Кіріспе
Американдық радио және теледидар комедиялық драмалық бағдарлама, ABC телеарнасында көрсетілген комедиялық сериал "Голдбергтер" 1929 жылдан 1946 жылға дейін американдық радиода, ал 1949 жылдан 1956 жылға дейін американдық телевидениеде көрсетілді. Оның негізінде 1948 жылы "Мен және Молли" атты пьеса, 1950 жылы "Голдбергтер" атты фильм және 1973 жылы "Молли" атты Бродвей мюзиклі қойылды. Бұған қоса, ол 1944 жылдың 8 маусымынан 1945 жылдың 21 желтоқсанына дейін қысқа мерзімге комикстік жолаққа ұласты, суретшісі Ирвин Хасен болды. Ол әртүрлі DC Comics басылымдарында жұмыс істеген және кейіннен "Донди" комикстік жолағын жасаған комикс суретшісі.
the sitcom that aired on ABC
The Goldbergs is a comedy drama broadcast from 1929 to 1946 on American radio, and from 1949 to 1956 on American television. It was adapted into a 1948 play, Me and Molly; a 1950 film The Goldbergs, and a 1973 Broadway musical, Molly. It also briefly spun off a comic strip from June 8, 1944, to December 21, 1945, with art by Irwin Hasen, a comic book artist who worked on various DC Comics titles and would later do the Dondi comic strip.
Радио
Бағдарламаны 1928 жылы жазушы-актриса Гертруда Берг ойлап тапты және келесі жылы NBC радиожелісіне сатты. Бұл Бронкстегі Шығыс Тремонт даңғылының 1038-ші үйінде тұратын еврей отбасының тұрмысын көрсететін комедия болды. Берг сценарийлерді жазумен және әрбір бөлімді режиссерлік етумен қатар, жомарт, мейірімді, бірақ стереотиптік еврей анасы Молли Голдберг рөлін ойнады. Шоу еврейлердің қарапайым тұрмысын бейнеледі, кейіннен қаладан шеткеріне көшу және өзіндік ерекшеліктерін сақтап, жаңа ортаға бейімделу сияқты қиындықтарды көрсетті. "Голдбергтердің өрлеуі" атты апталық 15 минуттық бағдарлама 1929 жылғы 20 қарашада басталды, ал 1931 жылы күнделікті эфирге шықты. 1936 жылы сериал CBS арнасына көшті және атауы "Голдбергтер" деп қысқартылды. "Амос 'н' Энди", "Лум мен Абнер", "Easy Aces", "Vic and Sade" және "Myrt and Marge" сияқты сол кездегі басқа 15 минуттық комедиялар сияқты, "Голдбергтер" де үздіксіз сюжетке ие сериал болды. Бергтің әдеттегі кіріспесі (Молли рөлінде, дауыстап): "Йоу-ху! Біреу бар ма?" – сөздері айшыққа айналды. 1940 жылдары осы сөздерден кейін Бад Коллиер: "Міне, осы кісі, достар! Бұл Молли Голдберг, әрбір жүректе орны бар, әр іске қолы бар әйел!" деп жариялап тұрды. Гертруда Берг ауруға шалдыққандықтан бірнеше апта қатыса алмағанда, шоуды көрсеткен станциялар көңілдес хаттарға толып кетті. Шоудың ең жоғары танымалдылығында "Life" журналы: "Миллиондаған американдықтар үшін "Голдбергтерді" тыңдау – ешқашан тозбайтын, ыңғайлы ескі аяқ киім кию сияқты бақытты дәстүр болды" деп жазды. Радио тарихшылары Фрэнк Бакстон мен Билл Оуэн "The Big Broadcast 1920–1950" кітабында осы сериалды (комедиямен қатар, драмалық сериал деп санайды) "басқа драмалық сериалдардан ерекшеленетінін, оның басты кейіпкерлері салыстырмалы түрде қалыпты жағдайларды бастан өткергенін" атап өтті. Бұл фильмде Нью-Йорк штатының Бронкстегі кедей еврей отбасының оқиғасы баяндалса да, көптеген тыңдаушылар онымен өзін байланыстырды. 15 минуттық комедиялық сериалдардың ішінде "Амос 'н' Энди" ғана "Голдбергтерден" ұзақ эфирде болды. Джейк Голдберг рөлін бастапқыда Химан Браун, кейін Джеймс Р. Уотерс ойнады. 1945 жылы Уотерс кенеттен қайтыс болғанда, Берг рөлді қайтадан беруге қарсы болды. Оның орнына ол Моллидің Джейк туралы айтуын қолданды, кейде оның жауабы естілмейтін диалогтар құрады.
Сцена артында
Берг еврей отбасыларына әсер еткен маңызды нақты әлем мәселелерін қосуға қарсы емес еді. 1939 жылғы бір эпизодта Кристалл түні мен нацистік Германия оқиғалары көрсетілді (Голдбергтер Құрбан айт мейрамын өткізіп жатқанда, үйіне тас лақтырылды); Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі басқа эпизодтарда достары мен туыстары Холокосттан қашуға тырысқан жағдайлар айтылды. Бірақ бұл шоудың басты тақырыбы – отбасы, махалла және ескі дәстүрлер мен жаңа өмірге бейімделу арасындағы тепе-теңдік –тан сирек ауытқулар болды. Молли көрермендерге өзінің мықты ана екенін үнемі басқалардың қиындықтарына көмектесу арқылы және қайта-қайта батырлық көрсету арқылы дәлелдейді. «Голдбергтер» өте танымал болғандықтан, басқа өнер сахнасының жұлдыздары да осы шоуда ойнауға ұмтылды. Берг Метрополитен операсының жұлдызы Ян Пирске жыл сайын Йом Кипур мен Құрбан айт мерекелерінде ән салуға шақырды. Сол заманғы тағы бір әйгілі әнші, Эрнестин Шуманн Хайнк, Бергтен жеке өзі рөл сұрады, және Берг оны үш эпизодқа енгізді. Халықаралық сопрано, кейін меццо-сопрано болған және Метрополитен операсында да өнер көрсеткен Реджина Ресник телеэпизодта ойнады. Радиодағы актерлер құрамында Рослин Сильбер және Альфред Райдер Розали мен Сэмми рөлінде, Менаша Скульник – Дейвид аға, Арнольд Стэнг – Сеймур Фингерхуд, Гарсон Канин – Эли Эдвардс және Зина Провенди – Сильвия Эллисон болды.
Театр мен теледидардағы қызметі
1948 жылы Берг шоудың Бродвей нұсқасы – "Мен және Молли" атты пьесаны жазып, қойды. Бір жыл өткен соң ол "Голдбергтер" телехикаясын бүкіл елге таныстырды.
Теледидар
Телевизиялық нұсқасы 1949 жылдан 1951 жылға дейін CBS телеарнасында көрсетілді және Джейк Голдберг рөлінде Филип Лоуб ойнады. Ол және Гертруда Берг 1950 жылы түсірілген сол аттас фильмде өз рөлдерін қайта ойнады. Шоу мүлдем кішкентай экранға жетпеуі мүмкін еді: CBS басшылары шоудың радиодағыдай теледидарда да сәтті болатынына сенімді емес еді. Алайда Берг жеңіске жетіп, General Foods (Sanka coffee) компаниясын демеуші ретінде тартты. Әрбір бөлімін жазуды жалғастырған Берг студиялық көрермендердің болмауын талап етті және әңгімелер үшін күнделікті оқиғалар негіз болғанына көз жеткізді; ол бірде "адамдарды мазалайтын ешнәрседен – кәсіби одақтардан, қаржы жинаудан, сионизмнен, социализмнен, түрлі топтар арасындағы қарым-қатынастардан аулақ болғанын" айтқан. "Мен жағдайды орташа деңгейде ұстағым келеді. Мен достарымды жоғалтқым жоқ", – деді ол. Бергтің тың еңбегі мен табандылығы ақыры жеміс берді. 1950 жылы ол "Голдбергтердегі" Молли рөлі үшін ең үздік әйел актері номинациясын жеңіп алды. "Голдбергтер" теледидарда шамамен он жыл көрсетілуі тиіс еді, бірақ бұл кедергісіз болмады. 1950 жылы Филип Лоуб қара тізімге енгізіліп, Бергке (радиодағы түпнұсқаға ие болғандықтан, теледидарлық нұсқасы да оған тиесілі болды) оны жұмыстан босату үшін қысым көрсетілді. Ол бас тартқаннан кейін General Foods демеушіліктен бас тартты, ал CBS 1951 жылдың маусым айына дейін оны эфирден алып тастады. Сегіз айдан кейін NBC шоудың бастапқы үйі – 1952–1953 жылдар маусымында оны қайтадан көрсетуге келісті, бірақ Гертруда Бергке егер ол Филип Лоубті сериалда қалуға рұқсат берсе, оны теледидардан ешқашан көрмейтінін ескертті. Ақыры ол келісімге келді, және сериал аптасына екі рет, кешкі 15 минуттық форматта (тақырыбы да өзгеріп, "Молли" аталды) қайтадан эфирге шықты. Гарольд Стоун, содан кейін Роберт Х. Харрис Лоубтің орнына Джейк рөлін сомдады, бірақ Берг Лоубке жасырын түрде жалақы төлей берді. "Голдбергтер" телеарнасының CBS-дегі көрсетілімі аяқталғаннан кейін Том Тейлор Ларри Робинсонның орнына Моллидің ұлы Сэмми рөлін ойнады. Телевизиялық актерлік құрамға Элай Минц – Дэвид аға, Арлин Маккуэйд – Розали және Бетти Бендайк – Дора Барнетт кірді. Радиода Сэмми мен Розали есейіп, үйленсе, теледидарда олардың кейіптері жасөспірімдер ретінде қайта жандандырылды. Осы кезеңде Гертруда Берг пен Арлин Маккуэйд Молли мен Розали рөлдерінде Милтон Берлдің қатысуымен өткен NBC телеарнасының Buick Berle Show бағдарламасында қонақ ретінде пайда болды. 1954 жылы шоу апталық жарты сағаттық форматқа қайта оралып, DuMont телеарнасына сәуірден қазанға дейін көшті. Сериал бастапқыда DuMont телеарнасында алты ай көрсетілуі тиіс еді, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты телеарна 5 миллион долларлық келісімшартты орындай алмады, бірақ Нильсен рейтингісі он миллион көрерменге бағаланды. DuMont шоулары тікелей эфирде көрсетілді. Соңғы нұсқасы 1955 жылы түсіріліп, жергілікті телеарналарда 1956 жылға дейін көрсетілді. Бұл нұсқа Голдбергтерді Бронкстан Нью-Йорк қаласының Гавервилл маңындағы қалашығына көшірді. Бұл көптеген еврей отбасыларының осы кезеңде Бронкстан қала маңындағы аудандарға және Нью-Йорктің басқа бөліктеріне жасаған өмірлік саяхатын бейнеледі. Алайда, бұл шоудың соңғы тынысы деп есептелді, өйткені Голдбергтердің Голдбергтер екені тек Бронкста ғана екені айтылды. Сондай-ақ 1955 жылы Филип Лоуб депрессияға ұшырап, басқа жұмыс таба алмағандықтан өз-өзіне қол жұмсады. 1957 жылы Гертруда Берг Молли Голдберг рөлінде соңғы екі рет пайда болды: алдымен Рей Болгермен бірге NBC телеарнасының Washington Square бағдарламасында, содан кейін ABC телеарнасында көрсетілген Кейт Смит арнайы бағдарламасында.
Салдары
Гертруда Берг алты жылдан кейін "Миссис Г. колледжге барады" комедиялық телесериалында теледидарға оралды, онда ол Молли Голдберг сияқты кейіпкер – Сара Грин рөлін ойнады. Жыл ортасында бағдарлама "Гертруда Берг Шоуы" деп қайта аталғанына қарамастан, ол бір маусымнан кейін жабылды. "The Goldbergs" сериалы коллекционерлер мен жанкүйерлерге көптеген сақталған радиоэпизодтар мен кейбір телеэпизодтар арқылы қолжетімді, олардың көпшілігі авторлық құқығынан шығып, жалпыға қолжетімді болды. Авива Кемпнердің "Yohoo, Mrs. Goldberg" (2009) деректі фильмі осы сериалға және белгілі бір дәрежеде Гертруда Бергтің жеке өміріне арналған. Дюмонт эпизодтарының көп бөлігі UCLA кино және теледидар архивінде сақталған, ал 39 түсірілген эпизод толыққанды сақталды. 2009 жылдан бері сериалды JLTV кабельдік телеарнасында көруге болады.
Үй медиасы
2010 жылдың наурыз айында Shout! Factory компаниясы "The Goldbergs: The Ultimate Goldbergs" DVD-сін өздерінің сауда веб-сайты арқылы жарыққа шығарды. Бұл жинақта телесериалдың барлық 71 сақталған эпизоды бар. Эпизодтарды ShoutFactoryTV сервисі арқылы да көруге болады. UCLA кино және теледидар архиві барлық эпизодтарды цифрлық түрде қалпына келтірді, сондай-ақ DVD-ге қоса, 12 радио эпизодын және қысқа ғана көрсетілген "Mrs. G Goes To College" (1961) сериалының пилотын ұсынды. Бұл жинақты UCLA-дан алуға болады. UCLA архиві радиосериалдың 130 транскрипциялық дискісін сақтайды және оларды YouTube-та жариялаған.