Кіріспе

Тамақ тұтынуға қатысты көзқарас. Экогастрономия – адам мен тамақ арасындағы байланыстың маңыздылығын және оның салдарына баса назар аударатын, балама тұтыну жолы. Оның мақсаты – дені сау және тұрақты тамақ өнімдерін алу, сонымен қатар өндіріс және тұтыну процестерінің қоршаған ортаға тигізетін зиянын азайту.

Мерзім

Латынша "эко" термині организмдердің қоршаған ортамен байланысын көрсетеді, ал гастрономия, тағам философиясының маманы Жан Антельм Брилла Саварин айтуынша, адамның тамақтануына қатысты барлық нәрсенің саналы білімі болып табылады. Осы екі сөздің қосылуы "экогастрономия" ұғымын қалыптастырады. "Эко" префиксі "тағам өнері мен оған құрметпен қарау" мен тағам өндірісі және тұтыну процесіне байланысты барлық мәселелер арасындағы байланысты, қоршаған ортаны қорғаудан бастап әлеуметтік және этикалық мәселелерге дейін көрсету үшін қолданылады. Экогастрономия "тағам мен адамды байланыстырады, сонымен қатар, біздің тағамдық дәстүріміздің денсаулығы мен әл-ауқаты үшін әрбір адамның жауапкершілігіне назар аударады".

Контекст

Эко-гастрономия тұжырымдамасы тамақ тұтыну саласына жатады, бірақ ол жиі сынға ұшырап, талас тудырады, себебі ол бірқатар этикалық мәселелерді қамтиды, мысалы, бірден алатын ләззат пен кейінге қалдырылатын ләззат, табиғат пен мәдениет, қажеттілік пен тұтынушылық, дене мен сана және т.б. Осы орайда, капиталистік өндіріс тәсілінің біртектіленуінен туындайтын сын-пікірлерімен және баламалы өмір салтын ұсынуларымен байланысты сындық және баламалы тұтынудың түрлі формалары бар. Баламалы тұтынудың біртұтас қозғалысы жоқ, өйткені әр түрлі баламалы тұтыну формасы мақсаты мен көлемі жағынан өзгеше. Бұл құбылыстардың ортақ белгісі – тұтынушылар өздерінің таңдау құқығын қолдана алады және оны қолдануға тиіс деген сенім. Олар осы арқылы нарықтық қатынастарды әділдеп, барлық адам үшін жақсы өмірге жағдай жасауға ұмтылады. Эко-гастрономия – бұл жай ғана баламалы тұтыну формасы емес, осы орайда қолданылуы мүмкін тәсіл. Онда жеке тұлғаға де, қоғам мен табиғатқа да бірдей мән беріледі. Көлемі жағынан эко-гастрономиялық тәсіл, тамақтың сапасына, адамдар арасындағы қарым-қатынастарға және олардың қоршаған ортаға тигізетін әсеріне назар аудара отырып, капиталистік мәдениетке енудің баламалы жолдарын табуға бағытталған.

Жобалар мен өтінімдер

Критикалық тұтынуды қолдайтын қозғалыстардың, идеологиялардың және ұстанымдардың кеңінен таралуының нәтижесінде, эко-гастрономия тұжырымдамасы түрлі жобаларға жағдай жасады. Бұл жобалар әр адамның күнделікті өміріндегі жеке шаралар мен таңдаулардан басталып, тұрақты өмір салтын бөлісетін адамдардың үнемі кеңейіп келе жатқан желісін құруға бағытталған. Төменде көрсетілгендей, негізгі қатысушылар – тек тұтынушылар мен өндірушілер ғана емес, сонымен қатар студенттер, отбасылар және зерттеушілер де.

Эко-гастрономиялық бастама

Семіздік эпидемиясы, экологиялық қозғалыс және «Баяу тамақ» қозғалысынан шабыттанған Экогастрономия бастамасы 2006 жылы Сью Мункастердің идеясы бойынша индустрияландырудың аумақтар мен қоршаған ортаға тигізген жағымсыз салдарына жауап ретінде дүниеге келді. Бұл бастама тағамның өндірісі мен тұтынуы мен қазіргі заманғы әлемнің басты мәселелері арасында тікелей байланыс бар деген ұғымға негізделген. Экогастрономия бастамасының негізгі мақсаты – адамдарды дені сау және гастрономиялық жағынан бай әлемді құруға бағытталған принциптерге итермелеу. Ұтопиялық үлгіні насихаттаудың орнына, Экогастрономия бастамасы өмірдегі әрбір әрекеттің тұрақты болашақ үшін маңызды екендігіне назар аударады. Расында, осы бастаманың маңызды мақсаттарының бірі – ұсынылған өмір салтын кез келген адамның шектеулі уақыт пен ресурстарды пайдалана отырып қолдана алатынын көрсету.

Нью-Гэмпшир университетінің Эко-гастрономия бойынша екі мамандығы

2006 жылы Нью-Гэмпшир университеті Slow Food ниеттері мен ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойды, мақсаты – ауыл шаруашылығының биологиялық әртүрлілігін қорғауға және қолдауға, адамдардың тамаққа қатысты өзін-өзі анықтау құқығын қамтамасыз етуге, сондай-ақ өркениетті қоғамды тәрбиелеуге және тамақ және ауыл шаруашылығы секторындағы қызметкерлерді даярлауға арналған университеттер мен зерттеу институттарының жаһандық желісін құру. 2008 жылы Нью-Гэмпшир университеті басқа мекемелермен бірлесіп, қамқоршылар кеңесімен Экогастрономия мамандығын бекітті. Бұл ерекше мамандықтың миссиясы – студенттерге экологиялық-гастрономиялық көзқарас қағидаларын сақтай отырып, тұрақты ауыл шаруашылығын, тамақ пен тамақтануды біріктіретін, дамып келе жатқан азық-түлік қауымдастығында жұмыс істеу үшін қажетті білім мен дағдыларды беру.

Гастрономиялық ғылымдар университетінің Эко-гастрономия жобасы

Гастрономиялық ғылымдар университеті UNISG 2004 жылы Италияда Slow Food International ұйымымен құрылған. Экогастрономия жобасы осы университет тарапынан 2015 жылдың қараша айында іске қосылды. Бұл жоба – азық-түлік және азық-түлік жүйелері туралы білімді халықаралық деңгейде алмасуға бағытталған, көп жылдық бастама. Жобаның миссиясы – жаһандық азық-түлік жүйелеріне инновациялық, икемді және әділ қағидаларды енгізу арқылы азық-түлік саласындағы көреген ойлы мамандардың халықаралық желісін құру. Шындығында, бұл жоба әлемнің он төрт еліндегі жергілікті серіктестердің азық-түлікке экологиялық-философиялық тұрғыдан қарауын дамытуға бағытталған.