Кіріспе

Чарльз Бахман тапқан деректер базасының моделі

Компьютерлік техникада желілік модель – нысандар мен олардың арақатынастарын бейнелеудің икемді жолы ретінде ұсынылған деректер базасының моделі. Оның ерекшелігі – нысан түрлері түйіндер, ал арақатынас түрлері доғалар болып табылатын график түріндегі сызба иерархия немесе тор түрінде шектелмейді. Желілік модель 1969 жылы CODASYL деректер базасы жұмыс тобы қабылдады және 1971 жылы үлкен жаңартудан өтті. Сондықтан кейде ол CODASYL моделі деп те аталады. 1970 жылдары бірнеше желілік деректер базасы жүйелері кеңінен танымал болды, бірақ 1980 жылдары реляциялық деректер базаларымен ауыстырылды.

Шолу

Иерархиялық деректер базасының моделі деректерді жазбалар ағашы ретінде құрылымдайды, онда әр жазбаның бір аталық жазбасы және көптеген балама жазбалары болады, ал желілік модель әр жазбаның бірнеше аталық және балама жазбаларына ие болуына мүмкіндік береді, осылайша жалпыланған графиктік құрылымды қалыптастырады. Бұл қасиет екі деңгейде қолданылады: схема – қатынас түрлерімен (CODASYL-де «топ түрлері» деп аталады) байланыстырылған жазба түрлерінің жалпыланған графигі, ал деректер базасының өзі – қатынастармен (CODASYL «топтары») байланыстырылған жазбалардың оқиғаларының жалпыланған графигі. Екі деңгейде де циклдарға рұқсат етіледі. Желілік модельдің иерархиялық модельмен салыстырғандағы басты артықшылығы – ол нысандар арасындағы қатынастарды табиғи түрде модельдеуге мүмкіндік берді. Модель кеңінен қолданылса да, екі негізгі себепке байланысты басымдыққа ие бола алмады. Біріншіден, IBM өздерінің IMS және DL/I сияқты белгілі өнімдерінде жартылай желілік кеңейтулермен иерархиялық модельді қолдануды жалғастырды. Екіншіден, ол жоғары деңгейдегі, декларативті интерфейсті ұсынатын реляциялық модельмен ығыстырылды. 1980-ші жылдардың басына дейін иерархиялық және желілік деректер базалары ұсынатын төменгі деңгейдегі навигациялық интерфейстердің өнімділік артықшылықтары көптеген ірі масштабты қолданбалар үшін маңызды болды, бірақ аппараттық құралдар жылдамдаған сайын реляциялық модельдің артық өнімділігі мен икемділігі корпоративтік кәсіпорындарда желілік модельдің біртіндеп қолданудан шығуына алып келді.

Тарих

Желілік модельдің алғашқы ойлап табушысы Чарльз Бахман болды, және ол 1969 жылы Деректер жүйелері тілдері конференциясы (CODASYL) консорциумы жариялаған стандартты талаптар жиынтығы ретінде әзірленді. Одан кейін 1971 жылы екінші басылым жарық көрді, ол көптеген жүзеге асырулардың негізі болды. Алғашқы жұмыстар 1980-жылдардың басына дейін жалғасты, нәтижесінде ISO талаптар жиынтығы құрылды, бірақ ол өнімдерге көп әсер етпеді. Бахманның әсері Бахман диаграммасы терминінде көрінеді, бұл желілік модельді қолдана отырып жасалған деректер базасының схемасын көрсететін графикалық белгі. Бахман диаграммасында атаулы тіктөртбұрыштар деректер түрлерін, ал жебелер деректер арасындағы «бірге көп» қатынас түрлерін (CODASYL жиынтық түрлері) көрсетеді.