Кіріспе

Жапондық романист (1909–1942) – осы аттас ойдан шығарылған кейіпкер. Ацуши Накаджима (中島 敦) – өзінің ерекше стилімен және терең өзіне қатысты тақырыптарымен танымал жапондық автор. Оның маңызды туындылары – «Тау үстіндегі ай» және «Жарқындық, жел және армандар». «Тау үстіндегі ай» көптеген жапондық оқулықтарда жарияланған. Өмірінде ол шамамен 20 шығарма жазды, оның ішінде аяқталмағандары да бар. Олар көбінесе классикалық қытай әңгімелерінен және жеке өмірлік тәжірибесінен шабыттанды. Накаджиманың балалық шағы ата-анасының некелескеннен кейін екі жыл өткен соң ажырасуымен және Накаджима дүниеге келгенге бір жылдай уақыт болғанда орын алған қиын жағдайларға толы болды. Сәби Накаджима Сайтама префектурасына әкесі мен шешесінен айырылып, әжесі мен атасы тәрбиесіне жіберілді. Алайда, оны әкесіне жібергеннен кейін бір жыл өткен соң әкесі қайтыс болды. 1914 жылдың ақпан айында ол қайтадан үйленген әкесіне жіберілді. Әкесі мұғалім болып жұмыс істеді және жиі басқа қалаларға ауысып отырды. 1918 жылы Сеулға, ал 1920 жылы әкесінің жұмысы бойынша Маньчжурияға көшті. Осы жұмыстың салдарынан, жас Накаджима жиі мектеп ауыстырып, оқшаулану сезіміне тап болды. Дегенмен, жиі көшіп тұрғанына қарамастан, Накаджима жақсы оқушы болып, үнемі жоғары баға алды. Ол дипломдық жұмысын эстетизм тақырыбында жазды. «Эстетизмді зерттеу» атты дипломдық жұмысы заманауи жапон әдебиетіне Эдгар Аллан По, Оскар Уайльд және Шарль Бодлердің ықпалын анықтайды. Сонымен қатар, дипломдық жұмыста Танизаки Дзүничиро, Мори Огай, Уэда Бин және Нагай Кафудың шығармалары да талданды. Бітірген соң Хасимото Такаға үйленді. Олардың үш баласы болды: Такэси, Масако (туылғаннан кейін үш күнде қайтыс болды) және Каку.

Әдеби мансап

Оның әдеби мансабы өмірінің ерте кезеңінде басталды. Сеулдегі мектебін бітіргеннен кейін Токиодағы бірінші жоғары мектептің (第一高等学校) әдеби бағдарламасына қатысты, онда ол көркем әңгімелер жаза бастады. 1927 жылы мектептің әдеби журналында жариялай бастады, ал 1929 жылы редакция құрамына енді. Осы кезеңде ол өзінің ерекше стилін көрсетті – әңгімелерін Қытай немесе Корея сияқты экзотикалық жерлерде орналастырып, өмірдің мәні, оқшаулану, тағдыр және адамның барлық жаратылысы туралы қайта-қайта келетін тақырыптарды қамтыды. Кейінгі туындыларында ирония мен сатира да байқалады. Бұл әңгіме алғаш рет 1942 жылдың ақпан айында "Бунгакукай" журналында жарық көрді. "Тау үстіндегі ай" Юань Канның оқиғасын баяндайды. Бір күні ол адам жейтін жолбарысқа кездесті, ал жолбарыс онымен сөйлесе бастады. Юань Кан жолбарыстың өзінің досы Ли Чжэн (李徴) екенін білді. Ли Чжэн зиялы болғандықтан, мемлекеттік қызметкер болуға лайық еді, бірақ оның шын ниеті ақын болу еді. Алайда, ол оқуын аяқтамай, мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істеді. Бір күні қызметтік сапарда Ли Чжэн ақылдан безіп, жолбарысқа айналғанын айтты. Ли Чжэннің сөзіне қарағанда, бұл оның ішіндегі "әлсіз мақтанышы" мен "көңілсіз ұялы" салдарынан болды, осының нәтижесінде ол жолбарысқа айналды. Ли Чжэн тайға айналғаннан кейін енді атақты ақын бола алмайтынына қайғырды, содан кейін екеуі жолдарынан айырылды.

Оқытушы Әйүп

1933 жылы ол Йокогама қыздар жоғары мектебінде оқытушы болып жұмысқа қабылданды. Мектепте жұмыс істеген кезінде Накаджима Блез Паскаль, Анатоль Франс және Роберт Луис Стивенсон сияқты батыс әдебиетінің көптеген туындыларымен танысты. Осы жылдары ол Д.Х. Лоуренс, Алдус Хаксли және Франц Кафканың шығармаларын жапон тіліне аударды, сонымен қатар өзінің көркем әдебиетін жазуын жалғастырды.

Микронезия және Палау

1941 жылы ол ұстаздық жұмысынан кетіп, Палауда жарық көретін жапон тіліндегі оқулықтың редакторы болып жұмыс істеді. Ол Палаудағы жылы климат астмасын емдейді деп сенді. Накадзиманың оңтүстік теңіздерге баруы Роберт Луис Стивенсонның Самоадағы өмірін баяндайтын «Вайлима хаттарына» байланысты болуы мүмкін. Палауда біраз уақыт өткен соң, ол 1941 жылдың 15 қыркүйегінде аймақтағы мектептерді тексеру үшін Микронезияға кемемен сапарлады. 1941 жылдың 5 қарашасында Палауға қайтып келді. Өмірінің осы кезеңінде Накадзима күнделік жазып, жергілікті мәдениет пен салты туралы жазбалар қалдырды. Ол жазған хаттарында жапондықтардың арал тұрғындарын пайдалануына қарсылығын білдірді. Палау және Микронезия халқына оқытудан бөлек, көбірек көмектесе алғанын тіледі. Астма шабуылына ұшырамағанын, бірақ тропикалық ыстықтан шаршағанын жазды. Микронезияға жапондықтар жеткізген тағамдар жеткіліксіз болды. Сондықтан ол мүмкіндігінше тез жұмысынан кеткісі келді. 1941 жылдың соңында Накадзима басқа орынға ауысу туралы өтініш берді және 1942 жылдың наурыз айында Жапонияға оралды.

Соңғы жылдар

1942 жылы Накаджима Палаудан оралғаннан кейін пневмонияға шалдықты. Екі ай төсекке жатып емделген кезде ол Роберт Луис Стивенсонның өмірін бейнелейтін "Жар, жел және армандар" атты көркем әңгіме жариялады. Бұл туынды сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, тіпті Акутагава сыйлығына үміткерлердің қатарына іледі. Осыдан кейін ол Оңтүстік теңіздер агенттігіндегі жұмысынан қалып, өзін толығымен жазушылыққа арнады. Бірақ бұл көп ұзаққа соқпады. Оның денсаулығы астмаға қарсы қабылдаған дәрілердің салдарынан күрт нашарлады. Ол дереу ауруханаға түсті. Ауруханаға жатқанда оның қайтыс болатынын ешкім күтпеген. Әкесі оның жазылып тез шығатынын ойлап, оны ауруханада басып көрмеді. Бір түндік астма ұстамаларынан кейін Накаджима 1942 жылғы 4 желтоқсан күні таңертең қайтыс болды.

Танымал мәдениетте

Ацуши Накаджимаға негізделген кейіпкер "Бунго бесік иттері" манга сериясында бейнеленеді, онда Жапония және әлемнің басқа елдерінен шыққан көрнекті әдеби тұлғалар жасөспірімдер мен жас адамдар түрінде көрсетіледі. Сериалда Накаджима Қарулы детективтер агенттігінде жұмыс істейді және оның "Тау үстіндегі ай" атты әңгімесімен аталған, оны жолбарысқа айналдыруға мүмкіндік беретін табиғаттан тыс қабілеті бар. Накаджима сондай-ақ "Бунго және алхимик" онлайн ойынында да пайда болады, бұл әдеби тұлғаларға негізделген кейіпкерлермен онлайн коллекциялық карта ойыны.

Ағылшынша аудармалар

Қожайынының аңызы (名人伝), Рейко Сери және Док Кейн аударған. Кобе, Жапония, Маплопо, 2020 жыл.