Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі Рим әйелдерінің дәстүрлі киімі
Traditional garment of Ancient Roman women
Стола (pl. stolae) – ерлер киетін тогаға ұқсас, римдік әйелдердің дәстүрлі киімі. Латын тіліндегі әдебиеттерде оның ұзындығын көрсететін vestis longa деп те аталған.
The stola (pl. stolae) was the traditional garment of Roman women, corresponding to the toga that was worn by men. It was also called vestis longa in Latin literary sources, pointing to its length.
Тарих
Стола – ежелгі Римде Рим Республикасының алғашқы кезеңдерінен бастап біздің заманымыздың 2-ші ғасырының басына дейін сәннің маңызды бөлігі болды. Бұл киімді алғаш рет Маргарет Бибер мүсіндерде анықтады. Стола/вестис лонгаға қатысты алғашқы мәліметтер біздің заманымыздан бұрынғы 3-ші ғасырға дейін жетеді, бірақ киімнің осы түрі Жерорта теңізі аймағында кең таралғандықтан, одан да көне болуы мүмкін. Республика дәуірінде, стола римдік әйелдердің киім үлгісінің бір бөлігі ғана болды. Август тұсында, оның қолданылуы азайған кезде, стола императорлық мәдени саясатқа енгізіліп, витта сияқты (тоқылған бас киім) – үйленген римдік әйелдердің айырма белгісіне айналды. Мүмкін, бұл заңмен қорғалған құқық болған шығар. Сол кезде, оны тек әлеуметтік элитаның әйелдері ғана киеді. Біздің заманымыздың 2-ші ғасырының басында стола толығымен қолданыстан шықты. Дегенмен, атты әскери топқа жататын үйленген әйелдерді білдіретін matrona stolata термині жазуларда техникалық термин ретінде сақталды. Столаның белгілі бір бейнесі – Нью-Йорктегі Азаттық мүсіні киген киім.
The stola was a staple of fashion in ancient Rome spanning from the early Roman Republic until the beginning of the 2nd century CE. The garment was first identified on statues by Margarete Bieber. The first evidence of the stola/vestis longa dates to the 3rd century BCE, but the form of the garment is common in the Mediterranean world and so it must be much older. In Republican times, it was simply part of Roman female dress practice. In Augustan times, when it was used much less, the stola was taken up by Imperial cultural policy and was turned – like the vitta (plaited headband) – into a dress insigne of married Roman women. It may even have been a legal privilege. By this time, it was worn only by women of the social elite. At the beginning of the 2nd century CE, the stola fell completely out of use. However, the term matrona stolata, referring to married women of equestrian rank, remained a technical term in inscriptions. A well known image of the stola is the one worn by the Statue of Liberty in New York City.
Әлеуметтік келісімдер
Көптен бері римдік әйелдер бастапқыда стола кимеген, керісінше, ерлер сияқты тога киген деп есептелді. Бірақ, бұл кейінгі антик дәуірінде ғалымдар тарапынан құрастырылған аңызға дейін барады. Көбінесе тоганы ерлер ғана киеді, ал римдік әйелдер (матроналар) дәстүрлі түрде стола киеді. Латын әдебиетінде еркек тогасын кию – бұл жезөкшелік пен зинамен байланысты болған. Римдік қоғамда тога киетін әйелдер – көшелерде және борделдерде жұмыс істейтін еркін емес жезөкшелер (меретрицалар немесе анциллалар) ғана еді. Зина жасағаны үшін сотталған римдік әйел (moecha damnata) одан кейін қоғамда тога киюге міндетті болған жоқ. Ол тек символдық түрде тогата (тога киген әйел) деп аталды, себебі ол матрона болуға лайық емес еді (бұл столамен бейнеленген). Әйел және ер балалар, рим азаматтары, toga praetexta (күлгін жиекті тога) кие алатын, бірақ осы қолданылуды ересектердің тога киюінен ажырату керек.
It has long been believed that Roman women originally did not wear stolae and that they instead wore togas like the men. However, this goes back to a scholarly lore invented in Late Antiquity. For the most part, the toga was worn exclusively by men, and Roman wives (matronae) traditionally wore the stola. In Latin literature, wearing the male toga was associated with prostitution and adultery. In Roman life, the only Roman women who wore a toga were unfree prostitutes (referred to as meretrices or ancillae) who worked in the streets and in brothels. A Roman matron convicted of adultery (moecha damnata) did not actually have to wear a toga in public from then on. She was only symbolically called a togata (a woman in toga) since she was unfit to be a matron (as epitomized by the stola). Female and male citizen children could wear a toga praetexta (a toga with purple border), but this usage should be kept apart from wearing the toga as an adult.
Сипаттама
Стола – римдік әйелдер (матроналар) киетін ұзын, плисселенген, жеңсіз халат. Ол әйелдің отбасылық жағдайын көрсететін символ ретінде тағылатын, сондай-ақ римдік Веста діни қызметкерлері де киетін. Қазірге дейін ешбір столаның физикалық қалдықтары табылған жоқ. Матронаның столасы көбінесе аралық киім ретінде тағылып, ішкі көйлектің (субукула) үстінен және плащтың (паллиум) астынан киілетін. Ол пеплос сияқты көрінетін және бойлық жиырылған бүктемелері (руга) болатын. Столаның жоғарғы жағының қандай болғаны туралы нақты әдеби мәліметтер жоқ, бірақ археологиялық дәлелдер бар. Олар Август дәуірінде жеңсіз киімнің маңызды иық белдеулерімен (аналептридтер) бекітілетінін көрсетеді. Сондай-ақ, столаның көрінетін төменгі жиегі болған, ол инстита (немесе техникалық емес тілде лимбус) деп аталады. Стола тігу үшін зығыр немесе жүн қолданылған, бірақ бай әйелдер жібек те пайдаланған болуы мүмкін.
The stola was a long, pleated, sleeveless robe that could be worn by Roman wives (matronae). It was worn as a symbol and represented a woman's marital status, and it was also worn by the Roman Vestal priestesses. There are no physical remains of any stola. The matron’s stola usually served as an intermediate garment and was worn over the undertunic (subucula) and under the cloak (pallium). It looked like a ‘peplos’ and had longitudinal folds (rugae). There are no explicit literary sources as to its upper opening, but there is archaeological evidence. This shows that, in Augustan times, the sleeveless garment was fastened by significant shoulder straps (analeptrides). It also had a visible lower border, called instita (or in non technical language a limbus). The fabrics used for stolae were presumably linen or wool, but a wealthy woman might have also used silk.
Түрлері
Аналық столаның белгілі бір түсі болмаған. Весталық таза қыздардың столасы болжам бойынша ақ түсті болған. Шеті (инстита) көбінесе қызғылт түсті болған (құнды тоганың қызғылт шетіне ұқсас).
The matronal stola had no fixed colour. The stola of the Vestal virgins was presumably white. The border (instita) was probably usually in purple colour (similar to the purple border on an expensive toga).