Кіріспе

Адамға, елге, топқа немесе идеяға деген адалдық немесе берілгендік.

Адалдық – бұл елге, философияға, топқа немесе адамға деген берілгендік. Философтар адалдықтың нысаны не болуы мүмкін екендігі туралы пікір келістірмейді, кейбіреулері адалдықтың қатаң түрде жеке қарым-қатынастарда ғана болатынын және тек басқа адам ғана адалдықтың нысаны бола алатынын айтады. Заң және саясаттану ғылымында адалдықтың анықтамасы – бұл жеке тұлғаның өзінің туған жеріне немесе ант беру арқылы (табиғилану) мойындаған отанына адал болуы.

Батыс әлем

Классикалық трагедия көбінесе екі жақты адалдықтан туындайтын қақтығысқа негізделеді. Платонның ерте диалогтарының бірі – «Евфифро» – өз әкесіне, салғырттық салдарынан құлды өлтіргендігі үшін қылмыстық айып тағуға ниеттенген Евфифроның этикалық дилеммасына негізделген. Матай Евангелиясында Иса былай дейді: "Ешкім екі қожайынға қызмет ете алмайды, себебі ол біреуін сүйіп, екіншісін жек көреді немесе біреуіне адал болып, екіншісін кешіреді. Сіздер Құдайға да, байлыққа да қызмет ете алмайсыздар". Бұл қожайынның құлдарына (Ефестіктер кітабында айтылғандай) билік етуімен байланысты, олар Киелі кітап заңдарына сәйкес, өз қожайындарына (Ефестіктер кітабында айтылғандай) толық адалдықпен міндетті. Иммануил Кант этикалық заңның негізін борыш тұжырымы арқылы жасады.

Ашытқы беру

Бірнеше ғалымдар, соның ішінде Дуска, хабарлама жасау контекстінде адалдық тақырыбын талқылайды. Гринвич университетінің профессоры Вим Вандекерхоувтың айтуынша, 20 ғасырдың соңында қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы екі жақты адалдық тұжырымы қалыптасты. (Бұрынғы көзқарас қызметкерлердің жұмыс берушіге адал болуымен шектелген, ал жұмыс берушінің қызметкерлерге адал болу қажеттігі ескерілмеген.) Осылайша, хабарлама жасаудың этикасы бірнеше қайшылықты адалдықты қамтиды, онда қызметкердің жұмыс берушіге деген дәстүрлі адалдығы, жұмыс берушінің іскерлік тәжірибесінің салдарынан зардап шегуі мүмкін қоғамға деген адалдығымен қақтығысады. Вандекерхоув түрлі ғалымдардың осы қайшылықты әртүрлі тәсілдермен шешетінін хабарлайды, олардың кейбіреулері оны қанағаттанарлық деп санамайды. Дуска осы жағдайларда адалдықтың жалғыз дұрыс нысаны – қоғам деп мәлімдеп, қайшылықты шешеді, ал Вандекерхоув бұған қарсы тұрып, кәсіпорындардың қызметкерлердің адалдығына мұқтаж екенін дәлелдейді. Юдхиштхира Дхармапутра деген лақап атымен белгілі, ол – турашылдық пен парыздың иесі.