Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қоғамдық театр – белгілі бір қауымдастыққа байланысты қойылатын кез келген театрлық өнер. Оған қауымның өзі жасаған, қауымпен бірлесіп жасаған және қауым үшін жасалған театрлар кіреді. Бұл қауымның ғана күшімен, сыртқы көмексіз қойылған өнім болуы мүмкін, немесе қауым мүшелері мен кәсіби театр әртістерінің бірлескен еңбегі, немесе белгілі бір қауымға арналған, толығымен кәсіби мамандардың қойылымы болуы да мүмкін. Қоғамдық театрлардың мөлшері жеке адамдар басқаратын шағын топтардан бастап, өздерінің жақсы жабдықталған ғимараттары бар үлкен, тұрақты ұйымдарға дейін жетеді. Көптеген қоғамдық театрлар табысты, коммерциялық емес кәсіпорындар болып табылады, олардың көптеген белсенді мүшелері мен штаттық қызметкерлері бар. Қоғамдық театр көбінесе алдын ала жоспарланып дайындалады және карнавал, цирк, шерулер сияқты танымал театрлық формаларды, сондай-ақ коммерциялық театрдың өнер көрсету тәсілдерін пайдалана алады. Осы театр түрі қауымдастықтың ықпалына байланысты үнемі өзгеріп, дамиды; көркемдік процеске қауымдастықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайының әсері зор болуы мүмкін. Қоғамдық театр өз қауымдастығымен және оның мүшелерімен тығыз байланысқа ие болғандықтан, оның алдында белгілі бір міндеттер тұрады. Қоғамдық театр қауымдастықтың әлеуметтік капиталын арттыруға үлес қосады, себебі ол қатысушылардың – өндірушілердің немесе көрермендердің – дағдыларын, қауымдық рухын және көркемдік сезімталдығын дамытады. Ол әлеуметтік даму құралы ретінде қолданылады, гендерлік теңдік, адам құқықтары, қоршаған орта және демократия сияқты идеяларды насихаттайды. Қатысушылар мәселелерді анықтап, оларды шешудің жолдарын талқылай алады. Мұндай қойылымдар көбінесе дәстүрлі театр ғимараттарында емес, ашық орындарда, дәстүрлі жиналатын жерлерде, мектептерде, түрмелерде немесе басқа да мекемелерде қойылады, көрермендерді шақырып, спонтанды жағдай тудырады.
Community theatre refers to any theatrical performance made in relation to particular communities—its usage includes theatre made by, with, and for a community. It may refer to a production that is made entirely by a community with no outside help, or a collaboration between community members and professional theatre artists, or a performance made entirely by professionals that is addressed to a particular community. Community theatres range in size from small groups led by single individuals that perform in borrowed spaces to large permanent companies with well equipped facilities of their own. Many community theatres are successful, non profit businesses with a large active membership and, often, a full time staff. Community theatre is often devised and may draw on popular theatrical forms, such as carnival, circus, and parades, as well as performance modes from commercial theatre. This type of theatre is ever changing and evolving due to the influences of the community; the artistic process can often be heavily affected by the community's socioeconomic circumstances. There is a certain obligation that community theatre is held to because of the personal and physical connection to its own community and the people within that community. Community theatre is understood to contribute to the social capital of a community, insofar as it develops the skills, community spirit, and artistic sensibilities of those who participate, whether as producers or audience members. It is used as a tool for social development, promoting ideas like gender equality, human rights, environment, and democracy. Participants might identify issues and discuss possible solutions. Such plays are rarely performed in traditional playhouses but rather staged in public places, traditional meeting spaces, schools, prisons, or other institutions, inviting an often spontaneous audience to watch.
Латын Америкасында
Антонио Грамшидің мәдениет туралы түсіндіруінен шабыттанған көрнекті театр режиссері Аугусто Боал Латын Америкасындағы халық театрын дамыту барысында "Қысылғандар театры" деп аталатын бірнеше техниканы жасады.
Partly inspired by Antonio Gramsci's interpretation of culture, the seminal theatre practitioner Augusto Boal developed a series of techniques known as the Theatre of the Oppressed from his work developing community theatre in Latin America.
Ұлыбританияда
Ұлыбританияда "қауымдық театр" термині кейде кәсіби театр өнерпаздарының белгілі бір қауымдармен бірлесіп немесе олар үшін жасаған театрларын, кәсіби емес адамдардың толығымен жасаған театрларынан ажырату үшін қолданылады, бұл әдетте "әуесқой театр" немесе "әуесқой драма" деп аталады. Атақты өкілдеріне Джоан Литтлвуд және оның Театр шеберханасы, Джон Макграт пен Элизабет МакЛеннан және олардың 7:84 компаниясы, Welfare State International, сондай-ақ Колвей театр трестінің негізін қалаушы, қазір Клэк театры деп белгілі және Ұлыбританиялық режиссер Джон Орам басқаратын Энн Джелликоу жатады.
In Britain the term "community theatre" is sometimes used to distinguish theatre made by professional theatre artists with or for particular communities from that made entirely by non professionals, which is usually known as "amateur theatre" or "amateur dramatics." Notable practitioners include Joan Littlewood and her Theatre Workshop, John McGrath and Elizabeth MacLennan and their 7:84 company, Welfare State International, and Ann Jellicoe founder of the Colway Theatre Trust, now known as the Claque Theatre and run by UK practitioner Jon Oram.
Нидерландыда
Нидерландыдағы қоғамдық театр кәсіби радикалды халық театрларынан немесе білім беру театры қозғалысының дамуынан туындады. Нидерландыдағы білім беру театры үшін бастапқыда құрылып, кейіннен қоғамдық театрға айналған ең ірі театр – Stut театры. Бұл театр идеясын 1977 жылы Жос Бурс және Марлис Хаутваст бастады. Олар Stut театрында алғашқы пьесаларын қоя бастағанда, осы қауымдық театрдың білім беру театрынан толығымен өзгеше екенін байқады.
Community theatre in the Netherlands came about either from professional radical people's theatre companies, or as an outgrowth of the theatre in education movement. The big theatre in the Netherlands which was created originally for theatre in education and subsequently community theatre, is the Stut Theatre. This theatre idea began in 1977 by Jos Bours and Marlies Hautvast, who when they first started creating plays at the Stut Theatre, realized this kind of community theatre had a completely different approach from theatre in education.
АҚШ-та
АҚШ-тағы қоғамдық театр 1912 жылы кең таралған Виктория дәуірінің мелодрамалық театрлық қойылымдарына қарсылық ретінде пайда болған «Кішкентай театр» қозғалысының нәтижесі болды. Дегенмен, Нью-Йорк штатының Пултнивилл қаласындағы Гейтс-холл ең көне қоғамдық театр болып табылады және ол 19 ғасырдан бері жұмыс істеп, 1867 жылдан бастап әр жыл сайын әуесқойлардың қойылымдарын ұсынады. Америка қоғамдық театрлар қауымдастығы АҚШ-тағы, оның аумақтарындағы қоғамдық театрларды, сондай-ақ теңіздегі АҚШ әскери қызметкерлерімен байланысты театрлық ұйымдарды білдіреді.
Community theatre in the United States was an outgrowth of the Little Theatre Movement, a reform movement which began in 1912 in reaction to massive Victorian melodramatic theatre spectacles. However, the country's oldest extant community theatre venue, Gates Hall in Pultneyville, New York, has existed since the 19th century and presented amateur performances every year since 1867. The American Association of Community Theatre represents community theatres in the U. S., its territories, and theatre companies with the overseas U. S. military services.
Канадада
Канадада қауымдастық актерлері деп аталатын әуесқой театр топтарының кең желісі бар, олардың көптегені, Онтариодағыдай, провинциялық қауымдастықтарға мүше, онда көптеген компаниялар Канада Театрлары Қауымдастығының (ACT CO) құрамына кіреді. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Канадада пайда болған және ұлттық сипатқа ие болған баламалы театр қозғалысы, жергілікті қауымдастықтар мен тарихқа бағытталған бірқатар кәсіби театр ұжымдарын құрды. Theatre Passe Muraille ансамбльдік актерлерді ауылдық аймақтарға жергілікті әңгімелерді, әндерді, акценттерді және тұрмыс салтын жазу үшін жіберді. Олардың ұжымдық шығармашылықты пайдалануы шабыт көзіне айналып, бүкіл Канадаға тарады. Passe Muraille Кодконың тұңғыш қойылымын ұйымдастырды, олар өз шоуларында Ньюфаундленд мәдениетінің жеке тәжірибесін пайдаланды. 1980 жылдары «Халық театры» компанияларының қарқынды өркендеуі байқалды, мысалы Headlines Theatre (Ванкувер), Company of Sirens (Торонто) және Манитобаның «Халық театры» альянсы (Виннипег). Бұл компаниялар агитпроп, партизандық театр, Брехттің эпикалық театр әдістері және Аугусто Боалдың «Қысылғандар театры» сияқты саяси театр тәсілдерін қолданып, театры халыққа жеткізіп, нақты қауымдастықтар үшін қойылымдар жасады. Mixed Theatre Company (Торонто) және Альберта штатының Каномор қаласындағы Stage Left Productions сияқты екінші буын компаниялары осы тәжірибені бүгінгі күнге дейін жалғастыруда. Брехттік және Форум театры әдістерін пайдалана отырып, «көрінбейтінді көзге көрсетуді» мақсат ететін Stage Left ұзақ жылдар бойы «әр алуан суретшілер мен өзгерістердің катализаторларынан» құралған халықтық қозғалыс ретінде танымал. Олардың қызметі әділеттілік пен әртүрлілікті насихаттайды, әлі де шеттетілген суретшілер мен қауымдастық топтарына қолдау көрсетеді және саяси өнердің радикалдық формаларын жасайды.
Canada has an extensive network of amateur theatre groups known as community players, and many belong to provincial associations, as in Ontario, where many companies are members of the Association of Canadian Theatres (ACT CO). The alternative theatre movement, which had a nationalist focus when it emerged in Canada in the late 1960s and early 1970s, produced a number of professional companies that focused on local communities and histories. Theatre Passe Muraille sent ensemble casts into rural communities to record local stories, songs, accents, and lifestyle. Their employment of collective creation served as an inspiration and spread across Canada. Passe Muraille facilitated the first production of Codco, which employed personal experiences of Newfoundland culture in their shows. The 1980s witnessed an unprecedented rise in “Popular Theatre” companies, such as Headlines Theatre (Vancouver), Company of Sirens (Toronto), and the Popular Theatre Alliance of Manitoba (Winnipeg), which utilized political theatre practices such agitprop, guerilla theatre, Brecht’s epic theatre techniques, and Augusto Boal’s Theatre of the Oppressed to take theatre to the people and create productions by and for specific communities. Second generation companies, such as Mixed Theatre Company (Toronto), and Stage Left Productions in Canmore, Alberta, continue this practice in the present day. Drawing on Brechtian and Forum Theatre techniques, and “making the invisible visible,” Stage Left has a long history as a grassroots group of “diverse artists and non artists/catalysts of change who create pathways to systemic equity – in and through the arts,” and their activities “promote equity & diversity, provide support services for still excluded artists and community groups, and produce radical forms of Political Art."
Австралия мен Жаңа Зеландияда
Батыс Австралияда көптеген қоғамдық театр ұйымдары бірігіп, Тәуелсіз театр қауымдастығын құрған. Оңтүстік Кентербери драма лигасы – Жаңа Зеландияның Тимару қаласындағы қоғамдық театр.
In Western Australia, there is a substantial number of community theatre groups who have banded together to form the Independent Theatre Association. The South Canterbury Drama League is a community theatre based in Timaru, New Zealand.
Ғибадатханалар мен қоғамдық театрлар
Діни қауымдар көбінесе театрлық қойылымдарды қолдайды, олар жастарға немесе ересектерге арналған болсын. Рождестволық қойылым – қазіргі заманғы шіркеу театрының негізгі бөлігі. Көптеген шіркеулерде шіркеу ішінде қойылым қоюдан басқа, қойылымдар өткізуге арналған залдары да бар. XIX ғасырда Еуропа мен Солтүстік Америка христиандары көбінесе шіркеу залдарында немесе басқа жалға алынған жерлерде пьесалар қойды, ал түскен табысты қайырымдылыққа жұмсады.
Ecclesiastical communities often encourage theatrical productions, be they for youth or adults. The Christmas Play is a tenet of modern church theatre. In addition to performing in the church itself, many parishes have halls for performances. In the nineteenth century, Christians in European and North American often performed plays in church halls or other rented spaces, often using the proceeds from donations and tickets for charity.
Коммунизм және пролетариаттық қоғамдық театр
Кеңес бастамалары, мысалы, Петроград Полипросветі мен Орталық агитациялық студия 1920 жылдары марксистік құндылықтар мен капитализмге қарсы ағарту туралы әңгімелерді жеткізу мақсатында педагогикалық жоба ретінде импровизациялық театрды қолданды. 1923 жылы Коммунистік партияның XII съезі пролетариат өмірін жақсарту үшін олардың жұмысын қолдауға қатысты шешім қабылдады. Осы өнерпаздар дәстүрлі театр формаларын жобамай, өздерін белсенділер деп атады.
Soviet initiatives like the Petrograd Politprosvet and Central Agitational Studio performed improvisational theatre in the 1920s as a pedagogical project to tell stories about Marxist values and anti capitalist englightenment. In 1923, the Twelfth Communist Party Congress voted to support their work for the improvement of proletarian life. The performers rejected traditional forms of theatre and called themselves activists instead.