Кіріспе

1950 жылғы фильм

"Caged" – Джон Кромвелл режиссерлік еткен 1950 жылғы американдық фильм-нуар. Ол үш "Оскар" сыйлығына ие болды. Фильмде жас күйеу жұбайы қарулы тонау үшін түрмеге қамалу оқиғасы бейнеленген. Түрмедегі қатыгездік пен күйеуінің қазасы оны қарапайым, тәжірибесіз әйелден қатал қылмыскерге айналдырады. Фильмнің қосымша сюжетіне түрмедегі кең таралған сыбайлас жемқорлық кіреді. "Caged" фильмі Вирджиния Келлог Келлог пен Бернард С. Шонфельдтің "Ер адамдарсыз әйелдер" әңгімесі негізінде жазылған. Бастапқыда студия бұл фильмді Бетт Дэвис пен Джоан Кроуфордқа арнауды жоспарлаған, бірақ Дэвис рөлден бас тартты, себебі оның гомосексуалды мазмұны болуы мүмкін деп күдіктенді.

Сюжет

Үйленген 19 жасар Мари Аллен күйеуі Томмен бірге жасаған қарулы тонау әрекеті сәтсіз аяқталып, түрмеге қамалады. Түрмедегі алғашқы медициналық тексеруден өткенде, ол екі айлық жүкті екенін біледі. Мари әйелдер түрмесінің ретсіз және қатал өміріне бейімделуге қиналады. Ол Китти Старкпен танысады, ол дүкендерден ұрлық жасайтын қатіл, және босатылғаннан кейін Мариге ұры ретінде жұмыс ұсынады. Китти түрмеде мықты болудың маңыздылығын айтады. Он айдан кейін шартты түрде босатылу мүмкін екенін естіген Мари, шартты түрде босатылған, бірақ жұмыс таппағандықтан түрмеде қалған бірнеше тұтқынды көреді. Олардың бірі үмітсіздікке жеңіліп, өз-өзіне қол жұмсайды. Бұл Маридің ерте босатылу үмітін күйретеді. Садистік мінезді Эвелин Харпердің қатаң басшылығына қарамастан, Мари сау, бірақ мерзімінен бұрын туған сәбиді дүниеге келтіреді. Ол босатылғаннан кейін баланы өзіне алу ниетімен анасына уақытша қарауға беруді жоспарлайды, бірақ Маридің әкесі балаға үйіне кіргізбейді. Мари шартты түрде босатылудан бас тартылғаннан кейін, әрең-әрең қашуға тырысады. Бұл әрекеті үшін жазаланбаса да, билік оны баланы асырап беруге мәжбүрлейді. Белгілі қылмыскер Эльвира Пауэллдің келгені Киттимен араздасуға себеп болады. Эльвира Харперге Киттиді жеке камераға жапқан үшін пара береді, онда Киттиді ұрып-сапалайды. Түрме ауласында мысық табылып, Мари оны үй жануары ретінде асырап алуға тырысады, бірақ Харпер мысықты алуға тырысады, бұл тұтқындардың көтерілісіне әкеледі. Қырқыстан мысық қаза табады, ал Мари Харпермен ұрысқан үшін жазаланады. Мариді жеке камераға апарғанша, Харпер оның басын қырқып, оның тазалығын символдық түрде жояды. Харпер түрме басшысы Рут Бенттонмен, түрмені жақсартуға тырысатын адал адаммен келіспейді, әсіресе Маримен болған соңғы оқиғадан кейін. Харпер саяси тағайындалғандықтан, полиция комиссары оны жұмыстан шығарудан бас тартып, Бентоннан отставкаға кетуін сұрайды. Бентон қоғамдық тыңдау өткізуге уәде бергеннен кейін, отставка мәселесі тоқтатылады. Бір ай жеке камерада өткізгеннен кейін Китти түрмеге қайта оралады, бірақ ол қатты шаршап, психикалық тұрақсыз күйде болады. Түрмедегі асханада Харпердің мазақтауынан кейін, Китти Харперді өлтіреді, ал тұтқындар оны тоқтатуға тырыспайды. Мари – енді кәсіби қылмыскерлер мен садистік күзетшілердің әсеріне түскеннен кейін – Киттиді қатілдік шабуылға ынталандырады. Тағы да шартты түрде босатылуға құқылы Мари түрмеден тыс жұмыс тапқанын айтады. Алайда, бұл жұмыс оның босатылуын жеңілдету үшін жасалған алдау ғана, осылайша ол Эльвираның ұрлық тобына қосыла алады. Мари мекемеден цинизмге толы, адалсыз әйел ретінде шығады. Мари босатылғаннан кейін кеңсе қызметкері Бентоннан оның ісін не істеу керектігін сұрайды. Бентон: "Оны белсенді күйде ұстаңыз. Ол қайтып келеді".

Қабылдау

1950 жылы Variety журналы "Caged" фильміне аралас, бірақ көбінесе оң баға беріп, оны "себеп пен салдардың қатал, жеңілдетілмеген зерттеуі" деп сипаттады, бұл "әлі де өте сұрқырап көрінетін ойын-сауық" екенін айтты. Дегенмен, Variety фильмнің түсірілімі, монтаждау, декорациялар, музыка және актерлік шеберлігін, әсіресе Паркер мен Эмерсонның өнерлерін жоғары бағалады: "Сюжет Элеонор Паркерге есімдері қалып қоятын, әйел рөлін сыйлайды, ол оны толықтай безендірмей, керемет шеберлікпен ойнайды. Суреттелген кейіпкерлерге сай келетін тағы да көп күшті актерлік жұмыстар бар, ал ең жарқыны – Хоуп Эмерсон сомдаған садистік түрме бастығы. Джон Кромвеллдің режиссерлік жұмысы және Джерри Уолдтың продюсерлік жұмысы түрмедегі өмірдің азапты екенін және оның барлық тұтқындарға, ең мықтыларына дейін үмітсіздік сезімін ұқтыратынын анық көрсетеді. Тұтқындар арасында жоғары және төмен әлеуметтік топтар, қылмыс пен сот үкімдеріне негізделген белгілі бір анықтамалық кітап бар. Декорациялар, қойылымдар және Карл Гатридің операторлық жұмысы түрмедегі өмірдің қаталдығын күшейтеді. Монтаж 96 минутқа дейін материалды тиімді қысқартты, ал Макс Штайнердің музыкасы фильмнің көңіл-күйіне сай келеді." Басылым фильмнің "қатал, қозғалысқа келтіретін" әлеуметтік мазмұны сюжеттегі "мұңды атмосфераға" қарсы бірнеше жеңіл сәттер қосылса, одан да күшті болар еді деп мәлімдеді. Леонард Мальтиннің 2014 жылғы "Кино нұсқауы" "Caged" фильміне төрт жұлдыздың үшеуін берді, фильмді жалпы алғанда "қатал" және "таңғажайып" актерлік жұмыстары бар деп сипаттады.

Марапаттар

Наградалар санаты Тұрғызылғандар Нәтижесі Академия сыйлығы Үздік әйел актриса Элеонор Паркер Үздік қосымша әйел актриса Хоуп Эмерсон Үздік әңгіме және сценарий Вирджиния Келлог және Бернард С. Шоенфельд Венеция халықаралық кинофестивалі Алтын арыстан Джон Кромвелл Үздік әйел актриса Элеонор Паркер

Танымал мәдениетте

Кейдж фильмі 1977 жылы SCTV комедиялық скетчінде "Broads Behind Bars" ("Түрмедегі әйелдер") атты пародиялық нұсқада бейнеленген, онда Мари кейіпкері "Шерил" деп өзгертілген (және комедиан Кэтрин О'Хара осы рөлді сомдаған). Шерил 1950-ші жылдардың ортасы мен аяғындағы "марихуана" шегіп, қарулы шабуыл жасады деген айыппен түрмеге түскен, содан кейін жүкті екенін білген жасөспірім қыз ретінде көрсетіледі. Китти рөлін Андреа Мартин ойнаса, Джон Кенди әйел киімінде матрона Харперді ("Шултзи" деп аталған) бейнелейді. Скетте Китти мен Харпер арасында пышақ даусы болады, фильмдегідей, шанышқының орнына, бірақ Китти мен Шулци екеуі де қаза табады. Киттиді Шулци пышақтап өлтірсе, ал Шулциді кейін Шерил өлтіреді. Бұдан кейін Шерилге түрмеден босатылу мүмкіндігі туралы айтылады, бірақ ол күліп, ұсыныстан бас тартады, түпнұсқа фильмдегі Китти айтқан "Жоқ!" деген сөзді қайталайды. Скет соңында "Кейдж" сияқты "түрмедегі әйелдер" фильмдерінің ғана емес, сонымен қатар 1950-жылдардың аяғы мен 1960-жылдардың басында көптеген американдық мектептерде студенттерге көрсетілген марихуанаға қарсы фильмдердің де пародиязы болып табылады.

Аудионы ағынды түрде беру

Элеонора Паркер "Caged" фильмінің радио нұсқасында да ойнайды, ол фильм жарық көргеннен кейін сегіз ай өткен соң эфирге таратылды. NBC радиосы 1951 жылдың 2 тамызында оны желілік антологиялық серия "Screen Directors Playhouse" 112-ші эпизоды ретінде ұсынды. Осы бейімделуді Интернет-архивтен тегін жүктеуге болады.