттар шикізатты алып, құрастырып, өндіріп немесе өңдеп, дайын өнімді экспорттайды. Мұндай зауыттар мен жүйелер Латын Америкасының барлық аймақтарында, соның ішінде Мексика, Парагвай, Никарагуа және Сальвадорда кездеседі. Макиладоралар 1964 жылы Мексика үкіметі «Шекаралық индустрияландыру бағдарламасы» ("Programa de Industrialización Fronteriza") енгізген кезде пайда болды. Мексиканың макила индустриясының қарқынды өсуіне арнайы бағдарламалар мен заңдар ықпал етті.

Тарих

1942 жылдан 1964 жылға дейін Брасеро бағдарламасы ауыл шаруашылығы тәжірибесі бар ер адамдарға АҚШ фермаларында маусымдық жұмыс істеуге мүмкіндік берді, ал оның аяқталуы Мексиканың дамуы үшін жаңа дәуірді ашты. Шекаралық индустрияландыру бағдарламасы (BIP) 1965 жылы басталды және машиналар, жабдықтар мен шикізаттарға қойылған шектеулерді және баждарды төмендетуге мүмкіндік берді. Осы бағдарламаға дейін PRONAF – ұлттық шекаралық бағдарлама, жолдар, саябақтар, электр энергиясы, су құбырлары, зауыттар салу және шекаралық қалаларды жақсарту сияқты инфрақұрылымдық жобалар арқылы АҚШ-Мексика шекарасындағы жағдайды жақсартуға көмектесті. BIP арқасында шетелдік фирмалар PRONAF бағдарламасы аясында салынған зауыттарды шикізат импорттау және басқа елдерге қарағанда арзан бағамен тауар экспорттау үшін пайдалана алды. Шекаралық индустрияландыру бағдарламасының басты мақсаты – шетелдік инвестицияларды тарту болды. 1989 жылы федералды үкімет «Макиладор индустриясын дамыту және жұмыс істеу қағидалары» Жарлығымен макилалар үшін нақты рәсімдер мен талаптарды енгізді. 1980 жылғы қарыз дағдарысынан кейін Мексика экономикасы либералданып, шетелдік инвестициялар артты. Зауыт жұмыстары Мексиканың орталық аймағынан көше бастады, ал жұмысшылар орталық Мексикадан солтүстікке және шекараға қарай макилаларға жұмыс іздеп кетті. 1985 жылы макилалар шетелдік валютаның ең ірі көзі ретінде туризмді басып озды, ал 1996 жылдан бері Мексикада мұнай өнеркәсібінен кейін екінші орында тұр.

НАФТА

1994 жылы NAFTA-ның қолданысқа енгізілуімен Солтүстік Мексика экспорттық өңдеу аймағына айналды. Бұл АҚШ-тың көпұлтты корпорацияларына өнімді арзан бағада өндіруге мүмкіндік берді. Корпорациялар макила арқылы материалдарды импорттап, мексикалық жұмысшыларға төмен жалақы төлеп және баж салығын азайту арқылы АҚШ-қа қарағанда арзан тауар өндіре алды. Мексикалықтардың сағаттық еңбекақысы АҚШ-тағыдан шамамен алты есе төмен. 1970 жылдары көптеген макиладоралар Мексика мен АҚШ шекарасының маңында орналасқан. 1994 жылға қарай олар елдің ішкі аймақтарына тарады, бірақ өндіріс орындарының көп бөлігі әлі де шекараға жақын болды.

2000-шы жылдар

2011 жылғы Федералды резервтік жүйенің есебінде макиладора индустриясының АҚШ-тың шекаралық қалаларындағы қызмет көрсету секторындағы жұмыспен қамтуға әсер ететіні көрсетілген. 2000 жылдардың басындағы экономикалық төмендеу макиладора индустриясына салқым салғанымен, 2004 жылы АҚШ-Мексика тауашажайының 54% макиладоралардың үлесіне тиді, ал 2005 жылға қарай макиладоралар Мексика экспортының жартысын құрады. 1973 жылдан бері Мексиканың экспорттық жиналымының шамамен жартысы макиладораларда жүзеге асырылып келеді. ХХ ғасырдың соңында индустрия Мексиканың жалпы ішкі өнімінің 25 пайызын және Мексиканың жалпы жұмыспен қамтуының 17 пайызын құрады.

Жаһандану

Жаһандану және физикалық құрылым өзгерістері бәсекелестікті күшейтіп, Қытай сияқты елдерде және Орталық Америкада төмен құнмен құрастыруды дамытуға мүмкіндік бергендіктен, 2000 жылдан бері Мексикадағы макиладоралардың саны азайып келеді. Федералдық деректерге сәйкес, қытай өнімдеріне, Солтүстік Америкада қол жетімді емес, электрондық өндіріс тізбегінің бір бөлігіне қарсы компенсациялық баж салынуынан кейін 2002 жылы шамамен 529 макиладора жабылып, құрастыру өндірісіне инвестициялар 8,2 пайызға төмендеді. Зерттеулер көрсеткендей, NAFTA-дан кейінгі макиладоралардың өсуі Мексикадағы жалақының Азия және АҚШ-тағы жалақымен салыстырылғандағы өзгерісімен және АҚШ-тың өнеркәсіптік өндірісіндегі ауытқулармен байланысты. 2006 жылға қарай макиладоралар Мексиканың экспорттық тауарындарының 45 пайызын құрады. Макиладоралар, әдетте, құрастыруға ерекше назар аударатын операциялардың ішінде ең көп кездеседі. Экспортқа бағытталған өнеркәсіптік саланың әйелдерге тигізетін пайдасы мен зияны, сондай-ақ халықаралық еңбек стандарттарының осы салаға тигізетін әсері зерттеледі. Осы мақаланың мақсаты – Мексика мен Орталық Америкадағы әйелдер үшін экспортқа негізделген өнеркәсіптік салаларды лайықты таңдау ретінде көрсететін пікірлерге қарсы тұру, сондай-ақ жаһандық еңбек стандарттарының жұмыс жағдайын жақсартудың орнына қолданылуы мүмкін деген ойға күмән тудыру. Бұл мақала Мексика мен Орталық Америкадағы макиладоралардағы әйелдер туралы кең ауқымды зерттеулерге негізделген және өзара байланысты үш мәселені атап көрсетеді: уақыт өте келе әртүрлі индустрияландыру жолдарының қалыптасуына ықпал ететін жергілікті және аймақтық жағдайлардың маңыздылығы, әйелдердің өкілдігі және жұмыс жағдайларын жақсартуға бағытталған қолданыстағы заңдық құралдар.

Әйелдер жұмыс күшінде әртүрлі әдістермен теңсіздікке тап болады

Мексикада XX ғасырдың екінші жартысында әйелдер еңбек нарығына кең көлемде енді. 1982 және 1994 жылдары песоның құнсыздануы көптеген мексикалық әйелдерді жұмысқа итермеледі. 1970 мен 1995 жылдар аралығында еңбек ететін әйелдердің саны 18%-ға өсті, олардың көп бөлігі макила зауыттарында жұмыс істеді. Әйелдер аз білімі бар жұмыстарды табуға және жұмыс орнында оқыту алуға болатындықтан зауыттарда жұмыс іздеді. Кедейлік – әйелдерді макиладораларда жұмыс істеуге итермелейтін басты фактор. Мексика үкіметі белгілеген ең төменгі жалақы екі ата-ана жұмыс істесе де, отбасын күтінуге тіпті жеткіліксіз. Ең төменгі жалақы "орташа жұмысшы отбасының қажеттіліктерінің тек шамамен төрттен бірін ғана қамтиды". Макилалар ең төменгі жалақыдан әлдеқайда жоғары төлейді, себебі жақсы жұмысшыларға бәсекелестік күшті, ал жұмысшылар көлік және басқа да қосымша төлемдерсіз жұмыс істемейді. 2015 жылы Тихуанадағы ең төменгі жалақы күніне 70,1 песоны құрады (ең төменгі жалақы аймаққа және жұмысшының санатына қарай өзгереді), бұл 2016 жылғы 16 песодан 1 долларлық айырбас бағамы бойынша сағатына шамамен 0,55 долларға тең еді, ал макилалардағы бастапқы лауазымдарға сағатына 2 долларға жуық төленді, оның ішінде қосымша төлемдер және 25% әлеуметтік қамсыздандыру, тұрғын үй және зейнетақы төлемдері. Макила зауыттарында да жалақы өте төмен болып қалады және көптеген отбасыларда балалар отбасын асырау үшін ерте жастан жұмыс істеуге мәжбүр. Әйелдерден жүктілік тесті тапсыру талап етіледі және жүкті болмаса ғана жұмысқа қабылданады, ал макила зауытында жүкті болған әйелдерге ауыр жұмыс беріледі және олардың жұмыстан кетуіне ықпал ету үшін ақысыз үстеме жұмыс істеуге мәжбүр болады. Бұл тәжірибелер XXI ғасырға дейін жалғасуда. Жұмыс орнында көптеген әйелдер басшыларынан сексуалдық қысым көреді және кадрлық қызметтен көмек таба алмайды. Рита Сегато – аргентиналық-бразилиялық ғалым, феминист және әлеуметтанушы, ол Сиудад-Хуарес қаласындағы фемицидтерді түсінуге тырысады. Сегато мексикалық ерлердің әйелдерге қатысты зорлық-зомбылығын, көзқарасын және өзімшілдігін зерттейді. Бұл әйелдер көбінесе кішкентай, қара терілі, ұзын шашты жас қыздар болып табылады және көбінесе макиладораларда жұмыс істейді. Мексиканың басқа аймақтарымен салыстырғанда, Сиудад-Хуарес әйелдер үшін қауіпті орын. Мексикалық ерлер бұл әйелдердің денелерін бір рет пайдаланып, кейін тастайтын, өшіріп тастауға болатын нәрселер деп қарастырады. Бұл жеткіліксіз болса, Мексика шекарасындағы әйелдердің денелері ең қорқынышты деңгейдегі жеккөрушіліктің құрбаны болып келеді. Көптеген әйелдер макилаларда жарақат алады. Жұмыс қарқынының жоғары болуы және өндіріс көлемін арттыруға бағытталған қысым арқа, мойын және иық аурулары сияқты жарақаттарға әкеледі. Көптеген макилалар оқиғалар туралы хабарламайды және жұмысшылар жұмыста алған жарақаттары үшін өтемақы алмайды. 1993 жылы Мексиканың еңбек федерациясы, Шынайы еңбек фронты және Біріккен электр жұмысшылары General Electric зауытындағы жағдайды жақсарту үшін бірлесіп жұмыс істеді, бірақ сайлауда жеңіліске ұшырады. Еңбек зерттеулер орталығы (CETLAC) 1990 жылдардың ортасында ашылды және жұмысшылардың құқықтары туралы білім беруге тырысты, бірақ әйелдерге қатысты зорлық-зомбылық күшейгеніне байланысты белсенділік азайды. 1993-2005 жылдар аралығында Хуарес қаласында 370-тен астам әйел өлтірілді. 2010 жылы 370-тен астам әйел өлтірілді. XXI ғасырда жұмысшылардың наразылықтарының жаңа толқыны пайда болды, себебі жұмысшылар осы жағдайға төзе алмайтындарын білдірді. 2015 жылы Хуарес қаласында макиладора жұмысшылары лагерьлер құрып, тәуелсіз кәсіподақтарды талап ету үшін наразылық білдірді. АҚШ-Мексика шекарасы аймағы нәсіл, тап және жыныс бойынша өте жіктелген. Сегатоның сөзіне сәйкес, шекараның оңтүстігінде тұратын адамдарды нәсілге жатқызу "заңсыз иммигранттарды" қудалауды күшейтеді, нәтижесінде мексикалық әйелдер мен балаларға қауіп төндіреді. Хуарес қаласында макиладоралардың салдарынан әйелдер өлтірілді.

Women entered the labor force in Mexico in large numbers in the latter half of the 20th century. Devaluations of the peso in 1982 and 1994 pushed many Mexican women into the labor force. Between 1970 and 1995, 18% more women were part of the working force, and many of these women were working in maquila factories. Women looked for work in factories because they could get jobs with few credentials and receive on the job training. Poverty is a key factor that motivates women to work in maquiladoras. The minimum wage set by the Mexican government is barely enough to help sustain a family even with both parents working. The minimum wage "buys only about a quarter of the basic necessities that are essential for a typical worker's family". Maquilas pay at much higher rate than the minimum wage in most markets since there is a lot of competition for the best workers, and workers will not work without transportation and other bonuses. The 2015 minimum wage was 70.1 pesos per day in Tijuana (minimum wages vary by zone and worker classification) or about $0.55 per hour at the 2016 exchange rate of 16 pesos per dollar, while most entry level positions in maquilas paid closer to $2 per hour including bonuses and 25% being paid to Social Security, housing, and retirement. Even in maquila factories, wages are still very low and in many families the children are encouraged to start working at an early age to support the family. Female applicants are made to take pregnancy tests and are only hired if not pregnant, and women that become pregnant while working at maquila factories are given more strenuous tasks and forced to work unpaid overtime to influence them to resign. These practices have continued into the 21st century. Once on the job, many women face sexual harassment by supervisors and find no help from human resources. Rita Segato, is an Argentine Brazilian scholar who also identifies as a feminist and has a sociological point of view, makes an effort to make sense of the femicides that occur in Ciudad Juárez. Segato examines the violence, bigotry, and ego with which Mexican men treat their women. These women are typically young ladies who are small, dark skinned, with long hair and work largely in the maquiladora labor force In comparison to other parts of Mexico, Ciudad Juárez is a risky place for women to live. These Mexican men view these women's bodies as throwaway and erasable objects that they can use anyway they choose. As if that weren't clear, the bodies of women from the Mexican border continue to be consumed by misogyny that has reached the most dreadful level of brutality. Many women are injured in maquilas. Intense work pace and pressure on high production leads to injuries including upper back, neck, and shoulder pain. Many maquilas do not report accidents and workers are not compensated for injuries received on the job. In 1993, the Mexican labor federation, the Authentic Labor Front, and the United Electrical Workers worked together to improve conditions at the General Electric factory, but failed in the loss of an election. The Center for Labor Studies (CETLAC) was opened in the mid 1990s and worked to educate workers about their rights and activism decreased in light of violence against women. In Juarez, between 1993 and 2005, more than 370 women were murdered. In 2010, more than 370 women were murdered. A new wave of worker protests has emerged in the 21st Century as workers decide that enough is enough. In 2015 in Juarez, maquiladora workers set up encampments, plantons, to protest and demand independent unions. The US–Mexico border region is highly stratified by race, class, and gender. According to Segato, the racialization of individuals living south of the border underlies and reinforces prosecution of "illegal aliens", ultimately endangering Mexican women and children. In the city of Juarez, women have been murdered as a result of the maquiladora killings.

Хан Ён ісі

Хан Янг макиладорасы – Тихуанадағы Hyundai компаниясы үшін автокөлік бөлшектерін өндіретін зауыт болды. 1997 жылы бір жарақат алған жұмысшының шағымы жылдарға созылған жанжалға ұласты, онда қызметкерлер кәсіподақ құру құқығы үшін күресті. Бұл күрес NAFTA еңбек туралы қосымша келісімді сынаққа салды, бірақ жұмысшылардың барлық күш-жігеріне қарамастан, нәтижеге келмеді. Уақыт өте келе, бұл мәселе саяси сипат алып, жаңалықтарда жиі жарияланды. Дегенмен, АҚШ-тың бірнеше NAO тыңдаулары мен халықаралық еңбек құқықтарын ұйымдастыруға бағытталған әрекеттерге қарамастан, жұмысшылар кәсіподақ құра алмады. Керісінше, жанжалдар аяқталған кезде барлық жұмысшылар жұмыстан босатылып, макиладора Тихуананың екінші жағына көшірілді. Бұл Мексиканың федералды сотының ереуілдердің заңды екенін және компания заңды бұзғанын растаған шешіміне қарамастан жасалды. Макиладорлар сертификатталуы және қоршаған ортаға тигізетін әсерді бағалау туралы есеп беруі қажет. Мексикадағы көптеген макиладорлар қалдықтарды өңдеу және жою саласындағы халықаралық стандарттарды қолданады, бұл стандарттар Мексиканың талаптарынан асып түседі және кез келген қалдықтарды қайта экспорттауды талап етеді. Мексика мен АҚШ арасында 1983 жылы қол қойылған Ла-Пас келісіміне сәйкес, АҚШ компанияларының шығарған қауіпті қалдықтары АҚШ-қа қайтарылып, жойылуы керек. Алайда, АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) 1987 жылдан бері Техас-Мексика шекарасында орналасқан 600 макиладораның арасында тек 91-і ғана қауіпті қалдықтарды АҚШ-қа қайтарғанын хабарлады. Басқалармен қатар, АҚШ Геологиялық қызметі, Калифорния штаты және Империал округінің денсаулық сақтау департаменті Нью-Ривер өзенінің, Мексиканың Мексикали қаласынан АҚШ шекарасына жақын жерде Калифорнияның Солтон теңізіне құятын өзеннің "Америкадағы ең лас өзен" екенін мәлімдеді. Макила зауыттарының жанындағы қалалардағы уытты қалдықтардың болуы сол жерде тұратын адамдардың денсаулығына теріс әсер етеді. 1988-1992 жылдар аралығында Хуарес қаласында 163 бала зауыттардан шыққан уытты химиялық заттардың салдарынан мисыз дүниеге келді. EPA-ның АҚШ-Мексика шекарасы 2012 бағдарламасы осы шекарадағы экологиялық мәселелерді шешуге бағытталған кең ауқымды жоспарға ие.

The Han Young maquiladora was a plant in Tijuana that manufactured car parts for Hyundai. In 1997, what started as a complaint by a single injured worker turned into a years long conflict where employees protested for their right to unionize. The struggle put the NAFTA labor side agreement to the test, but despite the workers' efforts, nothing ever came of it. The case became increasingly political and news worthy as time went on. However, despite various US NAO hearings and transnational labor rights organizing, the workers were never able to unionize. On the contrary, by the end of the conflicts, all of the laborers had been fired and the maquiladora had been moved to the other side of Tijuana. This was in the face of a Mexican federal court ruling that the strikes had been legal and in fact the corporation had violated the law.⁠ maquilas are required to be certified and to provide an environmental impact statement. In Mexico, most maquiladoras are global players that use international standards for waste treatment and disposal that exceed Mexican requirements and that require any waste generated to be re exported. The La Paz Agreement signed by Mexico and the United States in 1983 requires hazardous waste created by United States corporations to be transported back to the United States for disposal. However, the United States Environmental Protection Agency (EPA) reports that only 91 of the 600 maquiladoras located along the Texas–Mexico border have returned hazardous waste to the United States since 1987. Among others, the United States Geological Survey, the state of California, and the Imperial County Health Department have all asserted that the New River, which flows from Mexicali in Mexico near the Americanborder into California's Salton Sea, is "the dirtiest river in America". The presence of toxic waste in towns near maquila factories has led to negative health outcomes for the people living there. Between 1988 and 1992, 163 children in Juarez were born without brains due to the toxic chemicals from factories. The EPA's US–Mexico Border 2012 Program has an extensive plan to help with environmental issues along that border.

Журнал мақалалары

Браун, Гаррет Д. "Халықаралық сауда келісімдері арқылы жаһандану экономикасында жұмысшылардың денсаулығы мен қауіпсіздігін қорғау". Халықаралық еңбек және қоршаған ортаны қорғау журналы. 2005 жылғы сәуір-маусым. Чой, Да Вон және Мартин Кенни. "Корея өнеркәсібінің жаһандануы: Мексикадағы корей макиладоралары". (Архив) Frontera Norte, 1997 жылғы қаңтар-шілде. 5-том, № 7. 5-22 бет. Мақала ағылшын тілінде, аннотациясы испан тілінде. Клапп, Дженнифер. "Улың үйінділері: NAFTA-ның жасыл уәделеріне қарамастан, Мексикадағы қауіпті қалдықтар мәселесі күрделеніп барады". "Альтернативтер журналы", 28-том, № 2. Ватерлоо: 2002 жылғы көктем. Хэмптон, Элейн. "Жаһандану мұрасы: Мексика біліміне АҚШ зауыттарының қатысуы". Көпмәдени білім беру. 2004 жылғы жаз. Хаусман, Анджела және Диана Л. Хайтко. "Шекаралық жеткізу тізбегі қарым-қатынастары: макиладораның іске асырылған стратегияларының түсіндірме зерттеуі". "Бизнес және өнеркәсіптік маркетинг журналы", 18-том, № 6/7. Санта-Барбара: 2003. Моффатт, Эллисон. "Мексика макиладораларындағы кісі өлтіру, құпия және зұлымдық". Әйелдер және орта халықаралық журналдары 66 (2006): 19. Виллалобос, Ж. Рене және басқалар. "Мексикаға келу". Өнеркәсіптік инженер. Норкросс: 2004 жылғы сәуір. 36-том, № 4.

Үкімет/ТҮҰ есептері

Грубен, Уильям С. және Шерри Л. Кизер. Шекара экономикасы: NAFTA және макиладоралар: Өсім байланысты ма? Далас Федералды резервтік банкі. 2001 жылғы маусым. Адам құқықтары жөніндегі бақылау тобы. Кепілдік жоқ: Мексиканың макиладора секторындағы жыныстық кемсітушілік. "Макиладора оқырманы". Филадельфия: Мексика-АҚШ шекара бағдарламасы, 1999 жыл.