Чезена: Тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Чезена (tʃeˈzɛːna; ) – Италияның Эмилия-Романья аймағындағы қала және коммуна (муниципалитет); Форли қаласымен бірге Форли-Чезена провинциясының орталығы. A14 тас жолымен байланысқан, Апеннин тауларына жақын және Адриатика теңізінен шамалы қашықтықта орналасқан. Жалпы халық саны – 97 137 адам.

Тарих

Чезена бастапқыда Умбрия немесе Этруск қаласы болды, кейін Caesena деп аталды. Галлиялық үстемдіктің қысқа мерзімінен кейін, ол б.з.б. 3 ғасырында римдіктер басып алды. Бұл Гай Марий мен Сулла арасындағы соғыстарда қиратылған стратегиялық маңызы бар гарнизондық қала болды. Плиний Чезена шараптарын ең жақсыларының бірі деп еске алады. Чезена Равенна экзархатының Ломбардтармен шектесетін жерінде орналасқан. 754 жылы франк жаулаушысы оны Рим папасына сыйға тартты (Пипиннің сыйы) және папалар мен Равенна архиепископтары арасында ауысып тұрды; ол қысқа мерзімге (1183–1198) коммуналық республика болды. Бұл мәселе Рим папалары мен қасиетті Рим императорлары арасында ұзаққа созылған дауға айналды. Форливезе Орделаффидің қысқа билігі 1357 жылы кардинал Гил де Альборноз басқарған Папа әскерлерімен жойылды, Форлидің мырзасының әйелі, Циа дельи Орделаффи, ұзақ қоршауға батырлықпен төтеп берді. Кішкентай коммуна 1377 жылы Сегіз қасиеттілердің соғысы кезінде қайтадан көтерілді. Бұл жолы оны Женева кардиналы Роберт (кейін антипапа Климент VII) басқарған Джованни Акутоның (ағылшын туған кондотьер Джон Хоуквуд) бретондық әскерлері қайта басып алды. Рим папасы Григорий XI-нің өкілі ретінде әрекет еткен соңғысы 2500 мен 5000 аралығындағы бейбіт тұрғындарды қатыгездікпен өлтіруге бұйрық берді. Сол кездегі соғыс заңдарына сәйкес, бұл "Чезена қырғыны" деп аталатын қылмыс ретінде қарастырылды, ал кардинал Роберт "Чезена қасабының сойылы" атанды. Келесі жылы Чезенаның қалған бөлігі жаңа Папа Урбан VII-ге Галеотто I Малатестаға берілді. 1379–1465 жылдар аралығында қала Малатеста басшылығымен қалпына келіп, өркендеді, ол қалаға қарап тұрған қамалдың (Rocca Malatestiana) құрылысын қайта жаңартады. Малатеста Новелло (1429) салған Малатестиана кітапханасы Ренессанс кітапханасының көрнекті үлгісі саналады және көптеген құнды қолжазбаларды сақтайды. Новеллоның қайтысынан кейін (1465) Чезена Папалық мемлекеттерге қайта қосылды, бірақ 1500 жылы жергілікті сеньор Чезаре Борджиа қайтадан басып алды. Қала оның қуатты, бірақ қысқа өмір сүрген герцогтігінің астанасы болды. Кейіннен Чезена Папалық мемлекеттердің екінші дәрежелі қаласына айналды. 18-19 ғасырларда қалада Папа Пий VI және Папа Пий VII дүниеге келді, ал Папа Пий VIII епископ болып қызмет етті, Чезенаға "үш папаның қаласы" деген атақ берілді. Наполеон соғыстары кезінде көптеген монастырлар мен шіркеулер жойылды. Оның азаматтарының кейбіреулері 19 ғасырдың екінші жартысында Италияның бірігуіне елеулі үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чезена Готика желісіне жақын болды, ол қаланың жанындағы Апеннин тауларымен өтті және бомбалаудан ауыр зардап шекті. 1992 жылы ол Форлимен бірге провинцияның ортақ астанасы мәртебесіне ие болды. 2015 жылдың 30 шілдесінде 1000-ға жуық адам Чезенадағы Парко Ипподромо саябағына жиналып, Foo Fighters тобының "Learn to Fly" әнін орындады, осылайша топты қалаға концерт беруге көндіруді мақсат етті. Кейін Rockin' 1000 деп аталған топты Foo Fighters жанкүйерлері ұйымдастырды, олар дирижермен бірге гитара, бас және барабанды үйлесімді орындады. Дейв Грол итальян тілінде топтың Чезенаға келіп концерт өткізетінін жариялаған видеожазбамен жауап берді. Концерт 2015 жылдың 3 қарашасына жоспарланды, қаладағы жабық спорт аренасы мен концерт алаңы Carisport олардың еуропалық турнесінің бастамасы болды.

Cesena was originally an Umbrian or Etruscan town, later known as Caesena. After a brief spell under Gaulish rule, it was taken over by Romans in the 3rd century BC. It was a garrison town of strategic importance which was destroyed in the wars between Gaius Marius and Sulla. Pliny mentions the wines of Cesena as among the best. Cesena was on the border that the Exarchate of Ravenna shared with the Lombards. It was presented to the Papacy by its Frankish conqueror in 754 (Donation of Pepin) and passed back and forth between the popes and the archbishops of Ravenna; it was also briefly a communal republic (1183–1198). It was then long contested between popes and Holy Roman Emperors. The brief rule by the Forlivese Ordelaffi was crushed in 1357 by Papal troops led by Cardinal Gil de Albornoz, after a long siege heroically endured by Cia degli Ordelaffi, wife of the Lord of Forlì. The little comune revolted again in 1377 during the War of the Eight Saints. This time it was recaptured by Breton troops of Giovanni Acuto (the English born condottiere John Hawkwood) under the command of Robert, Cardinal of Geneva (later antipope Clement VII). The latter, acting as the legate of Pope Gregory XI, directed the savage murder of between 2,500 and 5,000 civilians. By the laws of war at the time, this was regarded as an atrocity, called the "Cesena Bloodbath", and Cardinal Robert was dubbed the "butcher of Cesena". The following year what remained of Cesena was assigned by the new Pope Urban VII to Galeotto I Malatesta. During the period 1379–1465, the city recovered and prospered under the Malatesta, who rebuilt the castle (called Rocca Malatestiana) overlooking the town. The Malatestiana Library, built by near the castle by Malatesta Novello (1429), is considered a fine example of a Renaissance library and holds many valuable manuscripts. After Novello's death (1465), Cesena returned to the Papal States, but was again seized by a local seignor, Cesare Borgia, in 1500. The city was elevated to capital of his powerful though short lived duchy. Cesena subsequently turned into a secondary city of the Papal States. In the 18th and 19th centuries Pope Pius VI and Pope Pius VII were born in the city, which also had Pope Pius VIII as bishop, gaining Cesena the title of "city of the three popes". During the Napoleonic Wars, it was stripped of numerous monasteries and churches. Some of its citizens had notable roles in the unification of Italy, in the second half of the 19th century. During World War II, Cesena was near the Gothic Line, which ran along the Appennini near the city, and suffered heavily from bombing. In 1992, it was elevated to the rank of co capital of the province, together with Forlì. On July 30, 2015, 1,000 people gathered at the Parco Ippodromo park in Cesena and performed "Learn to Fly" by the Foo Fighters to convince the band to perform there. The group, later known as the Rockin' 1000, was organized by Foo Fighters fans who played the guitar, bass, and drums in unison to a conductor. Dave Grohl responded with a video where he announced in Italian that the band would visit Cesena and perform there. The show was scheduled for November 3, 2015, at the town's indoor sports arena and concert venue, Carisport, becoming the kickoff date for their European tour.

Көлік

1861 жылы ашылған Цезена теміржол станциясы Болонья-Анкона теміржолының бөлігі болып табылады. Ол қала орталығының солтүстік-шығысында, Джорджио Сангуинетти алаңында орналасқан.

Фрациониялар

Аккварола, Аие, Баньиле, Борелло, Борго ди Ронта, Борго делле Розе, Борго Палья, Боттегино, Будрио, Болгария, Бульгарно, Кализезе, Калабрина, Капаннагуццо, Карпинета, Казальбоно, Казале, Казе Кастаньоли, Казе Фрини, Казе Джентили, Казе Миссироли, Казе Скуола Веккья, Челинккордия, Челлетта, Диегаро, Форминьяно, Гаттолино, Гуальдо, Иль Треббо, Лиццано, Луогораро, Лудцена, Мачероне, Мадонна дель'Оливо, Марторано, Масса, Молино Ченто, Монте Агуццо, Монте Веккьо, Монтереале, Монтичино, Ориола, Остерия ди Пьявола, Падерно, Пиевесестина, Пиоппа, Понте Аббадессе, Понте Пьетра, Понтекукко, Провецца, Рио Эремо, Рио Марано, Ронта, Роверсано, Руффио, Саиано, Сан Карло, Сан Кристофоро, Сан Деметрио, Сан Джорджо, Сан Маманте, Сан Мартино ин Фиуме, Сан Маттео, Сан Томазо, Сан Витторе, Санта Лучия, Сант'Андреа ин Баньоло, Сеттекрочиари, Тесселло, Типано, Торре дель Моро, Треббо, Вальдиноче, Вилла Калабра, Вилла Казоне.