Кіріспе
Джазда қолданылатын кез келген музыкалық шкала – жаз шкаласы деп аталады. Көптеген "жаздық шкалалар" Батыс Еуропа классикалық музыкасынан алынған кең таралған шкалалар болып табылады, олардың ішінде диатоникалық, бүтін тонды, октатоникалық (немесе кеміткіш) және көтерілген мелодиялық минордың түрлері бар. Бұл шкалалардың бәрі де Римский-Корсаков, Дебюсси, Равел және Стравинский сияқты XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы композиторлар тарапынан жиі қолданылған, көбінесе жаз өнерінің дамуын болжаған тәсілдермен. Кейбір жаз шкалалары, мысалы, бибоп шкалалары, таныс диатоникалық шкалаларға қосымша хроматикалық аралық дыбыстарды қосады.
A jazz scale is any musical scale used in jazz. Many "jazz scales" are common scales drawn from Western European classical music, including the diatonic, whole tone, octatonic (or diminished), and the modes of the ascending melodic minor. All of these scales were commonly used by late nineteenth and early twentieth century composers such as Rimsky Korsakov, Debussy, Ravel and Stravinsky, often in ways that directly anticipate jazz practice. Some jazz scales, such as the bebop scales, add additional chromatic passing tones to the familiar diatonic scales.
Мелодиялық минорлық шкаланың реті
Қазіргі заманғы джаз гармониясының көп бөлігі мелодиялық минор шкаласының өрлеу түрінен туындайды, бұл джаз мелодиялық минор шкаласы деп те аталады. Бұл шкала, негізінен, төмендетілген үшінші сатысы бар диатоникалық мажор шкала, мысалы, До-Ре-Ми-Фа-Соль-Ля-Си-До. Кез келген басқа шкала сияқты, оның түрлері әртүрлі бастапқы ноталардан ойнау арқылы шығарылады, нәтижесінде джаз шкалаларының бірнеше түрлері пайда болады. Ми және Си ноталары – блюз ноталары.
Гармониялық минорлық шкала
Гармониялық минорлық шкала көптеген импровизаторлар үшін де құнды, себебі ол көптеген таралған акордтар мен акордтық тізбектерге басқаша бояу береді. А гармониялық минорлық шкаласын А минорындағы пьесаның акордында, әсіресе минорлық ii–V–i акордтық тізбегінде қолдануға болады. Гармониялық минорлық шкаланың ең көп қолданылатыны – оның бесінші лады, ол доминантты акордтардың үстінен жиі естілетін дыбыс.
Өзгертілген басым шкала
Өзгертілген басымдық шкаласы, сондай-ақ бос түрде өзгертілген шкала деп те аталады, себебі негізгі басымдық шкалаға (миксолидиандық режим) қатысты өзгертілуі мүмкін шкала мүшелерінің барлығы, басымдық сапасын жоғалтпай, өзгертіледі. Бұл шкала өзгертілген бестіктерді (5 және♭5) және өзгертілген тоғызыншыларды (9 және♭9) қамтиды. G нотасынан басталатын шкалада мына ноталар бар: G, A, B, C, D, E және F. C нотасынан басталатын шкалада мына ноталар бар: C, D, E, F, G, A және B. Өзгертілген бестіктер энгармониялық түрде 11 және 13 ноталарымен сәйкес келеді, олар да миксолидиандық формаларына қатысты өзгертілген деп есептеледі. Тоник, үлкен үшінші (кемітілген төртінші ретінде) және басым жетінші басымдық сапасын сақтау үшін қажетті элементтер болып табылады. Шкала 7-ші дәрежеден басталатын көтеріңкі мелодикалық минор шкаласының режимі ретінде де қарастырылуы мүмкін. C7 аккорды үшін, C мелодикалық минор шкаласы B нотасынан (C энгармониялық түрде) басталады және C өзгертілген басымдық шкаласын энгармониялық түрде жасайды. Бұл шкала сондай-ақ супер Локрий шкаласы деп аталады, өйткені ол 4-ті қамтитын Локрий шкаласын еске түсіреді, бірақ әдетте үлкен сапалы деп есептеледі. Бұл шкаланың тағы бір атауы – кемітілген толық тонды шкала, себебі бірінші тетрахорд кемітілген шкалаға, ал екінші тетрахорд толық тонды шкалаға жатады.
Starting on C, it contains the notes: C, D, E, F, G, A and B. The altered fifths coincide enharmonically with the 11 and the 13 which would also be considered altered relative to their Mixolydian forms. The tonic, major third (as a diminished fourth), and dominant seventh are retained as essential to the dominant quality. The scale can also be understood as a mode of the ascending melodic minor scale starting from the 7th scale degree. For a C7 chord, the C melodic minor scale starting from B (C enharmonically) produces the C altered dominant scale enharmonically. This scale is also called the super Locrian scale, as it is indeed reminiscent of a Locrian scale with a 4, but it is usually regarded as that of major quality. Another name for this scale is the diminished whole tone scale because the first tetrachord is that of a diminished scale and the second tetrachord is whole tone.