Кіріспе

Ұзын аяқты, төмен иілген мүңкілі бар су құстары

Ибистер (/aɪ//b//ɪ//s///) (жинақ атауы – ибистер; классикалық көпше саны – ибидтер) – Threskiornithidae тұқымдасына жататын, ылғалды жерлерде, орманды алқаптарда және жазықтарда мекендейтін ұзын аяқты су құстарының тобы. "Ибис" атауы осы құстар тобын білдіретін латын және ежелгі грек сөздерінен шыққан. Бұл атау 1757 жылы қателікпен қасиетті ибис деп жіктеліп, ғылыми атауы Bubulcus ibis деп берілген батыс ірі қара құтының ғылыми атында да қолданылады.

Сипаттама

Ибистердің барлығы ұзын, төмен қарай иілген мүңктейтін тұмсықтары бар және көбінесе топта тамақтанады, лайда қоршақтанған жәндіктер сияқты азық іздейді. Олар бір жұпқа адал және ұя салып, тамақтанатын кезде аумақтық болады. грекше ἶβις (ibis) сөзі, египетше hb, hīb.

Тіршілік ету ортасы

Ибистердің көпшілігі табиғи батпақтарда, тоғандарда, көлдерде және өзен жағалауларында азықтанатын тұщы сулы ылғалды жерлерде тіршілік етеді. Ақ бетті ибис және қара баслы ибис сияқты кейбір ибис түрлері су басу және суару арқылы жүргізілетін шаруашылықтан пайда көреді. Анд ибисі Оңтүстік Американың жоталы далаларында кездесетін ерекше түр. Ақ ибистің азық іздеу және ұя салу әрекеттері мен санының өзгеруі Эверглейдс экожүйесіндегі су деңгейімен тығыз байланысты, сондықтан ол жүйе үшін потенциалды индикаторлық түр ретінде қарастырылады. Зәйтүн ибисі мен жасыл ибис сияқты аз ғана ибис түрлері тығыз орманды жерлерде де табылған. Венесуэланың Льянос далалары ибистердің ең көп түрлілігіне ие, онда жеті түр батпақтар мен далаларды бөліседі.

Өсіру

Ибистердің көбейту әдеттері өте әртүрлі. Қара бас ибис, қызыл ибис, жылтыр ибис, американдық ақ ибис және австралиялық ақ ибис сияқты көптеген ибистер ағаштарда үлкен колонияларда көбейеді. Австралиялық ақ ибис қала ішінде де кеңінен көбейеді және оның саны едәуір артты. Ақ бет ибис кейде құрғақ жерде және батпақтардағы төменгі бұталарда ұялайды.

Мәдениетте

Африканың қасиетті ибисі ежелгі Египетте діни құрметке ие болған, әсіресе Джехути құдайымен байланыстырылған, немесе грек тілінде Тот деп аталған. Ол жазу, математика, өлшем, уақыт, ай және сиқырмен айналысқан. Ежелгі Египеттің соңғы кезеңінің өнер туындыларында Тот көбінесе жазу кезінде ибис басы бар адам түрінде бейнеленген. Гермополис қаласында ибистер құрбандыққа шалу үшін арнайы өсірілген, ал Саққарадағы Ибис галереясында археологтар бір жарым миллион ибистің мумиясын тапқан. Биречик аймағындағы жергілікті аңыз бойынша, солтүстік аққабақ ибис – Нұх кемеден шығарған алғашқы құстардың бірі, ол құлшыныстың символы саналған. Түркиядағы діни сезімдер сақталғандықтан, түр Еуропада жойылғаннан кейін де ондағы колониялар ұзақ жылдар бойы аман қалды. Маями университетінің талисманы – Себастьян атты ақ ибис. Ибис дауыл кезіндегі батылдығы үшін мектеп талисманы ретінде таңдалған. Аңыз бойынша, ибис – дауылдан бұрын жасырынатын соңғы жануар, ал дауыл өткеннен кейін қайта пайда болатын алғашқы жануар. Гарвард университетінің әзіл журналы «Гарвард Лампун» өзінің символы ретінде ибисті пайдаланады. Ибистің мыс мүсіні 44 Боу-стриттегі Гарвард Лампун ғимаратының шатырында орналасқан. Джеймс Херсттің «Қызыл ибис» әңгімесінде қызыл құс кейіпкердің өлімін алдын ала білдіретін және басты символ ретінде қолданылады. Африкалық қасиетті ибис – Израильдің арнайы күштерінің 212-ші бөлімі, немесе Маглан (ивритше מגלן) деп аталатын бөлімшесінің символы. Иосиф Флавийдің сөзіне сүйенсек, Мұса ибисті эфиопиялықтарды жеңу үшін қолданған. Австралиялық ақ ибис соңғы онжылдықтарда қалалық өмірге бейімделгеннен бері өнер, поп-мәдениет және мемдердің назарына ілігіп, «қоқыс тауығы» және «қоқыс түйесі» деген лақаптарға ие болды. 2017 жылдың желтоқсан айында ибис Guardian Australia-ның «Жыл құсы» сайысында екінші орын алды, дауыс берудің көп бөлігінде көшбасшы болғаннан кейін. 2022 жылдың сәуір айында Квинсленд штатының спорт министрі Стерлинг Хинчлифф 2032 жылы Брисбенде өтетін Олимпиада ойындарының талисманы ретінде ибисті ұсынды. Хинчлиффтің ұсынысы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен талқыланды.