Кіріспе
Сүтқоректілер гормоны, гипофиз безінен бөлінетін гормон. Адамның вазопрессині, сондай-ақ антидиуреттік гормон (АДГ), аргинин вазопрессині (АВП) немесе аргипрессин деп аталады. Бұл гормон гипоталамустағы нейрондардағы AVP генінен пептидтік прогормон ретінде синтезделеді, содан кейін AVP-ға айналады. Одан кейін ол аксон арқылы төмен қарай жүреді, артқы гипофизде аяқталады және жасушадан тыс сұйықтықтың гипертониясына (гиперосмоляльділікке) жауап ретінде қан айналымына бөлінеді. АВП-ның екі негізгі функциясы бар. Біріншіден, ол нефрондардың бүйрек түтікшелеріндегі сүзгіден қан айналымына қайта сіңетін ерітілмеген судың мөлшерін арттырады. Екіншіден, АВП артериолаларды тарылтады, бұл перифериялық қан тамырларының кедергісін арттырады және артериялық қан қысымын көтереді. Үшінші функция да болуы мүмкін. Кейбір АВП гипоталамустан миға тікелей бөлінуі мүмкін және әлеуметтік мінез-құлық, сексуалдық мотивация, жұптық байланыс және ананың стресске реакциясында маңызды рөл атқарады. Вазопрессин дің клеткаларының кардиомиоциттерге дифференциациясын ынталандырады және жүрек бұлшық еттерінің гомеостазын қолдайды. Оның жартылай өмір сүру мерзімі өте қысқа, 16 мен 24 минут аралығында. АВП миға түрлі неврологиялық әсерлер етеді. Ол құстарда жұптық байланысқа әсер етуі мүмкін. Прерия құсының алдыңғы миының жапырақшасындағы вазопрессин рецепторларының AVPr1a жоғары концентрациясы серіктес таңдауын қалыптастыру кезінде сыйақы схемаларын жеңілдетіп, үйлестіруге көмектеседі, бұл жұптық байланыс құру үшін маңызды. Лизин вазопрессині (LVP) немесе липрессин деген ұқсас зат шошқаларда бірдей функцияны атқарады және оның синтетикалық түрі адамдағы АВП жетіспеушілігін емдеу үшін қолданылған, бірақ қазіргі кезде көбінесе десмопрессинмен алмастырылған.
the natural peptide in humans
Human vasopressin, also called antidiuretic hormone (ADH), arginine vasopressin (AVP) or argipressin, is a hormone synthesized from the AVP gene as a peptide prohormone in neurons in the hypothalamus, and is converted to AVP. It then travels down the axon terminating in the posterior pituitary, and is released from vesicles into the circulation in response to extracellular fluid hypertonicity (hyperosmolality). AVP has two primary functions. First, it increases the amount of solute free water reabsorbed back into the circulation from the filtrate in the kidney tubules of the nephrons. Second, AVP constricts arterioles, which increases peripheral vascular resistance and raises arterial blood pressure. A third function is possible. Some AVP may be released directly into the brain from the hypothalamus, and may play an important role in social behavior, sexual motivation and pair bonding, and maternal responses to stress. Vasopressin induces differentiation of stem cells into cardiomyocytes and promotes heart muscle homeostasis. It has a very short half life, between 16 and 24 minutes. AVP also may have a variety of neurological effects on the brain. It may influence pair bonding in voles. The high density distributions of vasopressin receptor AVPr1a in prairie vole ventral forebrain regions have been shown to facilitate and coordinate reward circuits during partner preference formation, critical for pair bond formation. A very similar substance, lysine vasopressin (LVP) or lypressin, has the same function in pigs and its synthetic version was used in human AVP deficiency, although it has been largely replaced by desmopressin.
Өндіріс және секреция
Вазопрессин секрециясының физиологиялық стимулы – гипоталамус бақылайтын плазманың жоғары осмолярлылығы. Артериялық қан көлемінің төмендеуі (цирроз, нефроз және жүрек жеткіліксіздігі сияқты жағдайларда болатын) плазма осмолярлылығы төмен болған жағдайда да секрецияны ынталандырады: ол осмолярлылықтан басымдық алады, бірақ әсері әлсіз болады. Яғни, артериялық қан көлемі төмен болғанда, гипоосмолярлық (гипонатриемия) кезінде де барорецепторлардың де зарядталуы вазопрессин секрециясын ынталандырады. Перифериялық қанда өлшенетін АВП-нің көбісі артқы гипофиз безінен шығарылады (АВП секрециялайтын ісіктерден басқа). Вазопрессин гипоталамустың паравентрикулярлық ядросы (ПВН) және супраоптикалық ядросы (СОН) магноклеткалық нейросекреторлық нейрондарымен өндіріледі. Одан кейін ол аксон арқылы инфундибулумға, аксонның кеңейген бөлімдері мен нерв ұштарында орналасқан нейросекреторлық гранулалар арқылы төмен қарай жылжып, тікелей артқы гипофиз безіне жеткізіледі, онда қанға шығарылғанға дейін сақталады. АВП-нің көздері тек гипоталамустың магноклеткалық нейрондары ғана емес. Мысалы, АВП ПВН-нің парвоклеткалық нейросекреторлық нейрондарымен де синтезделеді, орталық эминенцияға тасымалданып, босатылады, содан кейін гипофиз порталды жүйесі арқылы алдыңғы гипофизге өтеді, онда ол кортикотроптық жасушаларды ACTH өндіру үшін CRH-пен бірлесіп ынталандырады (өздігінен ол нашар секретоген).
with a milder effect. In other words, vasopressin secretion is also stimulated in the presence of hypoosmolality (hyponatremia) when the arterial blood volume is low by the unloading of baroreceptors. The AVP that is measured in peripheral blood is almost all derived from secretion from the posterior pituitary gland (except in cases of AVP secreting tumours). Vasopressin is produced by magnocellular neurosecretory neurons in the paraventricular nucleus of hypothalamus (PVN) and supraoptic nucleus (SON). It then travels down the axon through the infundibulum within neurosecretory granules that are found within Herring bodies, localized swellings of the axons and nerve terminals. These carry the peptide directly to the posterior pituitary gland, where it is stored until released into the blood. There are other sources of AVP, beyond the hypothalamic magnocellular neurons. For example, AVP is also synthesized by parvocellular neurosecretory neurons of the PVN, transported and released at the median eminence, from which it travels through the hypophyseal portal system to the anterior pituitary, where it stimulates corticotropic cells synergistically with CRH to produce ACTH (by itself it is a weak secretagogue).
Операция және анестезия кезінде вазопрессин
Вазопрессин концентрациясы хирургиялық техникаларды бағалау үшін хирургиялық стресс деңгейін өлшеуге қолданылады. Плазмадағы вазопрессин концентрациясы зиянды әсерлерге жауап ретінде жоғарылайды, ең көп іш қуысы операциялары кезінде, әсіресе ішектерге араласу, ішкі органдарды тарту, сондай-ақ лапароскопиялық операциялар кезінде іш қуысына көмірқышқыл газын енгізу кезінде.
Медициналық қолдану
Вазопрессин антидиуреттік гормон тапшылығын басқару үшін қолданылады. Вазопрессин антидиуреттік гормон деңгейінің төмендігімен байланысты суретсіз қант диабетін емдеу үшін қолданылады. Ол Pressyn препараты ретінде қолжетімді. Вазопрессин мақұлданбаған қолданысқа ие және вазодилатациялық шок, асқазан-ішек қан кетуі, қарыншалық тахикардия және қарыншалық фибрилляциясын емдеуде қолданылады. Вазопрессин агонисттері әртүрлі жағдайларда терапиялық мақсатта қолданылады, ал оның ұзақ әрекет ететін синтетикалық аналогы – десмопрессин, вазопрессин секрециясының төмендеуімен сипатталатын жағдайларда, сондай-ақ қан кетуді бақылау үшін (Вон Виллебранд ауруының кейбір түрлерінде және жеңіл гемофилия А-да) және балалардың төсекке сиюының ауыр жағдайларында қолданылады. Терлипрессин және оған ұқсас аналогтар белгілі бір жағдайларда вазоконстрикторлар ретінде қолданылады. Вазопрессин аналогтарын асқазан ішегінің варикоздық кеңеюіне емдеу 1970 жылы басталды. Вазопрессин инфузиясы сондай-ақ сұйықтықпен қайта жандандыруға жауап бермейтін және катехоламиндердің (мысалы, дофамин немесе норадреналин) инфузиясымен қан қысымын арттыру қажет болғанда, катехоламиндерді азайту мақсатында септикалық шокпен ауыратын науқастарға екінші қатарлы терапия ретінде де қолданылады. Бұл аргипрессиндердің жартылай ыдырау кезеңі синтетикалық аргинин емес вазопрессиндерге қарағанда әлдеқайда қысқа (шамамен 20 минут), ал олардың жартылай ыдырау кезеңі бірнеше сағатқа созылады. Сонымен қатар, аргипрессиндер V1a, V1b және V2 рецепторларына әсер етеді, бұл бүйрек гломерулациясының жылдамдығының (eGFR) жоғарылауына және өкпедегі қан тамырларының қарсылығының төмендеуіне әкеледі. Қазіргі уақытта АҚШ және Еуропада бірнеше инъекциялық аргинин вазопрессиндері клиникалық қолданыста бар.
Фармакокинетика
Вазопрессин көктамырға, бұлшықетке немесе тері астына инъекция арқылы енгізіледі. Әсер ету ұзақтығы енгізу жолына байланысты және отыз минуттан екі сағатқа дейін созылады. Оның жартылай ыдырау кезеңі 10-20 минутты құрайды. Ол денеде кеңінен таралады және жасушадан тыс сұйықтықта қалады. Бауырда ыдырайды және бүйректер арқылы шығарылады.
Дұрыс емес антидиуреттік гормон секрециясы синдромы (ДДГС) бірқатар мәселелерден туындауы мүмкін. Кейбір қатерлі ісіктер, әсіресе өкпе карциномасы, сондай-ақ басқа да көптеген ісіктер ДДГС-ті тудыруы мүмкін. Миға немесе өкпеге әсер ететін түрлі аурулар (инфекциялар, қан кету) ДДГС-тің себебі болуы мүмкін. ДДГС-пен байланысты бірқатар дәрілер бар, мысалы, кейбір антидепрессанттар (серотонинді кері қабылдау ингибиторлары және трициклдік антидепрессанттар), құрысуға қарсы карбамазепин, окситоцин (босануды күдіреттеу және стимуляциялау үшін қолданылады) және химиотерапиялық препарат винкристин. Фторхинолондармен де (ципрофлоксацин және моксифлоксацин қоса алғанда) байланысты. Гипонатриемияны вазопрессин рецепторларының антагонисттерін қолдану арқылы фармацевтикалық түрде емдеуге болады.
Адамдармен зерттеулер
Вазопрессин ауырсынуды қабылдау және танымдық функцияларға ноотроптық әсер етеді. Вазопрессин сонымен қатар аутизм, үлкен депрессиялық ауру, екіполярлық ауру және шизофрения сияқты жағдайларда да маңызды рөл атқарады.