Кіріспе

Шекспирдің "Генрих VI, 1-бөлім" пьесасы – Уильям Шекспирдің, мүмкін Томас Нэш және басқалармен бірлесіп 1591 жылы жазылған деп есептелетін тарихи пьесасы. Оқиға Англия королі Генрих VI-ның өмірінде орын алады. "Генрих VI, 1-бөлім" Англияның француз территорияларын жоғалтуы және Розалар соғысына әкелген саяси ара-тұрлыстарды көрсетеді, себебі ағылшын саяси жүйесі жеке даулар мен ұсақ қызғаныштармен бөлініп жатыр. "Генрих VI, 2-бөлім" корольдің ақсүйектердің талас-тартыстарын тоқтатуға бейшаралығы мен қарулы қақтығысқа қадам жасайтынының анық болуын көрсетеді, ал "Генрих VI, 3-бөлім" сол қақтығыстың қорқынышты жағдайларын бейнелейді. "Генрих VI" трилогиясы хронологиялық тәртіппен жазылмағанмен, үш пьеса көбінесе Ричард III-мен бірге 1422 жылы Генрих V-нің өлімінен бастап 1485 жылы Генрих VII билікке келгенге дейінгі Розалар соғысының барлық оқиғаларын қамтитын тетралогияны құрайды. Осы пьесалардың сәттілігі Шекспирдің драматург ретіндегі беделін нығайтты. Кейбір зерттеушілер "Генрих VI, 1-бөлім" пьесасын Шекспирдің ең әлсіз пьесасы деп санайды. "Тит Андроникпен" бірге, бұл Шекспирдің мансабының басында басқа драматургтермен ынтымақтастықта жұмыс істегенін көрсететін маңызды дәлелдердің бірі саналады.

Қысқаша мазмұны

Пьеса Генрих V-тің күтпеген өлімімен басталады, ол өмірінің гүлденген шағында дүние салады. Оның бауырлары Бедфорд және Глостер герцогтары, сондай-ақ оның інісі Эксетер герцогы оның қазасына күйінеді және оның ұлының (әлі таққа отырмаған мұрагер Генрих VI) осы дауылды кезеңде елді басқара алатынына күмәнданады. Сонда Франциядан әскери жеңілістер туралы хабар келеді. Дольфин Шарль бастаған көтеріліс күшейеді, бірнеше маңызды қалалар жауға түседі. Сонымен қатар, Францияның констеблі лорд Талбот тұтқындалады. Бедфорд жағдайдың өте қиын екенін түсінеді, ол дереу Францияға аттанып, әскерге басшылық етуге дайындалады, Глостер Англияда билікке келеді, ал Эксетер жас Генрихті таққа отыруға дайындауға кіріседі. Осы уақытта Орлеанда ағылшын әскері Шарльдің әскерін қоршайды. Қала ішінде Орлеанның заңсыз ұлы Шарльге жақындап, көріпкелдік көрген және ағылшындарды қалай жеңуге болатынын білетін жас әйел туралы айтады. Шарль әйелді шақырады, Жанна ла Пусель (яғни Жанна д'Арк). Оның нық қадамдарын сынап, жекелей күреске шақырады. Ол жеңіске жеткен соң, оны әскерге қолбасшы етіп тағайындайды. Қаладан тыс, жаңадан келген Бедфорд Талботты босату туралы келіссөздер жүргізеді, бірақ Жанна дереу шабуылға шығады. Француз әскері жеңіске жетеді, ағылшындарды кері шегінуге мәжбүр етеді, бірақ Талбот пен Бедфорд қалаға жасырын шабуыл жасап, қабырғалардың ішінде бекініп, француз басшыларын қашуға мәжбүр етеді. Англияда Ричард Плантагенет пен Сомерсет герцогы арасындағы ұсақ-түйек дау соттың барлық мүшелерін қамтиды. Ричард пен Сомерсет өзге ақсүйектерден біреулеріне адал болуға сұрайды, сондықтан лордтар өздерінің жақтастығын көрсету үшін қызыл немесе ақ гүл таңдайды. Содан кейін Ричард Лондон мұнарасында тұтқындалған ағасы Эдмунд Мортимерге барады. Мортимер Ричардқа олардың отбасының патша отбасымен болған қақтығысының тарихын айтады - олар Генрих Болингброктың Ричард II-ден билікті тартып алуына қалай көмектескен, бірақ содан кейін назардан тыс қалды; және Генрих V Ричардтың әкесін (Конисбургтің Ричарды) өлім жазасына кесіп, оның отбасын барлық жерлерінен және ақшасынан айырды. Мортимер Ричардқа өзінің таққа заңды мұрагер екенін және ол қайтыс болған кезде Генрих емес, Ричард шынайы мұрагер болатынын айтады. Осы жайттарға таң қалған Ричард өзінің туа біткен құқығын алуға бел буады және отбасылық герцогтігін қалпына келтіруге ант етеді. Мортимер қайтыс болғаннан кейін Ричард өтінішін жаңадан таққа отырған Генрихке ұсынады, ол Плантагенеттердің атағын қалпына келтіруге келіседі, бұл Ричардты 3-ші Йорк герцогы етеді. Генрих Глостер, Эксетер, Винчестер, Ричард және Сомерсетпен бірге Францияға кетеді. Францияда бірнеше сағат ішінде француздар Руан қаласын қайта басып алып, одан кейін қайта жоғалтады. Шабуылдан кейін Бедфорд қайтыс болады, ал Талбот әскерге тікелей басшылық етеді. Дольфин Руанды жоғалтудан қорқады, бірақ Жанна оған уайымдамауды айтады. Ол ағылшындардың жағында соғысып жүрген Бургундия герцогін жағын өзгертіп, француздарға қосылуға көндіреді. Осы уақытта Генрих Парижге келіп, Бургундияның сатқындығын білгеннен кейін, ол Талботты онымен сөйлесуге жібереді. Генрих Ричард пен Сомерсетке өздерінің қақтығыстарын ұмытуға шақырады және әрекеттерінің салдарына көз жеткізбей, қызыл гүлді таңдайды, бұл оны Сомерсетпен біріктіріп, Ричардты ыңғайсыз жағдайға түсіреді. Англияға қайту алдында Генрих Сомерсет пен Ричард арасындағы бейбітшілікті сақтау үшін Ричардты жаяу әскерге, ал Сомерсетті атты әскерге қолбасшы етіп тағайындайды. Осы арада Талбот Бордоға жақындап келеді, бірақ француз әскері оны қоршап алады. Талбот күшейткіштерді шақырады, бірақ Ричард пен Сомерсет арасындағы қақтығыс оларды бір-бірін күмәндануға мәжбүрлейді, ешқайсысы да көмек жібермейді, екеуі де кінәні бір-біріне табады. Ағылшын әскері жойылды, Талбот пен оның ұлы қаза табады. Шабуылдан кейін Жаннаның көріпкелдіктері оны тастап кетеді, оны Ричард тұтқынға алып, өртеді. Сонымен қатар, папа Евгений IV және Рим императоры Сигизмунддың ықпалымен Генрих бейбітшілікке келісім шартарын ұсынады. Француздар ағылшын талаптарын тыңдайды, оған сәйкес Шарль Генрихке вице-король болады және мәжбүрлі түрде келіседі, бірақ тек кейіннен анттарын бұзып, ағылшындарды Франциядан қуу мақсатымен. Осы уақытта Саффолк графы жас француз принцессасы Маргарет Анжуды тұтқынға алады, оны Генрихке үйлендіруді жоспарлайды, осылайша оны оның арқылы билікке бағынуға тырысады. Англияға қайта оралатын жолда, ол Генрихті Маргаретке үйленуге көндіруге тырысады. Глостер Генрихке бұл некенің дұрыс емес екенін айтады, өйткені Маргареттың отбасы бай емес және бұл неке оның патшалық орнына пайдалы болмайды. Бірақ Генрих Саффолк Маргареттің сұлулығын сипаттаған сөздеріне сенеді және ұсынысқа келіседі. Саффолк Францияға қайта оралып, Маргаретті Англияға әкеледі, ал Глостер болашақтың қалай болатыны туралы ойланып, алаңдайды.

Күні

1 Генрих VI-ны датирлеудің ең маңызды дәлелі – Филипп Хенслоудың күнделігі, онда 1592 жылдың 3 наурызында Саутварк қаласындағы Роза театрында Лорд Стрейндж әскерінің «Харей Vj» (яғни Генрих VI) атты пьесасы қойылғаны жазылған. Хенслоу пьесаны «ne» деп атайды (көптеген сыншылар оны «жаңа» деп түсіндіреді, бірақ бұл Хенслоуға тиесілі Ньюингтон Баттс театрының аббревиатурасы болуы мүмкін) және оның он бес рет қойылғанын, сондай-ақ 3,16 фунт стерлинг, 8 дир табыс әкелгенін, яғни пьеса өте табысты болғанын айтады. «Харей Vj» пьесасы бірнеше себепке байланысты әдетте 1 Генрих VI болып қабылданады. Біріншіден, бұл 2 Генрих VI немесе 3 Генрих VI болуы екіталай, себебі олар 1594 және 1595 жылдары жарық көрген, сатылымды арттыру үшін олардың бастапқы атауларымен басылған. Олардың ешқайсысы «Харей Vj» деген атпен жарияланбағандықтан, Хенслоу көрген пьеса олардың бірі болуы мүмкін емес. Сонымен қатар, Гэри Тейлор атап өткендей, Хенслоу жалғастарды анықтауға бейім болған, бірақ алғашқы бөліктерін емес, оларға ол жалпы атаумен сілтеме жасаған. Осылайша, «Харей Vj» екінші немесе үшінші бөлік болмайды, бірақ бірінші бөлік болуы мүмкін. Басқа мүмкіндік – «Харей Vj» қазір жоғалған пьеса. Алайда, «Харей Vj» жоғалған пьеса емес, бұл Томас Нашенің «Пиерс Пеннилес» атты еңбегіндегі сілтемемен расталған сияқты, оның «Арамшұғаға жалбарыну» (1592 жылдың 8 тамызында Кафедралық тіркелімге енгізілген), бұл «Харей Vj» – 1 Генрих VI теориясын қолдайды. Наше Лорд Талбот қатысқан пьесаны мақтайды: «Батыл Талбот (француздардың қорқынышы) екі жүз жыл қабірінде жатқаннан кейін сахнада қайтадан жеңіске жететінін білсе қанша қуанған болар еді, оның сүйектері кем дегенде он мың көрерменнің көз жасымен жаңадан балсамдалған болар еді, олар оның бейнесін сомдайтын трагедияда оны жаңадан қан кетуін көреді деп ойлайды». Наше осы жерде «Харей Vj»-ге, яғни 1 Генрих VI-ға сілтеме жасап отыр деп есептеледі, өйткені осы кезеңде Талбот қатысқан басқа пьеса жоқ (егер де Хенслоу мен Наше екеуі де қазір жоғалған пьесаға сілтеме жасауы мүмкін болмаса). Егер Нашенің түсініктемесі Хенслоу көрген пьесаның 1 Генрих VI болғанын дәлелдейтін болса, ол 1592 жылдың наурыз айында жаңа пьеса ретінде сахнада қойылғандықтан, 1591 жылы жазылған болуы керек. Алайда, пьесаның жазылу мерзіміне қатысты бөлек мәселе бар. 1594 жылдың наурыз айында «2 Генрих VI» пьесасының кварто нұсқасы («Жақсы герцог Хамфридің өлімімен, Йорк пен Ланкастердің екі әйгілі үйі арасындағы тартыстың бірінші бөлігі: Суффольк герцогінің жер аударылуы мен өлімі және Винчестер кардиналының трагедиялық соңы, Джек Кейдтің елеулі көтерілісі және Йорк герцогының таққа деген алғашқы талабы») және 1595 жылы «3 Генрих VI» пьесасының октаво нұсқасы («Жақсы герцог Ричард Йорктің шынайы трагедиясы және жақсы король Генри VI-ның өлімі, Ланкастер мен Йорк үйлері арасындағы толық тартыс») жарық көргені үшін, олардың ешқайсысы 1 Генрих VI-ға сілтеме жасамайды, сондықтан кейбір сыншылар 2 Генрих VI және 3 Генрих VI 1 Генрих VI-ға дейін жазылған деп дәлелдейді. Бұл теорияны алғаш рет 1923 жылы Э. К. Чемберс ұсынды және 1952 жылы Джон Довер Уилсон қайта қарады. Теория бойынша, «Тығырық» және «Нағыз қайғылы оқиға» бастапқыда екі бөлімнен тұратын пьеса ретінде жоспарланған, ал олардың табысына байланысты преквел құрылды. Әрине, «The Contention» пьесасының атауы, ол «The First Part» деп аталады, бұл теорияның маңызды бөлігі болып табылады, бірақ әртүрлі сыншылар 1 Генрих VI трилогияда жазылған алғашқы пьеса емес екенін дәлелдейтін қосымша дәлелдер ұсынды. Мысалы, Р. Б. Маккерроу былай дейді: «Егер 2 Генрих VI бастапқыда бірінші бөлімнің жалғасы ретінде жазылған болса, онда оның Талботтың ерлігі туралы ешқандай сөз болмайтыны түсініксіз». Маккерроу сондай-ақ 2 Генрих VI-де розаның символикалық қолданылуына сілтеме жасамауына тоқталады, ал 1 Генрих VI және 3 Генрих VI-де олар көптеген рет айтылады. Маккерроу бұл 1 Генрих VI 3 Генрих VI-ға жақын жазылған деген қорытындыға келеді, ал 3 Генрих VI жалғас болғанын білеміз, демек 1 Генрих VI соңғысы жазылған болуы керек, яғни Шекспир 3 Генрих VI жазған кезде ғана розаларды қолдануды ойлап тапты, содан кейін бұл идеяны өзінің преквелінде енгізді. Элиот Слэйтер Генрих VI пьесаларының сөздік қорын статистикалық зерттеу барысында да осындай қорытындыға келеді, онда ол 1 Генрих VI 3 Генрих VI-дан бірден бұрын немесе бірден кейін жазылған, сондықтан ол соңғы болып жазылған болуы керек деп айтады. Сол сияқты, Гэри Тейлор 1 Генрих VI-ның авторлығын талдап, 1 Генрих VI мен 2 Генрих VI арасындағы көптеген сәйкессіздіктер (мысалы, Талботқа сілтеме жоқтығы) және 1 Генрих VI мен 3 Генрих VI-ның сөздік қоры, тілдік ерекшеліктері мен троптарының ұқсастығы 1 Генрих VI соңғысы жазылған деген ойға келтіреді. Бұл теорияға қарсы бір аргумент – 1 Генрих VI трилогияның ең әлсізі, сондықтан логикалық тұрғыдан алғанда, ол бірінші жазылған болуы керек. Бұл аргумент Шекспирдің осы пьесаны жазуға алғашқы тырысуы болғандықтан, мұндай нашар пьесаны жаза алғанын көрсетеді. Оның мәнісі, ол өзінің жолын білмеген, сондықтан 1 Генрих VI бір түрлі сынақ ретінде болды, одан кейін одан да жақсы 2 Генрих VI және 3 Генрих VI жазылды. Эмрис Джонс осы пікірді қолдайтын белгілі сыншылардың бірі. Бұл теорияға қарсы стандартты жауап, және 1952 жылы Довер Уилсон қолданған жауап – 1 Генрих VI екінші екеуінен әлсіз, себебі ол бірінші жазылған емес, сонымен қатар бірнеше авторлардың еңбегі, және Шекспирдің басқа авторлармен ынтымақтастықта жұмыс істеген алғашқы тәжірибесі болуы мүмкін. Осылайша, пьесаның барлық мәселелерін Шекспирдің өзіне емес, оның авторларына жатқызуға болады, ол пьесаның құрамына салымы шектеулі болған. Осы тұрғыдан алғанда, 1 Генрих VI трилогияның ең әлсізі болуы оның қашан жазылғанымен емес, қалай жазылғанымен байланысты. Бұл мәселе бойынша сыншылардың арасында келісім жоқ. Сэмюэл Джонсон 1765 жылы «Уильям Шекспирдің пьесалары» басылымында пікірталасқа қатысып, пьесалар тізбекпен жазылғанын айтты: «[2 Генрих VI] алдыңғысынан басталады және бұрын жазылған бірінші бөлігі бар екенін болжайды. Бұл екінші және үшінші бөлімдер біріншісіз жазылмағанын көрсетеді». Көптеген жаңа ғалымдар Джонсонның аргументін қолдайды. Мысалы, Э. М. У. Тильярд 1944 жылы пьесалар ретімен жазылғанына сенеді, сондай-ақ Эндрю С. Кэрнкросс 1957, 1962 және 1964 жылдардағы Арден Шекспирдің екінші сериясының барлық үш пьесасының басылымдарында осы пікірді қолдайды. Е. А. Ж. Хонигманн 1982 жылы «ерте бастау» теориясында да келіседі (Шекспирдің алғашқы пьесасы «Тит Андроник», ол 1586 жылы жазылған деп санайды). Сол сияқты, Майкл Хаттауэй 1990 жылғы «Жаңа Кембридж Шекспир» басылымында 1 Генрих VI және 1991 жылғы 2 Генрих VI басылымында дәлелдер 1 Генрих VI бірінші жазылғанын көрсетеді. Томас А. Пендлтон 2001 жылы «Генрих VI: Сынақтар» кіріспесінде де осындай аргумент келтіреді, сондай-ақ Роджер Уоррен 2003 жылғы «Оксфорд Шекспир» басылымында 2 Генрих VI туралы айтады. Екінші жағынан, Эдвард Бернс 2000 жылғы Арден Шекспирдің үшінінші сериясының 1 Генрих VI басылымында және Рональд Ноулз 1999 жылғы Арден Шекспирдің үшінінші сериясының 2 Генрих VI басылымында 2 Генрих VI 1 Генрих VI-ға дейін жазылғанын дәлелдейді. Сонымен қатар, Рэндалл Мартин 2001 жылғы «Оксфорд Шекспир» басылымында 3 Генрих VI 1 Генрих VI соңғысы жазылғанын көрсетеді. Майкл Тейлор 2003 жылғы «Оксфорд» басылымында 1 Генрих VI туралы Мартинмен келіседі. Сонымен қатар, «Оксфорд Шекспир: Уильям Шекспирдің толық еңбектері» (1986 және 2005 жылғы екінші басылымы) және 1997 жылғы «Нортон Шекспир» басылымдарында...

Мәтін

Пьесаның мәтіні 1623 жылы "Генрих Алтыншының бірінші бөлігі" деген атпен "Бірінші фолиода" жарияланғанға дейін басылмаған. Оның "1-бөлік" деп аталған уақыты белгісіз, алайда көптеген сыншылар бұл атауды "Бірінші фолио" редакторы болған Джон Хемингес пен Генри Конделлдің ойлап тапқандығын айтады, себебі 1623 жылға дейін пьесаға "1-бөлік" немесе одан туындаған ешқандай атаумен сілтеме кездеспеген.

Тарихи сын

Кейбір сыншылар Генрих VI трилогиясы соңғы ағылшын тарихына негізделген алғашқы пьесалар болды деп санайды, сондықтан олар канонның жоғары орнына және Шекспир танымдық зерттеулерінде орталық рөлге лайық. Мысалы, Ф. П. Уилсонның айтуынша, "1588 жылы испандық Армада жеңілгенге дейін ешбір драматург ағылшын тарихы бойынша пьесаны сахнаға қоюға батыл болғандығына нақты дәлел жоқ, біз білетіндей, Шекспир бірінші болды". Дегенмен, барлық сыншылар Уилсонмен келіспейді. Мысалы, Майкл Тейлор 1592 жылға дейін кем дегенде отыз тоғыз тарихи пьеса болғанын айтады, соның ішінде Кристофер Марлоудың "Тамбурлайн" (1587), Томас Лодждың "Азамат соғысының жаралары" (1588), анонимді "Жан патшаның қиын тұсы" (1588), Эдмунд Айронсайд (1590, автор белгісіз), Роберт Гриннің "Селимус" (1591) және тағы бір анонимді пьеса, "Ричард III-нің нағыз трагедиясы" (1591). Паола Пульятти бұл мәселе Уилсон мен Тейлордың пікірлері арасында болуы мүмкін дейді: "Шекспир ағылшын тарихын қоғамдық театр көрермендеріне алғаш рет ұсынбаған болуы мүмкін, бірақ ол оны тарихи, саяси және діни мифтерге табынушы ретінде емес, дамыған тарихшы ретінде қараған бірінші адам болды". Сыншылар арасында жиі талқыланатын тағы бір мәселе – пьесаның сапасы. 3 Генрих VI-мен бірге 1 Генрих VI әдетте Шекспирдің ең нашар туындыларының бірі саналады, сыншылар көбінесе пьесадағы зорлық-зомбылық мөлшерін Шекспирдің өнерлік жас екендігінің және оның хроникалық көздерін пайдаланудағы шешілмегендігінің белгісі ретінде келтіреді, әсіресе оны екінші тарихи тетралогиямен (Ричард II, 1 Генрих IV, 2 Генрих IV және Генрих V) салыстырғанда. Мысалы, Э. М. В. Тиллиард, Ирвинг Рибнер және А. П. Росситер сияқты сыншылар пьеса драманың неоклассикалық қағидаларын бұзады деп мәлімдейді, олар зорлық-зомбылық пен шайқасты сахнада көрсетуге тыйым салады және оны диалогта диегетикалық түрде баяндауды талап етеді. Бұл көзқарас жоғары және төмен өнер арасындағы айырмашылықтың дәстүрлі түсініктеріне негізделген, бұл айырмашылықтың бір бөлігі Филип Сиднидің "Поэзияны қорғау" (1579) еңбегінде жазылған. Сидни Горацийдің еңбегіне сүйене отырып, Томас Нортон мен Томас Саквиллдің "Горбодук" (1561) пьесасын көптеген шайқастарды көрсеткені және оларды ауызша бейнелеуге қарағанда зорлық-зомбылыққа толы болғаны үшін сынады. Олардың пікірінше, зорлық-зомбылықты көрсеткен кез келген пьеса қарапайым, тек білімсіз көпшілікті қызықтыратын және сондықтан төмен өнер саналады. Керісінше, зорлық-зомбылықты тікелей көрсетуден жоғары тұрған және автордың сөздік шеберлігіне және диегезиске сүйенген пьеса көркемдік жағынан жоғары және сондықтан жоғары өнер саналады. 1605 жылы Бен Джонсон "Қараңғы бетперде" пьесасында сахнадағы шайқастарды көрсету тек "күлкілі адамдарға арналған, олар құлаққа қанағаттанғаннан гөрі көзге ұнайтын нәрсеге көбірек қызығушылық танытады" деді. Осы теорияларға сүйене отырып, 1 Генрих VI, сахнадағы көптеген шайқастармен және зорлық-зомбылық пен кісі өлтірудің бірнеше көріністерімен, интеллектуалдарға ұсынатын аз нәрсесі бар пьеса саналды. Алайда, басқа жағынан, Томас Хейвуд және Томас Наше сияқты жазушылар шайқас көріністерін әдетте сауатсыз адамдар үшін жай ғана көңіл көтеру емес, пьесаның маңызды бөлігі ретінде мақтады. "Пиерс Пеннилес" (1592) пьесасында Наше шайқас пен жауынгерлік қимылды бейнелейтін драманың дидактикалық элементін мақтап, мұндай пьесалар тарихты және әскери тактиканы көпшілікке үйретудің жақсы тәсілі деп дәлелдеді; мұндай пьесаларда "ата-бабаларымыздың ерлік істері (көп уақыт бойы тот басқан мыс пен құрт жеген кітаптарда көміліп қалған) қайта тіріледі". Наше сонымен қатар өткен заманның ұлы ұлттық істерін бейнелейтін пьесалар "қазіргі балалық шақта" жоғалған патриоттық құмарлықты қайта жандандыратынын және мұндай пьесалар "біздің нашарлаған әйелдік күндерімізді айыптау үшін сирек кездесетін ізгілікпен қамтамасыз етеді" деп мәлімдеді. Сол сияқты, "Актерлерді қорғау" (1612) кітабында Хейвуд былай деп жазады: "Тірі және жақсы рухтағы іс-әрекет соншалықты тартымды, ол көрермендердің жүректерін жаңа қалыпқа келтіру және оларды кез келген асыл және елеулі әрекеттің пішініне келтіру күшіне ие". Жақында Майкл Голдман шайқас көріністері пьесаның жалпы қозғалысы мен мақсаты үшін өте маңызды деп дәлелдеді; "сахнадағы денелердің жылдам қозғалысы тек қызықты көрініс беру үшін ғана емес, сонымен қатар драмалық эффектіні күшейту және осы ауыр хрониканы түсінуге көмектеседі". Дегенмен, шығармашылық және сапа мәселелері ғана 1 Генрих VI тудырған сыншылардың келіспеушілігінің бір бөлігі. Көптеген басқа мәселелер де сыншыларды бөліп тұр, соның ішінде пьесаның авторлығы да бар.

Атау зерттеулері

Шекспирдің ертедегі бірнеше пьесалары авторлық серіктестіктің белгілері үшін зерттелді ("Ширеге қол жетімділік", "Тығырық" [яғни, 2 Генрих VI] және "Нағыз трагедия" [яғни, 3 Генрих VI], мысалы), бірақ "Тит Андроникпен" бірге 1 Генрих VI Шекспир мен кем дегенде бір драматургтің бірлескен туындысы болуы мүмкін. Томас Наше, Роберт Грин, Джордж Пил, Кристофер Марлоу және Томас Кид – ортақ ұсыныстар. Шекспирдің 1 Генрих VI-ны өте аз жазғаны туралы пікір алғаш рет 1790 жылы Эдмонд Малоунның Шекспирдің пьесаларының басылымында айтылды, онда ол "Король Генрих VI-ның үш бөлігі туралы диссертациясын" қосты. Онда ол пьесадағы классикалық сілтемелердің көптігі Шекспирдің ерте туындыларына қарағанда Наше, Пил немесе Гринге көбірек тән екенін дәлелдеді. Малоун сондай-ақ тілдің өзі Шекспирден басқа біреуге жатқанын айтты. Бұл көзқарас 1929 жылға дейін, Пётр Александр оны сынға алғанға дейін басым болды. Содан бері ғалымдар бұл мәселеде келіспеушілік танытып келеді. 1944 жылы Э. М. В. Тиллиард Шекспирдің бүкіл пьесаны жазғаны ықтимал деп мәлімдеді, ал 1952 жылы Джон Довер Уилсон Шекспирдің пьесаның азын жазғанын айтты. Дебаттың ең толық талдауы саналатын 1995 жылғы "Шекспир және басқалар: Генрих VI, бірінші бөлімнің авторлығы" атты мақаласында Гэри Тейлор пьесаның шамамен 18,7% (20515 сөздің 3846-сын) Шекспир жазғанын көрсетті. Тейлор Нашенің 1-ші актінің барлығын жазғанына сенімді, бірақ Шекспирдің 2.4, 4.2, 4.3, 4.4, 4.5, 4.6 және 4.7-ін 32-ші жолға дейін жазғанын санайды. Тейлор сондай-ақ, қызыл және ақ розаларды таңдау арқылы бәсекелес топтар өздерін анықтайтын Храм бақшасының көрінісінің (2.4) кейінірек қосылғанын болжайды. 4.5-4.7 сахналарында Талбот пен оның ұлының (4.5.15–4.7.50) арасындағы рифмаланған жұптар сериясы бар, ол қазіргі көрермендерге беймәлім болғанымен, "алғашқы көрермендерге электрлік әсер тигізген". Дәстүр бойынша, бұл жолдар пьесаның ең анық Шекспирлік емес бөліктерінің бірі деп есептеледі. Мысалы, Роджер Уоррен бұл көріністердің тілі "Шекспирдік емес болуы керек" дейді. Алайда, Тейлордан басқа, бірнеше сыншылар Уорреннің тіл сапасына берген бағасымен келіспейді, олар бұл үзінділер осы уақытқа дейін мойындалғаннан гөрі күрделі және жетілген деп санайды. Мысалы, Майкл Тейлор "Талботтардың арасындағы рифмаланған диалог – көбінесе стихомифтік – асыл ұшқыштардың бәсекесін бейнелейді, кімнің екіншісін одан да жақсырақ міндеттемеге түсіре алатынын анықтауға бағытталған" дейді. Сол сияқты, Александр Леггат бұл үзінділердің формасы мен мазмұны өте жақсы үйлесетінін айтады: "Рифмдердің қажырлы тізбегі Джон Талбот үшін барлық аргументтер өлім туралы аргументтер екенін нығайтады; әрбір жолдың соңына рифм қарсы қойылғандықтан, Талботтың Джонға қашуға берген әрбір аргументі қалуға себеп болады". Тейлор мен Леггат бұл үзінділердің сыншылардың көпшілігі мойындағаннан гөрі жақсы орындалғанын дәлелдейді, осылайша олардың нашар жазылғандықтан Шекспирдің туындысы болуы мүмкін емес деген теорияға қарсы дәлел келтіреді. Алайда, Майкл Хэттауэй атап өткендей, бұл теорияның мәселесі – Нашенің оған қатысы жоқ пьесаны қарапайым сөздермен қайта жазуының себебі жоқ, бұл Елизавета әдебиетінде кең таралған құбылыс. Мысалы, Шекспир мен Марлоу бір-бірінің пьесаларын қайта жазған. Нашиб Шихан тағы да Нашенің дәлелін ұсынады, ол Аленсон ағылшындарды "Самсон мен Голиасқа" (I. ii.33) салыстырған кезде. Шиханның пікірінше, "Голиас" сөзі ерекше, өйткені Шекспирдің заманындағы барлық Киелі кітаптарда "Голиат" деп жазылған; тек Киелі кітаптың ескі басылымдарында ғана ол "Голиас" деп жазылған. Шихан құпия орфографияны қолдану Шекспирге қарағанда кейбір сөздердің ескі орфографиясын қолдануға бейім болған Нашені көрсетеді. Алайда, пьесада Шекспирдің авторлығының дәлелдері де табылды. Мысалы, Сэмюэл Джонсон бұл пьесаның "Король Джонға", "Ричард II-ге", "1 Генрих IV-ке", "2 Генрих IV-ке" және "Генрих V-ке" қарағанда жақсы жазылғанын айтты, сондықтан оны сапаға негізделген Шекспирге жатқызудың мәні аз. Лоренс В. Райан да осыған ұқсас пікір білдіреді, ол пьесаның Шекспирдің жалпы стиліне өте жақсы сәйкес келетінін, форма мен мазмұнның күрделі интеграциясын, оны тек ол жазғанын айтады. Дебаттың тағы бір аспектісі – Шекспирдің жалпы өмірде серіктестікке қатысу ықтималдығы. Кейбір сыншылар, мысалы, Хэттауэй мен Кейрнкросс, жас, өзін таныстыруға тырысатын драматургтің мансабының басында басқа авторлармен серіктестікке түсуінің ықтимал еместігін айтады. Екінші жағынан, Майкл Тейлор "күшті автордың күтпеген тапсырыс бойынша жұмысты асықтырып жасау үшін достары мен әріптестерінен көмек сұрауының қияли сценариін құру қиын емес" дейді. Серіктестік идеясын жоққа шығаратын тағы бір аргумент – серіктестіктің негізгі теориясы 18-ші және 19-шы ғасырларда Жоанға қатысты ұнамсыз көзқарасқа байланысты туындады. Сыншылар Шекспирге мұндай қатал бейнелеуді жатқызуға ыңғайсыздық сезінді, сондықтан олар оның "атын ақтау" үшін серіктестік теориясын қабылдады, ол оның осы қатыгез мінездемеге жауапкер емес екенін көрсетеді. Гарвард университетінің әдебиет профессоры Гершел Бейкер 1974 жылғы "Генрих VI" пьесасының "Риверсайд Шекспир" кіріспесінде (587-бет) Уильям Уорбертонның Жоан бейнесіне қаншалықты наразы болғанын және Эдмонд Малоунның "Генрих VI-ның үш бөлімі туралы диссертациясында" (1787) Шекспирдің авторлығына қатысы жоқ екенін дәлелдеуге тырысқанын атап өтті. Трилогияның жазылу реті туралы мәселеге ортақ пікір жоқ, 20-шы ғасырдың редакторлары мен ғалымдары авторлық туралы мәселеде келіспеушілік танытады. Мысалы, Эдвард Бернс 2000 жылғы "Арден Шекспирдің" 3-ші сериясының басылымында Шекспирдің жалғыз жазғанының ықтимал еместігін айтады, ал кіріспесі мен түсіндірмелерінде жазушыны Шекспир деп емес, "драматургтер" деп атайды. Ол пьесаның дұрыс атауы "Наше, Шекспир және басқалар жазған Гарри VI" болуы керек екенін де ұсынады. Алайда, оның ізашары Эндрю С. Кейрнкросс 1962 жылғы "Арден Шекспирдің" 2-ші сериясының редакторы пьесаның барлығын Шекспирге жатқызады, ал Лоренс В. Райан 1967 жылғы "Signet Classic Shakespeare" басылымында және Майкл Хэттауэй 1990 жылғы "New Cambridge Shakespeare" басылымында да осы пікірді қолдайды. 1952 жылғы басылымында Довер Уилсон пьесаның көбінесе басқалар жазғанын, ал Шекспирдің оның құрамына аз үлес қосқанын айтты. 1952 жылғы радиода "Тығырық" және "Нағыз трагедия" таныстырылымы кезінде Довер Уилсон 1 Генрих VI-ны қоспағанын, өйткені ол "Шекспирдің нашар драматургтермен серіктестік еткен жинақ" екенін айтты. Екінші жағынан, Майкл Тейлор Шекспирдің бүкіл пьесаны жазғанына сенімді, сондай-ақ Дж. Дж. М. Тобин де осы пікірді қолдайды, ол "Генрих VI: Критикалық эсселер" (2001) мақаласында Нашеге ұқсастықтар Нашенің пьеса құрамындағы жұмысын көрсетпейтінін, керісінше Шекспирдің Нашенің стильін имитациялағанын айтады. Соңғы кезде, 2005 жылы Пол Дж. Винсент Элизавета театры туралы жаңа зерттеулердің негізінде мәселені қайта қарастырып, 1 Генрих VI-ның Наше (1-ші акт) және белгісіз драматургтің (2–5-ші акт) пьесасын Шекспирдің толыққанды өңдеуі екенін және түпнұсқа, Шекспирлік емес пьесаның 1592 жылдың 3 наурызында алғаш ойналғанын қорытындылады. Шекспирдің пьесадағы жұмысы...