Кіріспе
Италиялық актер (1920–2003)
Альберто Сорди (15 маусым 1920 – 24 ақпан 2003) – итальяндық актер, комедияшы, режиссер, әнші және сценарист.
Ерте өмір
Сорди Римде мұғалім және музыкант ата-анасының отбасында дүниеге келді. Ол бес баланың ең кішісі болды. Сорди туғаннан кейін бірнеше күнде қайтыс болған үлкен баласының құрметіне аталған.
Білім
Сорди Миланның драмалық өнер академиясына қабылданды, бірақ қалың римдік акценті болғандықтан одан қуылды. Осы арада ол бас опера әншісі болу үшін оқыды. Оның дауысының ерекшелігі оның айрықша белгісіне айналды.
Кино және теледидар
Сорди комедия мен жеңіл драмадағы шеберлігімен итальян киносының жеті онжылдыққа созылған мансабында икона ретінде танылды. Оның кинодағы мансабы 1930 жылдардың аяғында соғыс уақытындағы фильмдерде эпизодтық рөлдермен және екінші пландағы кейіпкерлермен басталды. Оның алғашқы рөлдері 1952 жылы Феллинидің "Ақ шейх" фильмінде, 1953 жылы Феллинидің "I vitelloni" фильмінде (жас бос жүргіштер туралы фильм, онда ол әлсіз, ересек болмаған бекершілді ойнайды) және "Бакалавр" фильмінде басты рөлді ойнады. Сорди итальяндық тарихи комедияларда жиі түсті. 1959 жылы ол көптеген сыншылар мен кинотарихшылар ең жақсы итальяндық комедиялардың бірі деп санайтын Моничеллидің "Ұлы соғыс" фильмінде ойнады. Голливуд шетелдік баспасөзі оның қабілеттерін мойындады, ол "Тұруға немесе төсекке бармауға" (1963) фильмі үшін музыкалық немесе комедия жанрындағы ең жақсы актер үшін «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. Сорди британдық Дэвид Нивенмен бірге Екінші дүниежүзілік соғыс комедиясы "Дұшпандардың ең жақсысы" фильмінде түсті. 1965 жылы ол тағы бір жоғары бағаланған комедия "I complessi" (Комплекстер) фильмінде ойнады. 1969 жылы ол 6-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды. 1984 жылы ол "Tutti dentro" ("Барлығы түрмеге") фильмін режиссерлік етіп, сценарийін жазды, онда ол министрлер мен кәсіпкерлерге жемқорлық бойынша ордер берген судья рөлін ойнады. 1985 жылы ол 35-ші Берлин халықаралық кинофестивалінің қазылар алқасының мүшесі болды.
Даблинг
Сорди сонымен қатар белгілі дауыстау актері және дублер болды. Соғысқа дейін ол көптеген Лорел мен Хардидің қысқаметражды фильмдері мен толық метражды фильмдерінің итальян тіліндегі нұсқаларын дубляждау жұмысын бастады. Оливер Хардиге ең жақын итальяндық дауыс иесін анықтау үшін MGM өткізген сайыста жеңіске жеткен соң, ол Оливер Хардиге дауыс берді. Сорди 1939 жылдан 1951 жылға дейін Лорел мен Хардидің қырықтан астам фильмінде Хардидің дауысын берді, ал Стэн Лорелдің дауысын Мауро Замбуто берді. Ол басқа итальян тіліндегі нұсқаларда және итальян фильмдерінде де дауыстау актері ретінде жұмыс істеді. Сорди Брюс Беннетт, Энтони Куинн, Джон Айрленд, Роберт Митчем, Педро Армендарис және Фрэнк Фейлен сияқты актерлерге дауыс берді. Сонымен қатар, ол Франко Фабрици, Марчелло Мастроянни және Энцо Фиермонте сияқты итальяндық актерлерді ағылшын тілінде сөйлейтін көрермендер үшін дубляждады. Оның өзінің дауысы «Cuori nella tormenta» фильмінде Гуальтьеро Де Анжелис, ал «Bullet for Stefano» фильмінде Карло Романомен дубляждалды. Сорди 1956 жылы дублерлік мансабын аяқтады.
Жеке өмір
Сорди жеке өміріне қатысты сырлы болды. Әйел алған емес және баласы болмағанмен, Сорди бірнеше қарым-қатынаста болды, оның ішінде актриса Андреина Пагнанимен тоғыз жылдық махаббат оқиғасы болды. Сорди католик дінінде тәрбиеленді. Сорди сонымен қатар AS Roma футбол командасының жарық көзі болды. Ол бұл құмарлығын кейбір фильмдерінде көрсеткен.
Марапаттар мен құрметтер
Сорди Италияның ең беделді кино сыйлығы – Дэвид ди Донателлоны жеті рет жеңіп алды, сондай-ақ Дэвид ди Донателлоның «Ең үздік актер» аталымы бойынша рекордты иеленді және Италия Ұлттық киножурналистері синдикатынан өз туындылары үшін төрт сыйлық алды. 1995 жылы Венеция кинофестивалінде өміріне жасаған еңбегі үшін «Алтын арыстанмен» марапатталды, ал «Төсекке бару немесе бармау» фильмінде Швецияда қалып қойған итальяндық жұмысшы рөлін сомдағаны үшін «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алды. 2000 жылы Рим қаласы оның сексен жылдық мерекесіне орай бір күндік құрметті қала әкімі деп тағайындады. 22-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде «Detenuto in attesa di giudizio» фильміндегі рөлі үшін «Күміс аю» сыйлығын жеңіп алды. 13-ші Мәскеу халықаралық кинофестивалінде «Мен сен білесің, сен мені білесің» фильмі үшін арнайы жүлде алды. Сорди 1954 жылғы «Римдегі америкалық» фильмінде Канзас-Сити қаласын атағандығы үшін Канзас-Ситидің құрметті азаматы атанды.
Ауру және өлім
2001 жылы Сордиге өкпе қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Ол 2003 жылдың 24 ақпанында Римдегі үйінде пневмония және бронхиттен қайтыс болды. Әйгілі Әулие Жохан Латеран базиликасының жанында өткен жерлеу рәсіміне миллионнан астам адам жиналды.