Кіріспе

Жапон жазушысы

Сакуносуке Ода (織田 作之助) – жапон жазушысы. Ол көбінесе Осаму Дазай мен Анго Сакагучипен бірге Бурайха тобына жатқызылады. "Бурайха" сөзінің тікелей мағынасы – бұзақылар немесе қарапайым адамдардың тобы, бірақ бұл термин авторлардың көзқарасы мен тақырыптарын сынаған консервативті сыншылардың оларға таққан атауы еді, стильдік бағыт емес.

Өмір жолы және шығармалары

Оданың жазушылық жолы соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі Жапонияны қамтиды. Ол Осака тумасы болғандықтан, сол қаладағы өмірдің көп бөлігін, сондай-ақ қарапайым халықтың әдет-ғұрыптары мен мінез-құлқы туралы жазған. 1939 жылы оның "Зокушу" ("Жұрттық") әңгімесі Акутагава сыйлығына үміткер болды. Келесі жылы Ода "Меото Зензай" атты кітап шығарды. Ол Осакадағы тәтті дүкеннің атымен аталып, кітапта адасқан адамның үнемі ысырапшыл, әдепсіздік және орындалмаған уәделеріне қарамастан, бір ерлі-зайыптылардың қарым-қатынасы сақталып қалады. Оданың кейіпкерлері көбінесе өздерінің шынайы адамгершілігімен немесе жарасымсыз жеке басымен, мысалы, "Роппакукинсей" (Six Platinum Stars / Six White Venus, 1946) немесе тіршілік етудің қатыгез қажеттілігімен дәстүрлі түрде қабылданған нормаларға сай келмейтін. "Сесо" (世相, The State of the Times, 1946) әңгімесінде Ода Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Жапонияның қарсыластарына тапсыруынан кейінгі оккупация кезеңінің алғашқы айларын сипаттайды. Олар азық-түлік тапшылығымен ерекшеленді, сондықтан үкіметтік рациондар тіршілік үшін де жеткіліксіз болды, ал адамдар қажетті азық-түлікті алу үшін қара нарыққа жүгінді. Оданың өмірінде оның бірнеше шығармаларына тыйым салынды. Ода радио драма сценарийлерін де жазды және кейінірек Кавасима Юдзоның "Каэтте кита отоко" (還って来た男, The Returnee, 1944) фильміне айналған сценарийді журналға тапсырды (бұл режиссердің коммерциялық дебюті болды). Көркем шығармаларынан басқа, Ода көптеген сын мақалалар жазды, ең бастысы – "Kanōsei no bungaku" (可能性の文学, "Мүмкіндік әдебиеті", 1946). 1947 жылы өкпеден қан кетуінен зардап шегіп, Токио ауруханасында қайтыс болды. Қоштан кейін оның досы және әріптес жазушысы Осаму Дазай эмоционалды сөз сөйлеп, Оданың кенеттен қайтысына сыншыларды кінәлады. Көбінесе бұл туберкулездің қайталануынан болды. Ода Осакада жерленген. 1963 жылы Оданың достары мен әріптестері Осакадағы Ходзендзи ғибадатханасының жанында ескерткіш орнатты. Ходзендзи Йокочо және оның айналасындағы көшелер "Меото Зензай" кітабының маңызды орындарының бірі болып табылады. 1983 жылы Осака Бунгаку Шинкокай демеушілігімен Оданың туғанына 70 жыл толуына орай және Кансай әдебиетінің ұзақ дәстүрін жалғастыру үшін оның атында әдеби сыйлық тағайындалды. Ол жыл сайын жаңа автордың көркем шығармасына беріледі. Оданың автографталған суреті Осакадағы Jiyūken мейрамханасында ілінеді. Jiyūken 1910 жылы кофе және жеңіл тағамдар дүкені ретінде ашылған және "кари күріш" стилімен танымал болды. Ол Оданың жазбаларында еске алынған. Жазуда Оданың қайтыс болғаны, бірақ оның шығармаларында бізге күріштің тамаша дәмін қалдырғаны айтылған. Фотосуретте Оданың Jiyūken мейрамханасындағы үстелге отырып, жазуы көрсетілген.

Өзгерістер мен аудармалар

Оданың бірнеше әңгімелері фильмге түсірілді, оның ішінде "Терең күз" (秋深き) (2008) және, ең танымал "Меото зензай", ол төрт рет бейімделді. Оның ішінде 1955 жылы шыққан, сыйлыққа ие болған фильмді Тоёда Широ режиссерлік етті, ал Морисиге Хисая мен Авасима Чикаге басты рөлдерде ойнады. "Меото зензай", "Роппакукинсей" және "Сесо" әңгімелері, сондай-ақ тағы бір әңгіме, "Ки но Мияко" (木の都, "Ағаштар қаласы", 1943–44) Бертон Уотсон аудармасында "Осака өмірінің әңгімелері" (Колумбия университетінің баспасы, 1990; қағаздық мұқабасы, Уэтерхилл, 1994) жинағында жарияланды.