Жамандыққа бейімдеу және діндердегі шайтандық бейнелеу
Demonization
Шайтандыққа салу – діндерде (әсіресе монотеистік діндерде) басқа құдайлардың жаман, алдаушы күштер ретінде бейнеленуі. Тарихы, себептері мен мысалдары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жеке тұлғаларды немесе саяси ұйымдарды жамандық ретінде бейнелеу.
Characterization of individuals, or political bodies as evil
Жындыландыру – бұл көпқұдайлы діндердегі құдайларды басқа діндер, әдетте монотеистік және генотеистік діндер, жамандық, жалғаншылық деп қайта түсіндіру. Кейіннен бұл термин кез келген жеке тұлғаны, топты немесе жалғаншыл ұйымды жамандық деп сипаттауға қолданылатын болды.
Demonization or demonisation is the reinterpretation of polytheistic deities as evil, lying lyings by other religions, generally by the monotheistic and henotheistic ones. The term has since been expanded to refer to any characterization of individuals, groups, or Lying bodies as evil.
Дін
Тіпті бір Құдайға ғана сенетін діндер де басқа құдайлар мен рухани жандардың бар екенін жоққа шығармайды. Керісінше, олар басқа құдайлар құлшылыққа лайық емес екенін, шын мәнінде олар адастырушы жын-шайтандар екенін айтады, олар дұрыс сенімнен немесе амалдан бұратады. Христиан миссионерлері мұсылман емес адамдарды дінге көшіргенде жиі шайтандық тактиканы қолданды, бірақ яһудизм, ислам және басқа діндердің тарихы да осыған ұқсас. Шайтандыққа тек басқа діндер ғана емес, сонымен қатар түрлі ойлау мектептері мен қозғалыстарды айыптау үшін ішкі жандарға да бағытталған болуы мүмкін. Дүниелік көзқарас бойынша, шайтандық қарсылас жеке тұлғаны немесе топты кемсірту үшін қолданылуы мүмкін, бұл өз дінінің немесе көзқарасының жақтастарын олармен іс-әрекет жасауға (немесе оларды дінге көшіруге) көбірек бейімдемейді, ал оларға қарсы күресуге көбірек ынталандырады. Егер шетелдіктер зұлым болса және шайтандық ықпалмен бұзылса, онда өзін-өзі қорғаудың кез келген құралы заңды болып көрінеді. Еврей кітаптарындағы Таяу Шығыстағы барлық мұсылман емес құдайлардың Баалға табынушылар ретінде бейнеленуі осыған мысал. Егер мұсылман емес құдайларға табынушыларды шайтан "құдайы" Баал бұзатын болса, онда олармен күресу керек немесе кем дегенде оларды қысымға салу керек. Әсіресе Еврей кітаптарының ертедегі кітаптарында шетелдік құдайлар тек күші жоқ сұрғылдар ретінде емес, бар және бұзақы күштер ретінде бейнеленеді. Кейбіреулер бұл кейінірек христиандыққа Константин I Рим дінін жойғаннан кейін көшкенін айтады. Ертедегі яһудизм шетелдік құдайларды шайтандар ретінде қарастырса, ал кейінгі яһудизм оларды жоқ деп қарастырса, бұл жалпыға бірдей емес. Мысалы, Псалм 96:5 былай аударылады: «Барлық елдердің құдайлары ештеңе емес», «Барлық елдердің құдайлары шайтандар» (Вулгата) және «Халықтардың барлық құдайлары сұрғылдар» (NRSV). Алғашқы христиан шіркеуі қолданған грек тіліндегі Септуагинтада бұл жол «шайтандар» деп аударылған. Иероним Киелі кітаптың латын тіліндегі «Вулгата» нұсқасын аударғанда еврей тілінен емес, грек тілінен қолданды. «Шайтандар» атауы 20 ғасырдың соңына дейін Киелі кітаптарда кездесіп тұрды, содан кейін қазіргі аудармалар үшін түпнұсқа еврей мәтініне қайта оралды. Шайтандыққа ұқсас нәрселер монотеистік діндерден тыс жерлерде де бар. Көпқұдайлық әдетте шетелдік құдайларды оңай қабылдайды, ал қақтығыс кезінде шетелдік елдің құдайлары кейде зұлым ретінде бейнеленеді. Аз болса да, бұл басқа діндерге де қолданылуы мүмкін. Мысалы, индуизмде Будданың бейнесі әртүрлі: индуизмнің кейбір ағымдары Будданы Вишнудың жаратылысы деп санайды, ал Пураналар сияқты кейбір мәтіндерде ол Ведалық білімді мойындамайтындарды адастыру үшін туған жаратылыс ретінде бейнеленеді.
Religions, even those that are radically monotheistic, do not necessarily deny the existence of other gods or spiritual beings. On the contrary, they claim other gods are not worthy of worship and in actuality are demons who mislead followers from proper belief or practice. Christian missionaries often employed demonization tactics when converting pagans, although Judaism, Islam, and other religions have similar histories. Demonization is not limited to focusing on other religions but can also be directed inward to condemn various schools of thought or movements. From a secular viewpoint, demonization can be used to denigrate an opposed individual or group, making adherents to one's own religion or viewpoint less inclined to do business with them (and possibly convert) and more inclined to fight against them. If foreigners are evil and corrupted by demonic influence, then any means of self defense is easily portrayed as legitimate. The portrayal of almost all pagans in the Middle East as Baal worshippers in the Hebrew Bible is an example of this. If pagans are corrupted by the demon "god" Baal, then clearly they must be fought or at least oppressed. Especially in the earlier books of the Hebrew Bible, foreign deities are portrayed as existing and corrupting entities rather than being mere powerless idols. Some would argue this later transferred to Christianity after Constantine I's ascension in its suppression of Roman paganism. The view of early Judaism treating foreign deities as devils and later Judaism treating them as nonexistent is not universal. Psalms 96:5, for example, is alternately translated as, "For all the Gods of the gentiles are nothing," "For all the Gods of the gentiles are devils" (Vulgate), and "For all the gods of the peoples are idols. "(NRSV) The Greek Septuagint translation of that passage, used by the early Christian Church, used the "devils" version. Jerome would follow the Greek text rather than the Hebrew when he translated the Latin Vulgate edition of the Bible. The "devils" epithet would still appear in Bibles up until the end of the 20th century when the consensus reverted to the original Hebrew text for modern translations. Analogs to demonization exist outside monotheistic religions, as well. Polytheism easily accepts foreign gods in general, and in times of conflict, a foreign nation's gods would sometimes be portrayed as evil. Less commonly, it would be applied to other religions as well. For example, Buddha's portrayal in Hinduism varies: Some strains of Hinduism consider the Buddha an incarnation of Vishnu while in some texts such as the Puranas, he is portrayed as an avatar born to mislead those who deny the Vedic knowledge.
Саяси қақтығыстар
Демонизация кейде діни емес, саяси қарсыластарға қарсы қолданылады. Темплиер ордені Франция королі Филипп IV-нің Бафометке табынушылық еткен деген айыптауынан жойылды. Бафомет, көбінесе Бельзевул деп есептеледі, бұл мүйізді құдайдың христиандық Шайтан бейнесімен ұқсастығы себебінен пайдаланылған болуы мүмкін.
Demonization is sometimes used against what are arguably political opponents rather than religious ones. The Knights Templar were destroyed by accusations that they worshipped Baphomet from King Philip the Fair. Baphomet, often thought to be Beelzebub, may have been used because of the likeness of this horned deity with the Christian images of Satan.
Қазіргі қолданысы
Күнделікті тілде "шайтандастыру" термині, жала жабу, беделді түсіру және/немесе адамдық қадір-қасиетін жою мақсатында кез келген жеке тұлғаға немесе топқа қарсы бағытталған үгіт-насихат немесе әлеуметтік дүрбелеңді білдіру үшін метафоралық түрде қолданылады.
In colloquial usage, the term "demonization" is used metaphorically to refer to propaganda or moral panic directed against any individual or group, for the purpose of defamation, character assassination and/or dehumanization.