Орталық Франк Мемлекетінің Лотарингия Корольдігі

Кіріспе

9 және 10 ғасырлардағы Батыс Еуропадағы патшалық

Лотарингия (; ; ; Lotharingen) – Каролинг империясының ортағасырлық мұрагер патшалығы. Оған қазіргі Лотарингия (Франция), Люксембург, Саарланд (Германия), Нидерланды, Бельгияның көп бөлігі және Рейн өзенінің батысындағы Германия кіреді. Бұл аймақ король Лотар II-ге оның әкесі Лотар I иеленген Орта Франкия корольдігінің үлесі ретінде берілген. Лотарингия 855 жылы Орта Франкия патшалығының үш бөлікке бөлінуі нәтижесінде құрылды, ал Орта Франкия 843 жылғы Верден шарты бойынша Каролинг империясының үш бөлікке бөлінуінен кейін пайда болған еді. Шығыс және Батыс Франкия арасындағы Лотарингия үшін болған қақтығыстың себебі – бұл аймақтың бұрынғы Аустразия франктарының отаны болғандығы және оны иелену франк императорлық мұрасын жалғастырушы ретінде үлкен мәртебеге ие болумен байланысты болды.

Атауы

Лотариния regnum quondam Lotharii немесе regnum Lotharii ("Лотардың бұрынғы патшалығы") деп белгілі болды және оның тұрғындары Lotharii (Лотардан), Lotharienses (Лотаристен) немесе Lotharingi (осыдан Лотаринг провинциясының қазіргі голланд, неміс және люксембург тілдеріндегі аттары – Лотаринген, Лотринген және Лотринген шықты) аталды. Соңғы термин, германдық "-ing" жұрнағымен қалыптастырылған, ол ата-бабалық немесе туыстық байланыстарды көрсетеді, 10 ғасырда "Лотарингия" латын терминінің пайда болуына себеп болды (латындық "-ia" жұрнағы елді білдіреді). Кейінірек пайда болған француз тіліндегі "Лотарингия" және "Лотиер" терминдері осы латын терминінен туындаған.

Орта Франция, 843855

817 жылы император Людовик Пейс өлгеннен кейін Каролинг империясын үш ұлына бөлуді жоспарлады. 817 жылы Людовиктің үш ұлынан өзге мұрагердің тууы күтпеген еді. 823 жылы Людовиктің екінші әйелі Юдит Бавариядан төртінші ұлы – Карл Тікбас дүниеге келді. 833 жылы Людовик империяны Карлдың пайдасына қайта бөлуге тырысқанда, оның ересек ұлдары Лотарь, Пипин және Людовик қарсылық көрсетті. Одан кейін он жыл бойы азамат соғысы мен ауыспалы одақтар болды, олар қысқа мерзімді бейбітшілік кезеңдерімен үзіліп отырды. Пипин 838 жылы, ал Людовик Пейс 840 жылы қайтыс болды. Қалған үш бауыр бейбітшілікке келісіп, 843 жылы Верден шартымен империяны бөлісті. Лотарь ең үлкені болғандықтан императорлық атақты сақтап, Солтүстік теңізден Оңтүстік Италияға дейін созылған жерлерді алды. Бөлудің логикасы мынадай еді: Лотарь Италия Корольдігінің тәжін алды, ол Людовик Пейс тұсында оның қарастырылған патшалығы болған еді, және император ретінде ол бірінші Каролинг императорының астанасы Аахенде және Римде, императорлардың ежелгі астанасында билік етуі керек еді. Орталық Франция (лат. Francia media) осылайша Аахен мен Рим арасындағы барлық жерді қамтыды, және тарихшылар оны кейде «Лотаринг осі» деп атайды.

Лотарингия Корольдігі, 855900

855 жылы Лотэрий I Прум аббаттығында қайтыс болғанда, ол Прум шарты арқылы өз патшалығын үш ұлына бөлді. Ең үлкен ұлы Людовик II-ге Италия және императорлық титул тиді. Кіші ұлы Шарль, кәмелетке толмағандықтан, Прованс алды. Ортаңғы ұлы Лотар II-ге Прованстың солтүстігіндегі қалған жерлер бұйырды, бұл патшалықтың этникалық немесе тілдік біртүтастығы болмады. Лотар II Аахеннен билік етіп, патшалығынан тысқары жерге аттанбады. 869 жылы қайтыс болғаннан кейін Лотар II заңды мұрагер қалдырмады, бірақ бір заңсыз ұлы – Эльзас герцогы Юг болды. Оның інілері, Шығыс Францияның королі Людовик Неміс және Батыс Францияның королі Шарль Шалақ (Лотарингияның барлығын билеуге ниеттенген) 870 жылғы Мерсен шартымен Лотарингияны бөлісуге келісті – батыс жартысы Батыс Францияға, ал шығыс жартысы Шығыс Францияға көшті. Осылайша, Лотарингия біртұтас патшалық ретінде бірнеше жылға тоқтатылды. 876 жылы Шарль Шалақ Шығыс Лотарингияны басып алу ниетімен шабуыл жасады, бірақ Луидің ұлы Людовик Кіші Андернах маңында оны жеңді. 879 жылы Батыс Франция аристократиясының бір тобы Людовик Кішіні Карлдың ұлы Людовик Тілтаңбалының орнына Батыс Франция тағына отыруға шақырды. Ұзақ соғыстан кейін Людовик Тілтаңбалының екі ұлы Карломан II мен Людовик III Людовик Кішіге Лотарингияның батысын беруге мәжбүр болды. Екі патшалықтың шекарасы 880 жылы Рибемон шарты бойынша Сент-Квентинде белгіленді. 887 жылдың қараша айында Карнтиялық Арнульф, 884 жылы Империяның барлық патшалықтарының тағына отырған император Шарль Іркіліске қарсы Шығыс франк аристократиясының кеңесін шақырды. Лотарингия аристократиясы, өздерінің билеушіні сайлау құқығын бекітуге тырысып, 887 жылы Шарль Іркіліске қарсы Шығыс франк аристократиясына қосылып, Арнульфті өздерінің королі етіп сайлады. Арнульфтің Шығыс Франциядағы билігіне бастапқыда Италия королі Сполетолық Гай III және бұрынғы Орта Францияның оңтүстік жартысында король болып сайланған Бургундиялық Рудольф I қарсылық көрсетті. Рудольф Лотар II-нің бұрынғы патшалығының барлығына король болуды жоспарлаған, бірақ Бургундиямен қанағаттанды. 891 жылы Арнульф викингтерді жеңіп, оларды Лувендегі бекіністерінен ығыстырды. 895 жылы ол өзінің заңсыз ұлы Звентибольдты Лотарингия королі етіп тағайындады, ол 900 жылдың 13 тамызында Регинардың құлатылуы мен өлтіруіне дейін жартылай тәуелсіз билік етті. Содан кейін патшалық жойылды және герцогтікке айналды.

In 855, when Lothair I was dying in Prüm Abbey, he divided his kingdom among his three sons with the Treaty of Prüm. To the eldest son, Louis II, went Italy, with the imperial title. To the youngest, Charles, still a minor, went Provence. To the middle son, Lothair II, went the remaining territories to the north of Provence, a kingdom which lacked ethnic or linguistic unity. Lothair II ruled from Aachen and did not venture outside his kingdom. When he died in 869, Lothair II left no legitimate children, but one illegitimate son Hugh, Duke of Alsace. His uncles, king of East Francia Louis the German and West Francia Charles the Bald (who wanted to rule the whole of Lotharingia) agreed to divide Lotharingia between them with the 870 Treaty of Meerssen the western half went to West Francia and the eastern half to East Francia. Thus, Lotharingia, as a united kingdom, ceased to exist for some years. In 876, Charles the Bald invaded eastern Lotharingia with the intent to capture it, but was defeated near Andernach by Louis's son, Louis the Younger. In 879, Louis the Younger was invited by a faction of the West Frankish nobility to succeed king Louis the Stammerer, Charles's son, on the throne of West Francia. After a brief war, Louis the Stammerer's young sons, Carloman II and Louis III, ceded western Lotharingia to Louis. The border between the two kingdoms was established at Saint Quentin in 880 by the Treaty of Ribemont. In November 887, Arnulf of Carinthia called a council of East Frankish nobility to depose emperor Charles the Fat, who by 884 had succeeded to the thrones of all the kingdoms of the Empire. The Lotharingian aristocracy, in an attempt to assert its right to elect a sovereign, joined the other East Frankish nobles in deposing Charles the Fat in 887 and elected Arnulf as their king. The rule of Arnulf in East Francia was initially opposed by Guy III of Spoleto, who became king of Italy, and by Rudolph I of Burgundy, who was elected king in the southern half of former Middle Francia Upper Burgundy. Rudolph had intended to make himself king over the whole of Lothair II's former kingdom, but had to be content with Burgundia. Arnulf defeated the Vikings in 891 and dislodged them from their settlements at Louvain. In 895, he appointed his illegitimate son Zwentibold as the king of Lotharingia who ruled semi independently until he was overthrown and killed by Reginar on August 13, 900. The kingdom then ceased to exist and became a duchy.

Лотарингия герцогтігі, 900959

Шығыс Францияның жас патшасы Людовик Бала 903 жылы Гебхардты Лотарингия герцогы етіп тағайындады. Оның лауазымы сол кездегі латын тілінде dux regni quod a multis Hlotharii dicitur: "көптегендер Лотар деп атаған патшалықтың герцогы" деп тіркелді. Ол 910 жылы мажар шапқыншыларымен шайқасып қаза тапты. 911 жылы Германияның Каролингтерден емес Конрад I Шығыс Францияның патшасы болып сайланғанда, жаңа герцог Регинардың басшылығындағы Лотарингиялық ақсүйектер өз герцогтығын әлі де Каролингтер әулеті билеген Батыс Францияға қосуға дауыс берді. 915 жылы Карл Қарапайым оны маркграф атағымен марапаттады. Регинардан кейін оның ұлы Гилберт билікке келді, ол dux Lotharingiae: "Лотарингия герцогы" атағын пайдаланды. 922 жылы Батыс франктары Карлды тақтан түсіргенде, ол Лотарингияда патша болып қалды және 923 жылы өз патшалығын қайта басып алуға тырысты. Оны Вермандои графы Герберт II тұтқындап, 929 жылы қайтыс болғанға дейін түрмеде ұстады. 923 жылы Шығыс Францияның королі Генрих Құсшы Лотарингияға (Эльзас қоса) шабуыл жасауға осы мүмкіндікті пайдаланды. 925 жылы Гилберттің басшылығындағы Лотарингиялықтар Генрих Құсшыны өздерінің патшасы етіп сайлады. 930 жылы Гилберттің адалдығына сыйлық ретінде Генрихтің қызы Гербергаға үйленді. Генрих 936 жылы қайтыс болғаннан кейін Гилберт бүлік көтеріп, Лотарингияның адалдығын Батыс франктарына ауыстыруға тырысты, себебі олардың патшасы Рудольф әлсіз болды және жергілікті істерге аз араласатын. 939 жылы Генрихтің ұлы және мұрагері, Киелі Рим императоры Отто I Лотарингияға шабуыл жасады және Андернах шайқасында Гилбертті жеңді, ол Рейннен қашып құтылуға тырысқанда суға батып кетті. Содан бері Лотарингия герцогтары патша тағайындаған адамдар болды. Бавария герцогы Генрих I екі жыл герцог болды, одан кейін 941 жылы герцог Отто, ал 944 жылы Конрад билікке келді. Лотарингия кіші герцогтыққа айналды, оның герцогтары патша сайлауында дауыс беру құқығына ие болды. Басқа герцогтықтардың тайпалық немесе тарихи ерекшеліктері болғанмен, Лотарингияның ерекшелігі тек саяси болды. Батыс Францияның королі Людовик IV Гилберттің жесірі, Оттоның әпкесі Гербергаға үйленіп, Лотарингияға талап етуді жалғастыруға тырысты. Өз кезегінде, Отто I 942 жылы Атиньиде Батыс Францияның Гуго Ұлы мен Вермандои графы Герберт II-ден құрмет алды. Әлсіз Людовик IV Оттоның Лотарингиядағы билігін мойындаудан басқа жолы болмады. 944 жылы Батыс Франция Лотарингияға шабуыл жасады, бірақ Отто I Швабия герцогы Герман I басқаратын үлкен армияны жұмылдырғаннан кейін шегінді.

The young king of East Francia Louis the Child appointed Gebhard to be the duke of Lotharingia in 903. His title was recorded in contemporary Latin as dux regni quod a multis Hlotharii dicitur: "duke of the kingdom that many call Lothair's". He died in 910 fighting Hungarian invaders. When non Carolingian Conrad I of Germany was elected king of East Francia in 911, Lotharingian nobles under the new duke Reginar voted to attach their duchy to West Francia, still ruled by the Carolingian dynasty. In 915, Charles the Simple rewarded him by granting him the title of margrave. Reginar was succeeded by his son Gilbert who used the title dux Lotharingiae: "duke of Lotharingia". When the West Franks deposed Charles in 922, he remained king in Lotharingia, from where he attempted to reconquer his kingdom in 923. He was captured and imprisoned by Heribert II of Vermandois until his death in 929. In 923, king Henry the Fowler of East Francia used this opportunity and invaded Lotharingia (including Alsace). In 925, Lotharingians under Gilbert elected Henry the Fowler to be their king. In 930, Gilbert's loyalty was rewarded and he received the prestigious hand of Henry's daughter Gerberga in marriage. On Henry's death in 936, Gilbert rebelled and tried to swap Lotharingian allegiance to the West Franks, since their king Rudolph was weak and would interfere less in local affairs. In 939, Henry's son and successor, Otto I, Holy Roman Emperor, invaded Lotharingia, and at the Battle of Andernach defeated Gilbert who drowned trying to flee across the Rhine. The dukes of Lotharingia were thereafter royal appointees. Henry I, Duke of Bavaria was duke for two years, followed in 941 by duke Otto, who, in 944, was followed by Conrad. Lotharingia was turned into a junior stem duchy whose dukes had a vote in royal elections. While the other stem duchies had tribal or historic identities, Lotharingia's identity was solely political. King Louis IV of West Francia tried to maintain a claim to Lotharingia by marrying Gilbert's widow and Otto's sister Gerberga. In his turn, Otto I accepted homage from West Francia's Hugh the Great and Herbert II, Count of Vermandois at Attigny in 942. The weak Louis IV had no choice but to agree to Otto's continued suzerainty over Lotharingia. In 944, West Francia invaded Lotharingia, but retreated after Otto I responded with mobilization of a large army under Herman I, Duke of Swabia.

959 ж. және одан кейінгі тарихтың бөлінісі

953 жылы герцог Конрад I Отонға қарсы көтеріліп, биліктен алынды және оның орнына Отонның ағасы Бруно Ұлы келді. Ол 959 жылы Лотарингияны Фридрих I басқаратын Жоғарғы Лотарингия (немесе Оңтүстік Лотарингия) және Годфри I басқаратын Төменгі Лотарингия (Түсті Лотарингия, Төменгі Лотарингия немесе Солтүстік Лотарингия) деп бөліп, аймақты тыныштандырды. 978 жылы Батыс Францияның королі Лотар аймаққа шапқыны жасап, Аахенді басып алды, бірақ Киелі Рим императоры II Отон қарсы шабуылға көшіп, Париж қабырғаларына жетті. 980 жылы Лотар Лотарингияға деген құқықтарынан бас тартты. Бір қысқа мерзімнен (1033–1044 жылдары, Гетело I тұсында) басқа, бұл бөлініс ешқашан өзгертілмеді және маркграфтар көп ұзамай өздерінің жеке феодалдық иеліктерін герцогтық деңгейіне көтерді. Он екінші ғасырда Төменгі Лотарингиядағы (немесе Төменгі Лотарингиядағы) герцогтік билік ыдырап, Лимбург және Брабант герцогтықтары құрылды. Олардың билеушілері «Лотарингиядан» шыққан «Лотьер герцогы» атағын сақтап қалды. «Төменгі» Лотарингия жоғалып, Жоғарғы Лотарингия герцогтығы Киелі Рим империясында «Лотарингия» аталымының негізгі анықтамасына айналды. Ғасырлар бойы француз басқыншылықтары мен оккупацияларынан кейін Лотарингия Польша мұрагерлік соғысының (1737) соңында Францияға берілді. 1766 жылы герцогтық француз тәжіне мұра болып өтті және Лотарингия аталды. 1871 жылы Франко-прусс соғысынан кейін Лотарингияның солтүстік бөліктері Эльзаспен біріктіріліп, Германия империясында Эльзас-Лотарингия провинциясын құрады, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайтадан Францияның құрамына кірді. Бүгінде франко-неміс шекарасының француз жағының көп бөлігі Францияның Grand Est аймағына жатады.

Негізгі дереккөздер

"Анналь Ведастини" Латын кітапханасында. "Анналь Хантенский", деп аталатыны Латын кітапханасында.

Екіншілік көздер

Бартоломей, Джон және Уэйклин Найтингейл. Горзе реформасындағы монастырлар мен демеушілер: Лотарингия шамамен 850–1000 (2001)
Кларк, Самуил. Мемлекет және мәртебе: Батыс Еуропада мемлекет пен аристократиялық биліктің қалыптасуы (1995) 53–79 беттерден үзінді
Маклин, Саймон. (2013). "Көлеңкелі патшалық: Лотарингия және франк әлемі, шамамен 850–1050". History Compass, 11: 443–457. Тимоти Ройтер ред. "Жаңа Кембридж ортағасырлық тарихы", III: шамамен 900–1024, Кембридж: Кембридж университетінің баспасы, 2005. Үзінділер.