Кіріспе

Діни қызмет

Курат (/k//j//ʊər//ɪ//t/) – қауымның рухани жағдайын күтуге немесе емдеуге (cura) жауапты адам. Осы мағынада курат – қауымның діни қызметкері; бірақ ағылшын тілді елдерде курат термині көбінесе қауымның діни қызметкеріне көмектесетін дін қызметкерлерін сипаттау үшін қолданылады. Кураттың міндеттері немесе лауазымы – кураттық деп аталады.

Этимологиясы және басқа терминдер

Термин латын тіліндегі curatus (сақшы, қамқор) сөзінен туындаған. Басқа тілдерде curatus сөзінен алынған туындылар әртүрлі мағыналарда қолданылуы мүмкін. Француз тілінде куре – бұл приходтың бас діни қызметкері (викаирдің көмегімен), итальян тілінде курато, испан тілінде кура, ал филиппин тіліндегі кура пароко (көбінесе приход діни қызметкерін білдіреді) испан тілінен алынған.

Католик шіркеуі

Католик шіркеуінде, "curate" сөзі пасторға бағынышты лауазымдағы, қауымға тағайындалған діни қызметкерді білдіреді. Қауымның діни қызметкері (немесе көбінесе, АҚШ-та пастор немесе министр) – қауым үшін канондық жауапкершілікті жүктеген діни қызметкер. Оған бір немесе бірнеше басқа діни қызметкерлер көмектеседі, олар "curate", көмекші діни қызметкер, шіркеу викарийі немесе (Америкада) қауымдас/көмекші пастор деп аталады.

Англикандық Қауымдастық

Бүгінгі Англия шіркеуінде курат – дін қызметкерлеріне (немесе бірінші жылы ауысу диакондарына) қатысты, олар дін қызметіне бекітілгеннен кейін (әдетте төрт жыл) алғашқы қызметін аткарады және білімдерін толықтырып жатыр (оқудан айырмашылығы жоқ). 1662 жылғы «Ортақ дұғалар кітабында» кездесетін техникалық термин курат – бұл бенефиций иесі, яғни діоцездық епископтың «жандарды емдеуге» лицензия берген адамы. Ол бенефиций табысының түйілу және бөліну тәсіліне байланысты ректор, викарий немесе мәңгілік курат болатын. Викарий – ректордың иелігі сатылған кезде пайда болады, көбінесе бұл монастырь (мысалы, аббаттық) немесе университет колледжі болар еді. Мәңгілік кураттық – басқа дін қызметкері немесе аға дін қызметкері приходтың қаржысын ұзақ мерзімге басқаратын жағдай, ол куратқа келісілген жалақы мен белгілі бір өкілеттіктер береді, бірақ теориялық тұрғыдан жұмысқа орналасу қауіпсіздігі төмендеу. «Жұмылдырылған пастор» термині көбінесе бейресми жағдайда қолданылады, онда приходтың біріне жауапкершілікті көмекшіге береді. Заң бойынша бұл епископтың лицензиясымен жандарды емдеуге уәкілеттік алған дін қызметкерін білдіреді, егер приходтық пастор жеткілікті қаражат бөлмесе немесе тәртіптік шараларға ұшыраса. Иелігіне ие болғаннан кейін ректорлар мен викарийлер жергілікті жағдайларға байланысты әртүрлі құқықтардан ләззат алатын, әсіресе ондықтан түсетін табыспен, тегін тұруға арналған үй және кең жомарт табыс алатын, бірақ тиісті заңдық процедурадан өткеннен кейін және шектеулі себептермен қызметтен алынуы мүмкін. Мәңгілік кураттар 1838 жылы ұқсас жағдайға қойылды және көбінесе «викарийлер» деп аталды, бұл практика 1868 жылы заңды түрде мойындалды. «Куратқа» көмектесетін дін қызметкерлері (ағылшынша «clergy») дұрыс айтқанда, көмекші кураттар деп аталады, бірақ көбінесе «курат» деп аталады. Көмекші куратқа берілген үй кейде халық арасында «кураттық» деп аталады. Көмекші кураттар да епископтан лицензия алады, бірақ тек «кураттың» өтініші бойынша, ол белгілі бір шарттармен босату құқығына ие. Дін қызметкерінің бір немесе бірнеше приходта курат ретінде қызмет етуі әдеттегі жағдай, бірақ бұрын игілік алған немесе епископқа бекітілген дін қызметкерлерінің кураттыққа (көмекші курат ретінде) оралуы да сирек емес, кейде олардың өзінің таңдауымен. Мысалы, Джеффри Фрэнсис Фишер 1961 жылы Кентербери архиепископы қызметінен зейнетке шыққаннан кейін Шерборн маңындағы Трент шіркеуінің кураты болды. 1968 жылғы Пасторальдық шара және одан кейінгі заңнамалар Англия шіркеуінде бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқан үлкен реформаларға әкелді, ал жоғарыда айтылғандардың көп бөлігі енді күшін жойды. Англия шіркеуіндегі дін қызметкерлері, егер олардың негізгі табысы дін қызметкері ретіндегі еңбегінен емес, басқа көздерден түсетін болса, «өздігінен қамтамасыз ететін дін қызметкерлері» немесе «курат (SSM)» деп аталуы мүмкін. «Ректор» және «курат» сияқты терминдер Англикандық шіркеудің таралуымен бірге шетелге тарады, бірақ олардың нақты мағынасы жергілікті жағдайлар мен ережелерге байланысты. Ирландия шіркеуіндегі кейбір кураттар «епископ кураттары» деп аталады, өйткені олар тікелей діоцездық епископқа есеп береді, кейде жергілікті приходтық дін қызметкерлері басшылық етеді және басқа көмекші кураттарға қарағанда көбірек тәуелсіздікке ие. Харизматикалық немесе евангелистік (төмен шіркеу) дәстүрі бар Англикандық приходтарда кураттардың рөлі әдетте жалпы жетекшінің көмекшісі ретінде қарастырылады, көбінесе пасторальдық жетекшілердің үлкен тобында. Көптеген үлкен харизматикалық және евангелистік приходтарда көптеген пасторальдық жетекшілер бар, олардың кейбіреулері бекітілген, ал кейбіреулері бекітілмеген. Америка Құрама Штаттарының Епископтық шіркеуінде кураттық – бұл бекітілгеннен кейін білімді толықтыру үшін уақытша орын болуы мүмкін, стажировкаға ұқсас, немесе ол мәңгілік куратқа ұқсас, тұрақты және бағынышты лауазым болуы мүмкін.

Оқыту

Англия шіркеуінде көмекші пасторлардың үздіксіз оқытылуын әдетте епископтардың шенеуніктері – Бастапқы Министрлік Білім беру (IME) немесе Министрлік Дамуды Жалғастыру (CMD) кеңесшілері қадағалайды.

Тарих

Бастапқыда епископ діни қызметкерге шіркеудің "жандарды баптау" (пасторальдық қызмет) міндетін сеніп тапсыратын. Ортағасырлық Еуропада бұл діни округтің жеріне заңды түрде иелік ету құқығын қамтығанда, діни қызметкер "мәңгілік қызметкер" (curatus perpetuus) атанды, ал көмекшісі – (жалпы) қызметкер (curatus temporalis) болар еді. Perpetuus және temporalis сөздері олардың тағайындалуын ажыратады, бірақ қызмет мерзімін емес, уақытқа сілтеме жасау жай ғана кездейсоқтық. Діни округтың қызметкерін діни қызметкер тағайындайды және оның жалақысы діни округтың қаражатынан төленеді. Мәңгілік қызметкер – бұл діни округтың басшысы, оны (әдетте) епископ тағайындайды және жалақысын төлейді. Шіркеу феодалдық Еуропаның құрылымына тереңірек енген сайын, діни округтың діни қызметкері үшін "қызметкер" атауының орнына басқа да атаулар жиі қолданылатын болды. "Ректор" атағы оннан бір бөлігін (ондықтан) алатын діни қызметкерге берілді. Бұл табысқа құқық "өмірлік кіріс" деп аталды. Ректор атағы regere, "басқару" деген сөзден шыққан. Егер монастырь ондық кіріске құқық алған жағдайда, осы кірістің бір бөлігі діни қызметкерге діни округті басқаруға, яғни монастырь атынан әрекет етуге, басқаша айтқанда, "викарий" ретінде берілді. Кейбір жағдайларда, салыстырылатын өмірлік кіріске байланысты, викарийге берілетін ондықтың бір бөлігі кейбір ректорлардың кірісінен асып түсуі мүмкін.

Кішігірім канондар

Кіші канон – собордың құрамындағы және күнделікті құлшылыққа қатысатын, бірақ ресми шаптерге кірмейтін дін қызметкерлері. Бұл әдетте, мансабының басында тұрған, дербес шіркеуде (қызметтік лауазым) қызмет өткерген дін қызметкерлері болады. Олар көбінесе ән салу және діни рәсімдерді орындау шеберлігі үшін іріктеледі.