Атипикалық антипсихотиктер: қасиеттері, қолданылуы және тиімділігі
Atypical antipsychotic
Атипикалық антипсихотиктер: екінші буын дәрілері, қырсық ауру, екіполярлық бұзылыс, депрессияны емдеуге қолданылады. Бұрынғыларын қарағанда жағынқы әсері аз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фармацевтикалық препараттар класы
Class of pharmaceutical drugs
Атипиялық антипсихотиктер (ААП), сондай-ақ екінші буын антипсихотиктер (ЕБА) және серотонин-допамин антагонисттері (СДА) – 1970-жылдардан кейін енгізілген және психиатриялық жағдайларды емдеу үшін қолданылатын антипсихотикалық препараттар тобы (антипсихотикалық препараттар жалпы транквилизаторлар және нейролептиктер деп те аталады, бірақ соңғысы әдетте типикалық антипсихотиктерге арналған). Кейбір атипиялық антипсихотиктер (мысалы, АҚШ-тың FDA, Австралияның TGA, Ұлыбританияның MHRA) шизофрения, екіполярлы бұзылу, аутизмдегі тітіркену және ауыр депрессиялық бұзылуды емдеуде қосымша қолдануға нормативтік мақұлдау алған. Екі буынның да препараттары мидың дофамин жолдарындағы рецепторларды бұғаттауға бейім. Атипикалық препараттар – ең көп қолданылатын типикалық антипсихотик галоперидолға қарағанда – пациенттерде Паркинсон ауруына ұқсас тұрақсыз қозғалыстар, дене қатаюы және қасақана діріл сияқты экстрапирамидалық моторлық бақылау бұзылыстарын тудыру ықтималдығы аз. Дегенмен, осы жағынан атипикалық препараттардың тек бір бөлігі ғана аз қолданылатын, төмен қуатты бірінші буын антипсихотиктерінен артық екені дәлелденген. Бұл препараттармен тәжірибе жинақталған сайын, бірнеше зерттеулер антипсихотикалық препараттарды «атипиялық/екінші буын» деп сипаттаудың тиімділігін күмәндандырды, әр препараттың өзіндік тиімділігі мен жанама әсерлері бар екенін атап өтті. Жеке пациенттердің қажеттіліктерін жеке препараттардың қасиеттерімен сәйкестендіретін нюанстық көзқарас орындырақ деп саналады.
The atypical antipsychotics (AAP), also known as second generation antipsychotics (SGAs) and serotonin–dopamine antagonists (SDAs), are a group of antipsychotic drugs (antipsychotic drugs in general are also known as tranquilizers and neuroleptics, although the latter is usually reserved for the typical antipsychotics) largely introduced after the 1970s and used to treat psychiatric conditions. Some atypical antipsychotics have received regulatory approval (e. g. by the FDA of the US, the TGA of Australia, the MHRA of the UK) for schizophrenia, bipolar disorder, irritability in autism, and as an adjunct in major depressive disorder. Both generations of medication tend to block receptors in the brain's dopamine pathways. Atypicals are less likely than haloperidol—the most widely used typical antipsychotic—to cause extrapyramidal motor control disabilities in patients such as unsteady Parkinson's disease–type movements, body rigidity, and involuntary tremors. However, only a few of the atypicals have been demonstrated to be superior to lesser used, low potency first generation antipsychotics in this regard. As experience with these agents has grown, several studies have questioned the utility of broadly characterizing antipsychotic drugs as "atypical/second generation" as opposed to "first generation", noting that each agent has its own efficacy and side effect profile. It has been argued that a more nuanced view in which the needs of individual patients are matched to the properties of individual drugs is more appropriate.
Медициналық қолданыстар
Атипикалық антипсихотикалық препараттар көбінесе шизофренияны немесе екіполярлық бұзылысты емдеу үшін қолданылады. Олар сонымен қатар деменциямен байланысты ашушаңдық, мазасыздық бұзылысы, аутизм спектрі бұзылысы, қуғыншылдық ойлар және обсессивтік-компульсивті бұзылысты (арнайы мақсаттан тыс қолданылу) емдеу үшін де жиі пайдаланылады. Деменция кезінде, басқа емдер нәтиже бермеген жағдай ғана және егер пациент өзіне және/немесе басқаларға қауіп тудырса ғана қолдану керек.
Atypical antipsychotics are typically used to treat schizophrenia or bipolar disorder. They are also frequently used to treat agitation associated with dementia, anxiety disorder, autism spectrum disorder, persecutory delusion and obsessive compulsive disorder (an off label use). In dementia, they should only be considered after other treatments have failed and if the patient is a risk to themselves and/or others.
Шизофрения
Шизофренияны емдеудің алғашқы қадамы – антипсихотикалық дәрілер, олар шизофренияның оң симптомдарын шамамен 8-15 күнде азайта алады. Антипсихотиктер шизофренияның екіншілік теріс симптомдарын қысқа мерзімде ғана жақсартады және жалпы теріс симптомдарды нашарлатуы мүмкін. Жалпы алғанда, атипиялық антипсихотиктердің шизофренияның теріс симптомдарын емдеуде ешқандай терапиялық пайдасы бар екеніне сенімді дәлелдер жоқ. Антипсихотиктерді ұзақ мерзімді емдеуде қолданудың қауіп-пайдасын бағалауға негіз болатын деректер өте аз. Нақты пациент үшін қай антипсихотикалық дәріді таңдау пайдасы, қауіптері және құнына байланысты болады. Типикалық немесе атипиялық антипсихотиктердің кластық деңгейде жақсырақ екендігі күмәнді. Төмен және орташа дозаларда қолданғанда екеуінің де симптомдардан бас тарту және симптомдардың қайта ояну деңгейі бірдей. Пациенттердің 40-50% жақсы жауап береді, 30-40% жартылай жауап береді, ал қалған 20% емдеуге төзілділік көрсетеді (алты апта бойы үш түрлі антипсихотиктердің екеуінен қанағаттанарлық жауап алмау). Клозапин, әсіресе қысқа мерзімде, емдеуге төзілді шизофренияны емдеудің бірінші таңдауы болып саналады; бірақ ұзақ мерзімде жағымсыз әсерлердің қаупі таңдауды қиындатады. Рисперидон, оланзапин және арипипразол алғашқы психоз эпизодын емдеу үшін ұсынылған.
The first line psychiatric treatment for schizophrenia is antipsychotic medication, which can reduce the positive symptoms of schizophrenia in about 8–15 days. Antipsychotics only appear to improve secondary negative symptoms of schizophrenia in the short term and may worsen negative symptoms overall. Overall there is no good evidence that atypical antipsychotics have any therapeutic benefit for treating the negative symptoms of schizophrenia. There is very little evidence on which to base a risk and benefit assessment of using antipsychotics for long term treatment. The choice of which antipsychotic to use for a specific patient is based on benefits, risks, and costs. It is debatable whether, as a class, typical or atypical antipsychotics are better. Both have equal drop out and symptom relapse rates when typicals are used at low to moderate dosages. There is a good response in 40–50% of patients, a partial response in 30–40%, and treatment resistance (failure of symptoms to respond satisfactorily after six weeks to two of three different antipsychotics) in the remaining 20%. Clozapine is considered a first choice treatment for treatment resistant schizophrenia, especially in the short term; in the longer terms the risks of adverse effects complicate the choice. In turn, risperidone, olanzapine, and aripiprazole have been recommended for the treatment of first episode psychosis.
Шизофренияны емдеудегі тиімділігі
Антипсихотикалық препараттарды бірінші және атипиялық топтарға жіктеудің пайдалылығы күмәндануда. Жеке препараттардың қасиеттерін нақты пациенттердің қажеттіліктеріне сәйкес келтіретін тереңдеген көзқарас артық деп саналады. Атипиялық (екінші буын) антипсихотикалық препараттар психотикалық белгілерді азайтуда және жанама әсерлерді (әсіресе экстрапирамидалық симптомдарды) азайтуда типтік препараттардан артық екендігі туралы мәлімдемелер жиі нақты дәлелдермен қолдау таба алмады, тіпті атипиялық препараттардың тағайындалуы артып келе жатқанда да. 2005 жылы АҚШ-тың NIMH мемлекеттік ұйымы фармацевтикалық компаниялардың қаржыландыруынсыз жүргізілген, көп орталықты, қос соқыр зерттеудің (CATIE жобасы) нәтижелерін жариялады. Бұл зерттеуде 1493 шизофрениямен ауыратын адамдардың арасында бірнеше атипиялық антипсихотикалық препараттар ескі, орташа қуатты типтік препарат – перфеназинмен салыстырылды. Зерттеу көрсеткендей, тек оланзапин перфеназинге қарағанда емді тоқтату көрсеткіші бойынша (препараттың әсерінен оны қабылдауды тоқтату деңгейі) жоғары нәтиже берді. Авторлар оланзапиннің психопатологияны азайту және ауруханаға жатқызу деңгейі тұрғысынан басқа препараттардан артық тиімділігін атап өтті, бірақ оланзапин ауыр метаболикалық әсерлермен байланысты болды, мысалы, маңызды салмақ өсімі (18 ай ішінде орташа есеппен 9,4 фунт) және глюкоза, холестерин және триглицеридтер деңгейінің жоғарылауы. Зерттелген басқа атипиялық препараттар (рисперидон, кветиапин және зипразидон) қолданылған өлшемдер бойынша типтік перфеназиннен жақсы нәтиже бермеді, сондай-ақ типтік антипсихотикалық перфеназиннен кем жағымсыз әсерлерді тудырмады (бұл нәтиже мета-талдаумен расталды). Препараттардың екі түрінің арасындағы сәйкестік деңгейі айырмашылықты көрсетпеді. CATIE және басқа зерттеулердің жалпы бағалауы көптеген зерттеушілерді атипиялық препараттарды типтік препараттарға қарағанда бірінші қатарлы тағайындауға немесе тіпті екі класс арасындағы айырмашылыққа күмәндануға итермеледі. "Екінші буын антипсихотикалық препараттар" терминінің дұрыстығына күмән келтіріліп, қазіргі уақытта осы санатқа кіретін препараттардың механизмдері, тиімділігі және жанама әсерлері бір-бірінен ерекшеленеді деп айтылды. Әр препараттың өзіндік механизмі бар, доктор Риф С. Эль Маллах допамин D2 рецепторына қатысты байланысу орны мен орналасуы туралы түсіндірді: Жалпы алғанда, нейротрансмиттер рецепторының антагонисті қолданылғанда, тиімді болу үшін ол мақсатты рецептордың кемінде 65-70% -ын иеленуі керек. Бұл мақсат постсинаптикалық рецептор болған кезде, мысалы, допамин D2 рецепторында айқын байқалады. Сол сияқты, антидепрессанттық жауаптың айтарлықтай өзгеруіне қарамастан, серотониндік антидепрессанттарды қолданғанда серотониннің қайта сіңуін тежеушілер немесе нортриптилин сияқты норадренергиялық препараттарды қолданғанда норэпинефриннің қайта сіңуін тежеушілердің 65-80% -ы бұғатталуы қажет. Мысалы, арипипразол төмен концентрацияларда дофамин агонисті ретінде әрекет етеді, бірақ жоғары концентрацияларда рецепторды бұғаттайды. D2 рецепторларын тек 65-70% - ға иеленуі жеткілікті антагонист антипсихотикалық препараттардан айырмашылығы, арипипразолдың антипсихотикалық дозалардағы рецепторға байланысу деңгейі 90-95% - ға жетеді. Арипипразолдың ішкі белсенділігі шамамен 30% - ға тең (яғни, ол байланғанда, D2 рецепторын рецепторға дофаминнің шамамен 30% әсеріне дейін ынталандырады), рецепторлардың 90% - ына байланысу және эндогендік дофаминнің орнын ауыстыру арипипразолға дофаминнің фонын немесе тоник тонын ауыстыруға мүмкіндік береді, ол шизофрениямен ауыратын адамдарда 19% - ға, ал бақылау тобында 9% - ға өлшенген. Клиникалық жағдайда, бұл рецепторлардың 90% - дан жоғары иеленуіне қарамастан, маңызды паркинсонизмге ұшырамай, максималды жауапқа қол жеткізетін ең төмен тиімді доза болып табылады.
The utility of broadly grouping the antipsychotics into first generation and atypical categories has been challenged. It has been argued that a more nuanced view, matching the properties of individual drugs to the needs of specific patients is preferable. While the atypical (second generation) antipsychotics were marketed as offering greater efficacy in reducing psychotic symptoms while reducing side effects (and extrapyramidal symptoms in particular) than typical medications, the results showing these effects often lacked robustness, and the assumption was increasingly challenged even as atypical prescriptions were soaring. In 2005 the US government body NIMH published the results of a major independent (not funded by the pharmaceutical companies) multi site, double blind study (the CATIE project). This study compared several atypical antipsychotics to an older, mid potency typical antipsychotic, perphenazine, among 1,493 persons with schizophrenia. The study found that only olanzapine outperformed perphenazine in discontinuation rate (the rate at which people stopped taking it due to its effects). The authors noted an apparent superior efficacy of olanzapine to the other drugs in terms of reduction in psychopathology and rate of hospitalizations, but olanzapine was associated with relatively severe metabolic effects such as a major weight gain problem (averaging 9.4 lbs over 18 months) and increases in glucose, cholesterol, and triglycerides. No other atypical studied (risperidone, quetiapine, and ziprasidone) did better than the typical perphenazine on the measures used, nor did they produce fewer adverse effects than the typical antipsychotic perphenazine (a result supported by a meta analysis Compliance has not been shown to be different between the two types. Overall evaluations of the CATIE and other studies have led many researchers to question the first line prescribing of atypicals over typicals, or even to question the distinction between the two classes. It has been suggested that there is no validity to the term "second generation antipsychotic drugs" and that the drugs that currently occupy this category are not identical to each other in mechanism, efficacy, and side effect profiles. Each drug has its own mechanism, as Dr. Rif S. El Mallakh, explained regarding the binding site and occupancy with a focus on the dopamine D2 receptor:In general, when an antagonist of a neurotransmitter receptor is used, it must occupy a minimum of 65% to 70% of the target receptor to be effective. This is clearly the case when the target is a postsynaptic receptor, such as the dopamine D2 receptor. Similarly, despite significant variability in antidepressant response, blockade of 65% to 80% of presynaptic transport proteins—such as the serotonin reuptake pumps when considering serotoninergic antidepressants, or the norepinephrine reuptake pumps when considering noradrenergic agents such as nortriptyline—is necessary for these medications to be effective Depending on the level of intrinsic activity of a partial agonist and clinical goal, the clinician may aim for a different level of receptor occupancy. For example, aripiprazole will act as a dopamine agonist at lower concentrations, but blocks the receptor at higher concentrations. Unlike antagonist antipsychotics, which require only 65% to 70% D2 receptor occupancy to be effective, aripiprazole receptor binding at effective antipsychotic doses is 90% to 95%. Since aripiprazole has an intrinsic activity of approximately 30% (i. e., when it binds, it stimulates the D2 receptor to about 30% of the effect of dopamine binding to the receptor), binding to 90% of the receptors, and displacing endogenous dopamine, allows aripiprazole to replace the background or tonic tone of dopamine, which has been measured at 19% in people with schizophrenia and 9% in controls. Clinically, this still appears as the minimal effective dose achieving maximal response without significant parkinsonism despite >90% receptor occupancy.
Биполярлық бұзылу
Биполярлы бұзылыста СГА-лар ең көп жедел манияны және аралас эпизодтарды тез бақылау үшін қолданылады, көбінесе көңіл-күйді тұрақтандырғыштармен (мұндай жағдайларда әсер етудің басталуы кешіктіріледі) – литий және вальпроат сияқты препараттармен бірге. Манияның немесе аралас эпизодтардың жеңіл жағдайларында көңіл-күйді тұрақтандырғышпен монотерапия жасауға алдымен тырысуға болады. СГА-лар бұзылыстың басқа да түрлерін емдеу үшін де қолданылады (мысалы, жедел биполярлы депрессия немесе профилактикалық ем ретінде), препаратқа байланысты қосымша ем ретінде немесе монотерапия ретінде. Кветиапин мен оланзапиннің екеуі де биполярлы бұзылыстың үш емдеу фазасында да маңызды тиімділік көрсетті. Лурасидон (саудалық атауы Latuda) биполярлы бұзылыстың жедел депрессиялық фазасында белгілі бір тиімділік танытты.
In bipolar disorder, SGAs are most commonly used to rapidly control acute mania and mixed episodes, often in conjunction with mood stabilizers (which tend to have a delayed onset of action in such cases) such as lithium and valproate. In milder cases of mania or mixed episodes, mood stabilizer monotherapy may be attempted first. SGAs are also used to treat other aspects of the disorder (such as acute bipolar depression or as a prophylactic treatment) as adjuncts or as a monotherapy, depending on the drug. Both quetiapine and olanzapine have demonstrated significant efficacy in all three treatment phases of bipolar disorder. Lurasidone (trade name Latuda) has demonstrated some efficacy in the acute depressive phase of bipolar disorder.
Есірткіге байланысты ОКР
Көптеген түрлі дәрілер бұрын ешқандай белгісі болмаған науқастарда жаңа симптомдарды тудыруы мүмкін. DSM 5 (2013) нұсқасындағы ОКР (обсессивтік-компульсивтік бұзылыс) туралы жаңа тарау дәрілік заттардың салдарынан туындаған ОКР-ды нақты көрсетеді. Шизофрениямен ауыратын науқастарда кейбір атипиялық антипсихотиктер дәрілік заттардың әсерінен туындаған ОКР-ды тудыруы мүмкін екендігі туралы хабарлар бар.
Many different types of medication can induce in patients that have never had symptoms before. A new chapter about OCD in the DSM 5 (2013) now specifically includes drug induced OCD. There are reports that some atypical antipsychotics could cause drug induced OCD in already schizophrenic patients.
Тардивті дискинезия
Барлық атипиялық антипсихотикалық препараттардың нұсқаулықтарында және PDR-да тартивті дискинезия мүмкіндігі туралы ескерту берілген. Атипикалық препараттар қабылдағанда тартивті дискинезияның тәуекелдерін толық білу мүмкін емес, себебі тартивті дискинезияның дамуына ондаған жылдар қажет болуы мүмкін, ал атипиялық антипсихотикалық препараттар ұзақ мерзімді тәуекелдердің барлығын анықтау үшін жеткілікті ұзақ мерзімде сынақтан өтпеген. Атипикалық препараттардың тартивті дискинезияға шалдығу тәуекелі төмен болуының бір себебі – олардың майға ерігіштігі дәстүрлі антипсихотикалық препараттарға қарағанда әлдеқайда төмен, және олар D2 рецепторларынан және ми тінінен оңай шығарылады. Дәстүрлі антипсихотикалық препараттар D2 рецепторларына берік байланысып, ми тінінде жиналады, бұл TD-ге алып келуі мүмкін. Бір зерттеуге сәйкес, атипикалық препараттармен емделушілерде көрсеткіш жылына 3,9% құрайды, ал дәстүрлі препараттармен емделушілерде – 5,5%. Басым пікір бойынша, клозапин мен оланзапин ең көп салмақ жинақыздау және инсулинге сезімталдықты азайту әсерлерімен байланысты, одан кейін рисперидон мен кветиапин келеді. Жақындағы мәліметтер α1 адренорецептор мен 5 HT2A рецепторларының атипиялық антипсихотикалық препараттардың метаболизміне қатысы бар екенін көрсетеді. Дегенмен, 5 HT2A рецепторының да дәстүрлі антипсихотикалық препараттарға қарағанда атипиялық антипсихотикалық препараттардың терапиялық артықшылықтарында маңызды рөл атқаратыны айтылады. Үлкен мета-талдауларда салмақ жинақыздау жиілігі төмен екені көрсетілген екі атипиялық антипсихотикалық препарат – лурасидон және арипипразол. 18 антипсихотикалық препаратты мета-талдау нәтижесінде оланзапин мен клозапин ең нашар метаболизмік параметрлерді көрсетсе, арипипразол, брексипразол, карипразин, лурасидон және зипразидон ең жақсы параметрлерді көрсетті. Арипипразол, асенапин, зипразидон және лурасидон салмақ жинақыздауға бейім емес. 12 айлық ұзақ мерзімді зерттеуде люматеперон минималды салмақ жинақыздауға себеп болды. Серняк және әріптестерінің зерттеуіне сәйкес, атипиялық антипсихотикалық емдеудегі диабеттің таралуы дәстүрлі емдеуге қарағанда статистикалық жағынан жоғары болды. Кейбір тәуекел факторларын арттырса да, SGA ауыр психикалық ауруларды емдеу үшін қолданылғанда артық жүрек-қан тамырлары өлім-жіліміне байланысты емес.
All of the atypical antipsychotics warn about the possibility of tardive dyskinesia in their package inserts and in the PDR. It is not possible to truly know the risks of tardive dyskinesia when taking atypicals, because tardive dyskinesia can take many decades to develop and the atypical antipsychotics are not old enough to have been tested over a long enough period of time to determine all of the long term risks. One hypothesis as to why atypicals have a lower risk of tardive dyskinesia is because they are much less fat soluble than the typical antipsychotics and because they are readily released from D2 receptor and brain tissue. The typical antipsychotics remain attached to the D2 receptors and accumulate in the brain tissue which may lead to TD. According to one study, rates are lower with the atypicals at 3.9% per year as opposed to the typicals at 5.5% per year. The general consensus is that clozapine and olanzapine are associated with the greatest effects on weight gain and decreased insulin sensitivity, followed by risperidone and quetiapine. Recent evidence suggests a role of the α1 adrenoceptor and 5 HT2A receptor in the metabolic effects of atypical antipsychotics. The 5 HT2A receptor, however, is also believed to play a crucial role in the therapeutic advantages of atypical antipsychotics over their predecessors, the typical antipsychotics. The two atypical antipsychotics with trials showing that had a low incidence of weight gain in large meta analysis were lurasidone and aripiprazole. In a meta analysis of 18 antipsychotics, olanzapine and clozapine exhibited the worst metabolic parameters and aripiprazole, brexpiprazole, cariprazine, lurasidone, and ziprasidone the most benign parameters. Aripiprazole, asenapine, ziprazidone and lurasidone have low propensity to cause weight gain. Lumateperone was found to cause minimal weight gain in a long term 12 month follow up study. A study by Sernyak and colleagues found that the prevalence of diabetes in atypical antipsychotic treatments was statistically significantly higher than that of conventional treatment. Despite increasing some risk factors, SGAs are not associated with excess cardiovascular mortality when used to treat serious psychiatric disorders.
Тарих
Алғашқы ірі транквилизатор немесе антипсихотикалық препарат – хлорпромазин (Торазин), типтік антипсихотик, 1951 жылы ашылып, одан кейін көп ұзамай клиникалық тәжірибеге енгізілді. Клозапин (Клозарил), атипиялық антипсихотик, дәрілік шаралардың салдарынан туындаған агранулоцитозға байланысты уақытша қолданудан шығарылды. Емге төзімді шизофренияда тиімділігін көрсеткен зерттеулер мен жағымсыз құбылыстарды бақылау жүйесін жасау нәтижесінде клозапин қайтадан тиімді антипсихотик ретінде пайда болды. Баркердің (2003) мәлімдемесіне сәйкес, ең қабылданған үш атипиялық препарат – клозапин, рисперидон және оланзапин. Бірақ ол, басқа препараттар тиімсіз болған жағдайда ғана клозапин соңғы шара ретінде қолданылатынын түсіндіреді. Клозапин агранулоцитозды (ақ қан клеткаларының санының азаюын) тудыруы мүмкін, сондықтан пациенттің қан көрсеткіштерін үнемі бақылау қажет. Клозапин емге төзімді шизофренияға тиімді болғанына қарамастан, жағымды әсерлерге ие препараттар кеңінен қолдану үшін іздестірілді. 1990 жылдары оланзапин, рисперидон және кветиапин енгізілді, ал 2000 жылдардың басында зипразидон мен арипипразол қолданысқа түсті. Атипиялық антипсихотик – палиперидон 2006 жылдың соңында FDA (АҚШ-тың тағам және дәрі-дәрмек басқармасы) тарапынан мақұлданды. Атипиялық антипсихотиктер клиникалық тәжірибеде кең танымал болды және қазір шизофренияны емдеуде бірінші қадам ретінде қарастырылады, сондай-ақ типтік антипсихотиктерді біртіндеп ығыстырып шығаруда. Бұрын көптеген зерттеушілер атипиялық антипсихотиктердің ерекшелігі – экстрапирамидалық қосымша әсерлердің (ЭҚӘ) азаюы және пролактин деңгейінің тұрақты жоғарыламауы екеніне келіскен. Соңғы әдебиеттер нақты фармакологиялық әрекеттерге көбірек назар аударады, ал препаратты «типілік» немесе «типілік емес» деп жіктеуге азырақ көңіл бөледі. Типілік және атипиялық антипсихотиктер арасында нақты шекара жоқ, сондықтан оларды әсер ету механизмі бойынша жіктеу қиын. Әрбір препараттың (бірінші немесе екінші буын) өзіне тән қажетті және жағымсыз әсерлер жиынтығы болғандықтан, нейропсихофармаколог пациенттің симптомдық белгілеріне, жауап беру динамикасына және жағымсыз әсерлер тарихына сәйкес, ескі («типілік» немесе бірінші буын) немесе жаңа («типілік емес» немесе екінші буын) антипсихотиктердің біреуін немесе бірнешеуін бірге тағайындауы мүмкін.
The first major tranquilizer or antipsychotic medication, chlorpromazine (Thorazine), a typical antipsychotic, was discovered in 1951 and introduced into clinical practice shortly thereafter. Clozapine (Clozaril), an atypical antipsychotic, fell out of favor due to concerns over drug induced agranulocytosis. Following research indicating its effectiveness in treatment resistant schizophrenia and the development of an adverse event monitoring system, clozapine re emerged as a viable antipsychotic. According to Barker (2003), the three most accepted atypical drugs are clozapine, risperidone, and olanzapine. However, he goes on to explain that clozapine is usually the last resort when other drugs fail. Clozapine can cause agranulocytosis (a decreased number of white blood cells), requiring blood monitoring for the patient. Despite the effectiveness of clozapine for treatment resistant schizophrenia, agents with a more favorable side effect profile were sought for widespread use. During the 1990s, olanzapine, risperidone, and quetiapine were introduced, with ziprasidone and aripiprazole following in the early 2000s. The atypical antipsychotic paliperidone was approved by the FDA in late 2006. The atypical antipsychotics have found favor among clinicians and are now considered to be first line treatments for schizophrenia and are gradually replacing the typical antipsychotics. In the past, most researchers have agreed that the defining characteristics of atypical antipsychotics are the decreased incidence of extrapyramidal side effects (EPS) and an absence of sustained prolactin elevation. Recent literature focuses more upon specific pharmacological actions and less upon categorization of an agent as "typical" or "atypical". There is no clear dividing line between the typical and atypical antipsychotics therefore categorization based on the action is difficult. Because each medication (whether first or second generation) has its own profile of desirable and adverse effects, a neuropsychopharmacologist may recommend one of the older ("typical" or first generation) or newer ("atypical" or second generation) antipsychotics alone or in combination with other medications, based on the symptom profile, response pattern, and adverse effects history of the individual patient.
Қоғам және мәдениет
2007 жылдың мамыр айынан 2008 жылдың сәуір айына дейін 5,5 миллион америкалық атипиялық антипсихотикалық препаратты кем дегенде бір рет қолданды. 65 жасқа дейінгі науқастардың 71% шизофрения немесе екіполярлық бұзылысты емдеу үшін атипиялық антипсихотикалық препараттармен емделді, ал 65 жастан асқан науқастарда бұл көрсеткіш 38% құрады.
Between May 2007 and April 2008, 5.5 million Americans filled at least one prescription for an atypical antipsychotic. In patients under the age of 65, 71% of patients were prescribed an atypical antipsychotic to treat Schizophrenia or Bipolar Disorder where this dropped to 38% in patients aged 65 or above.