Кіріспе

Франциядағы канал

Канал дю Миди (kanal dy midi; ) – Оңтүстік Францияда орналасқан ұзақ канал. Бастапқыда Canal Royal en Languedoc (Лангедоктағы Корольдік канал) деп аталған және 1789 жылы француз революционерлері оны Канал дю Миди деп атады. Канал Гароннаны Жерорта теңізіндегі Этанг-де-Таумен байланыстырады және ұзақ Гаронна каналымен бірге Атлантика мен Жерорта теңізін біріктіретін Canal des Deux Mers құрайды. Қатаң айтқанда, "Канал дю Миди" дегеніміз – бастапқыда Тулузадан Жерорта теңізіне дейін салынған бөлік. Deux Mers каналы жобасы Жерорта теңізі мен Атлантиканы байланыстыру үшін бірнеше кеме жүзе алатын су жолдарының бірігуін көздеді: біріншіден, Канал дю Миди, содан кейін Тулуза мен Бордо арасында шамалы кеме жүзе алатын Гаронна, одан кейін Бордодан кейін салынған Гароннаның жақын жатқан каналы және, соңында, Жиронданың құйылысы. Жан Батист Колбер 1666 жылғы қазан айында Пьер-Пол Рике басшылығымен бидай саудасын дамыту мақсатында патша жарлығымен жұмысты бастауға рұқсат берді. Салыныс 1666 жылдан 1681 жылға дейін, XIV Людовик патшаның тұсында жүргізілді. Канал дю Миди – Еуропадағы әлі де қолданыстағы ең көне каналдардың бірі (прототипі – Бриар каналы). Бұл жобадағы қиындықтар қазіргі ішкі су көлігіндегі қиындықтармен тікелей байланысты. Пьер-Пол Рике алдына қойған басты міндет – Монтанье-Нуар (Қара таулар) тауынан суды каналдың ең жоғары нүктесіне, Сейль-де-Наурузге жеткізу болды. Канал дю Миди 1996 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді, өйткені ол керемет инженерлік және көркемдік шешімдерге ие, ал 2016 жылы Халықаралық тарихи азаматтық құрылыс ескерткіші деп танылды.

Каналды орналастыру және оның профилі

Миди каналы Францияның оңтүстігінде, Гераль, Од және Жоғарғы Гаронна департаменттерінде орналасқан. Оның ұзындығы шамамен, батысында Тулузадағы Порт-де-л’Эмбушурден басталып, шығысында Марсельяндағы Лес-Онглуста аяқталады, онда канал Этанг-де-Тауға (Агде мен Сете арасында) ашылады. Миди каналы – Атлантика жағындағы Тулузадан Сейль-де-Наурузға немесе қосымша канал кіретін ең жоғары нүктеге дейін көтерілетін ең жоғары нүктедегі канал. Жалпы көтерілуі шамамен, ал ең жоғары нүкте теңіз деңгейінен биіктікте орналасқан. Бұл деңгей айырмашылығы Науруздан Этанг-де-Таудағы Лес-Онглусқа дейінгі қалған қашықтықта жатыр. Каналдың жобалық тереңдігі , ең аз тереңдігі болса . Рұқсат етілген суDraft , бірақ тұрақты пайдаланушылар тіпті суDraft қайықтардың да көптеген жерлерде шлам жиналуынан түбіне тиеді деп кеңес береді. Су бетінің ені шамамен, аралығында өзгеріп отырады. Канал төсегінің ені болса .

Миди каналының бойлық профилі оның Тулузадан (1) Сейль-де-Наурузге (2) көтеріліп, содан кейін Кастельнаударье (3), Каркассон (4) және Требске (5) төмендеп жатқанын көрсетеді. Канал Фонсеранн шлюздарынан (6) өтіп, Безиерге жалғасады, содан кейін Агде (7) арқылы өтіп, Этанг-де-Тауда (8) Сетте аяқталады. Ең ұзын канал бөлігі Аргенс шлюзы мен Фонсеранн шлюздарының арасында, ал ең қысқа бөлігі екі Фрескель шлюзының арасында орналасқан.

Құқықтық мәртебе

Тарихи себептерге байланысты Canal du Midi ерекше құқықтық мәртебеге ие, ол 1956 жылы су жолдары мен ішкі кеме қатынасының мемлекеттік кодексінде, содан кейін мемлекеттік тұлғалардың жалпы кодексінде заңдастырылған. Кодекстің L. 2111 11-бабына сәйкес, каналдың мемлекеттік меншігі Пьер-Пол Рикеге бұрын берілген феодқа сілтеме арқылы анықталады және шекаралары 1772 жылы жасалған ресми есептемемен белгіленді. Бұған қоса, қызметкерлердің жатақтары мен қоймалары, сондай-ақ Лампи суқоймасы да қосылды. L. 2124 20-дан L. 2124 25-ке дейінгі баптар каналды күтіп ұстау қағидаларын белгілейді, бұл, әдетте, оған иелік ететін мемлекеттік органның жауапкершілігінде болады, коммуналардың және кейбір жағдайларда су жағасындағы тұрғындардың қатысуымен. 1897 жылғы 27 қарашадағы заң бойынша, себебі бұл маңызды саяси және экономикалық мәселе еді. 1516 жылы король Франсуа I Леонардо да Винчиді Францияға шақыртып, Тулузадағы Гароннадан Каркассондағы Одға дейінгі бағытты зерттеуді тапсырды. Мұндай құрылыс салу кемелерді (сауда және корольдік галереяларын) және тауарларды Иберия түбегінен айналып өтуден сақтар еді, бұл бір айға дейін уақытты алуы мүмкін. Сол кезде теңіз жолы пираттық пен варварлық шабуылдар сияқты қауіп-қатерлерге толы болды. Ең реалистік жобалар 16 ғасырда корольге ұсынылды. Бірінші жобаны 1539 жылы Николя Башелье Лангедок штатына ұсынды, содан кейін 1598 жылы Пьер Рене екінші жобаны ұсынды, ал 1617 жылы Бернард Арибат де Безиер үшінші жобаны ұсынды. Бұл жобалар каналға сумен қамтамасыз ету мәселесіне жеткілікті назар бермегендіктен және Пиреней өзендерінен суды бұру жүйесінің күрделілігі немесе мүмкін еместігіне байланысты қабылданбады. 1650 жылы тағы бір инженер Ариеден Синтегабельге суды бұрып, Тулузаға жақын Пеш-Давидке кеме жүзуге жарамсыз канал салуды ұсынды. Осы ретте суды Тюлузадан биік Сейль-де-Наурузға қалай жеткізу мәселесі туындады. Жобалар ақшаның ысырабынан қорқу және мұндай каналды қазудың адам күшімен мүмкін еместігіне сенімділік болғандықтан іске аспады. Басты мәселе – каналдың жоғарғы бөлігін жеткілікті сумен қамтамасыз ету еді. Дегенмен, Лангедокта тұз салығын жинаушы Пьер-Пол Рике өзінің алдыңғыларынан гөрі сенімді жоба ұсынды. 1662 жылы Людовик XIV оның ұсынысын Тулуза архиепископы (Шарль Франсуа Англюр де Бурлемон) арқылы алғанда, Испанияны оның ресурстарының бір бөлігінен айыру мүмкіндігін және өзінің билігін мәңгілік есімдермен қалыптастыру мүмкіндігін көрді.

Жобаны зерттеу

Өзендерді басқару каналдармен салыстырғанда қиын, бірақ Атлант мұхиты мен Жерорта теңізі арасында тек бір канал ғана қажет. Өзеннен өзгеше, жыл бойы тұрақты қозғалыс ағынын қамтамасыз ету үшін каналдың ағынын басқару оңайырақ. Canal du Midi – екі аңғардың арасындағы биіктіктен өтуі керек болғандықтан, шыңдық деңгейдегі канал. Бұл каналды салу үшін Сеуль де Науруз немесе Сеуль де Грейсен арқылы өту қажет болды. Жоспарлау басталғаннан бастап жұмысқа кіріскенге дейін отыз жыл өтті: Рикеттің әкесі мүше болған комитет де ұқсас жобаны зерттеген.

Басты беттер

1660 жылы Рике басты мәселенің шешімін тапты: каналдың екі жағына су жеткізу үшін ең биік нүктеге су жеткізу. Оның идеясы Монтань-Нуардан су әкелу еді. Монтань-Нуар және Сордың су тарамдары туралы терең білімі оған тапқыр суару жүйесін жоспарлауға мүмкіндік берді. Ол француз инженері Адам де Крапоннан шабыттанды, ол Крепон каналы үшін осындай жүйені қолданған еді. Ол тау суын бөгеттер мен суқоймаларда жинап, одан кейін оларды Сейль-де-Грейсен арқылы өтетін каналдар арқылы Сейль-де-Наурузға жеткізуді жоспарлады. Рике көздеген негізгі су көзі – Ревельдің жанынан өтетін Сор өзені еді. Монтань-Нуардан Альзо, Лаудо, Риуторт, Бернасон және Лампи сияқты басқа да өзендер жүйеге енді. Монтань-Нуар Лаурага жазығына қарағанда екі есе көп жауын-шашын алатын аймақ, теңіз деңгейінен шамамен биіктікте жылына 1400 миллиметр жауын-шашын жауады. Өзен суын сақтау үшін ол үш бассейн құруды жоспарлады: Лампи-Вье суқоймасы, Науруздегі алтыбұрышты порт бассейні және Лаудо өзенінің сағасындағы үлкен топырақ бөгеті бар Сен-Ферреол бассейні. 1664 жылы жобаны зерттеген кезде Лангедоктың өкілдері Рикеден өз идеясын тәжірибе жүзінде сынап көруді сұрады. Ол Сордан Сейль-де-Наурузға суды бұратын сынақ каналын салды. Бұл 1665 жылы аяқталған Rigole de la plaine еді, ол каналдың ең биік нүктелеріне су жеткізуге болатынын дәлелдеді. Осы оқиға патшаның Рике дайындаған жоспарларды тексеру үшін тағайындаған сарапшылар комитетіне сенімділік сыйлады. Сол сәттен бастап Людовик XIV каналдың техникалық тұрғыдан мүмкін екенін білді.

Пьер-Поль Рикедің қателіктері

Рике Сеуль-де-Науруз каналына су жеткізуді жан-жақты зерттеді. Оның зерттеуі мұқият болды және оның пікірін растау үшін Rigole de la plaine құрылысының сынақ кезеңін қамтыды. Жобаның көптеген аспектілері, әсіресе каналдың бағыты, әлі де нақты емес еді. Бұл бағыт соңғы емес еді және қазіргі таңдағы автомобиль жолы немесе жоғары жылдамдықты теміржол жобалары сияқты дәл болған жоқ. Бағыттың жалпы бағыты ғана белгілі болды және картаға түсірілді. Жолда кездесетін қиындықтарға байланысты мердігер бағытты өзгерте алатын еді. Атлантика жағында ол бірнеше нұсқа ұсынды: біреуі Кастр және Ревель қалалары арқылы Сейль-де-Грайсенс және Агуттан өтеді. Шындығында, бұл өзен кеме қатынасы үшін жақсартылып жатқан еді. Тағы бір бағыт Жиру өзені арқылы өтеді және бұрынғы бағыт сияқты Тулуза қаласын айналып өтеді. Жерорта теңізі жағында бағыт әлі белгіленбеген. Ол Фрескельді Аудаға дейін пайдалануды жоспарлаған, бірақ жағалауға алғашқыда Нарбонна, содан кейін Сетте қалаларында жетеді деп күтілген. 1663 жылы Рике Атлантика жағындағы бағытты Неруз өзенінің сағасы бойымен, Гароннан төмен Тулузаға дейін бекіту үшін далалық зерттеулер жүргізді. Өзеннің кеме жүзуге қолайлы бөлігі Базаклдің ағысынан төмен орналасқан, ол Тулуза қаласының орталығында кеме өтуге кедеріс келтіретін броды болды. Канал аймақтың экономикалық орталығынан өтуден бас тарта алмады, сондықтан соңғы бағыт Кастр және Жиру арқылы белгіленді.

Зерттеу әдістері

Пьер-Поль Рике техникалық білімі болмады және жұмыс істеу барысында тәжірибе жинады. Ол үнемі тәжірибелер жасап, далалық байқаулар жүргізді. Сол кезде заңдар мен ұғымдар арқылы қолданбалы ғылым мен гидравликалық техника жетілмегендіктен, оның әдісі жоғары дәрежеде эмпирикалық болды. Дегенмен, Рике ғылыми көзқарасқа ие болды, өйткені ол ағынды жүйелі түрде өлшеп, көлемдерді есептеді. Оның техникалық кемшіліктерін жою үшін, оны Гектор Бутерю, Франсуа Андреосси – геодезист және картограф, Пьер Кампмас – су ағындары саласындағы сарапшы сияқты көптеген техниктермен қоршады. Ол Монтань Нуардағы Суор өзенінен Наурузе төбесіне су жеткізуге болатынын дәлелдеу үшін тәжірибелер жүргізді. Сонымен қатар, Бонрепостағы жеке меншігінде каналдың моделін, бөгеттермен, туннельдермен және ағынды құрылыстарымен (эпаншоры) жасады, осы арқылы каналдың еңістерін қайта жасай және оларды сумен қамтамасыз етті.

Саяси және экономикалық ахуал

Сол кезде елдің экономикалық жағдайы өте қиын еді. Колбер министр болған кезде ол ішкі және халықаралық сауда Франция Корольдігінің мүддесіне қызмет етпейтініне сенді. Голландиялықтар елдегі сауда-экономикалық қызметтен жақсы пайда көре алатын еді. 1660 жылы астық бағасы күрт төмендеді және шарап өндірісі азайды. Бұл дағдарыс жер құнының құлдырауына және шағын шаруа қожалықтарының банкротқа ұшырауына әкелді. Сонымен қатар, Лангедок аймағы Фронда кезінде діни қақтығыстарды бастан өткерді. Бұл аймақта саясат жүргізу, әсіресе тұз салығы сияқты салықтарды енгізу қиын болды. Колбер осы кезде Пьер Пол Рике және оның жобасын Лангедокта абсолютизмді нығайту үшін экономикалық кеңею саясатын іске асырудың жолы ретінде қарастырды. Рике өзі тұз салығын енгізуді және Canal du Midi-ді салуды ұсынды. Осылайша, каналдың салынуы испандықтар бақылайтын Гибралтар бұғазы арқылы өтусіз, Жерорта теңізі мен Атлантика арасында тікелей қатынас құруға мүмкіндік беретін еді, мақсаты – испан саудасын жою және Лангедок арқылы сауда ағынын орнату. Лангедок аймағында бидай, Минервуа шараптары, жүн маталары, жібек және тұз сияқты көптеген ресурстар бар еді, бірақ өндірушілер сауданың жетіспеуіне байланысты оларды экспорттау үшін күресіп жатты. Колбер Миди каналы арқылы өту арқылы Мидидің түрлі аймақтарына тауарлар тарата алады деп үміттенеді, бұл патшалық билікті нығайтып, Тулузаны және оның аймағын дамытады деп ойлады.

Людовик XIV жарлығы және жобаны қаржыландыру

Басқа жоба қиындыққа толы болғанына қарамастан, Колбер 1666 жылдың қазан айында патша жарлығымен жұмысты бастауға рұқсат берді, бұл рұқсатты бірнеше ай бойы каналдың бағытын зерттеген сарапшылар комитеті мақұлдағаннан кейін ғана мүмкін болды. Жобаға қорғаныс және гидравлика инженері – Луи Николас де Клервилльдің тағайындалуы үлкен пайда әкелді, ол Колбертке өз ықпалын қолданып, жобаны бастауға көмектесті. Жарлықта канал құрылысына рұқсат беру, тендерлерді жариялау және жобалаушы Пьер-Пол Рике мен оның ұрпақтарына тапсыру қарастырылған. Сондай-ақ, Рикеге мүлікті экспроприациялау құқығы берілді және каналды пайдалану үшін диірмендер, қоймалар және тұрғын үйлер салу мүмкіндігі сипатталды. Жоба салықтан босатылған "фиф" ретінде құрылды, оның иесі балық аулау және аң аулау құқықтарына ие болды. Бұдан өзге, жол ақысын енгізу, қозғалысты ұйымдастыру және кемелерге иелік ету тәртібі де сипатталды. Патша осындай ауқымды жұмыстың әлеуетті кемшіліктерін жою мақсатында, мүліктің меншігі мен басқаруын белгілі бір тәртіппен беруге шешім қабылдады. Бұл жүйе мемлекеттік қаржының ең төменгі деңгейде болған жағдайда да каналдың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Жұмыс екі кезеңге бөлінді, әрқайсысы "кәсіпорын" деп аталды. Тулузаны Требпен байланыстыратын бірінші кәсіпорынның құны 3,6 миллион ливрді құрады. Алайда мемлекеттің қаржылық жағдайы тым жақсы болған жоқ, ал Лангедок штаты күтпеген шығындарға қаражат жұмсалуынан қорқып, мұндай жобаны қаржыландыруға құлшынбады. Сондықтан Пьер-Пол Рике каналдың меншігі мен басқару құқығын алу үшін жұмыстың бір бөлігін өз қаражатынан қаржыландыруды ұсынды. Қалған қаражатты мемлекет Рикенің тұз салығынан түскен табысына байланысты төлеуге міндеттенді. 1668 жылдың желтоқсанында Треб пен Этанг де То арасындағы екінші кәсіпорын 5,832 миллион ливрға, ал Сете портындағы жұмысты қайта бастауға тағы да бір миллион ливр жұмсалды. Нәтижесінде, бастапқы бюджеті алты миллион ливр болғанмен, барлық жұмыстың құны сол кездегі 17 мен 18 миллион ливр аралығында болды. Бұл қаражаттың 40% -ын король, 40% -ын провинция, ал 20% -ын Рике өзі төледі, ол каналдың меншік иесі атанды. Оның ұрпақтары 50 жылдан астам уақыт бойы 2 миллион ливр төлей берді.

Каналды салу

63 жасында Рике өзінің үлкен жобасын бастады, жеке инженері Франсуа Андреосси мен жергілікті су сарпысы Пьер Руды Монтань Нуарға сумен жабдықтау жұмыстарын жүргізуге жіберді. Бұл жүйе каналды сумен сәтті қамтамасыз етті, осылайша екі теңізге қарай ағып кететін судың орнына суды толықтырып, құрлықтың бөлінісінен өтетін жерде су ағынын өзгертіп берді. Бұл жүйе гидравликалық және құрылымдық инженерлік шеберлік болды және Рикенің көзқарасын бекітудің алғашқы қадамы болды. Бұл сонымен қатар үлкен жобаның маңызды бөлігі болды. Бірінші «жоба» 1667 жылдың 1 қаңтарында Риголь де ла Плейннің арнасын салумен басталды, ал 15 сәуірде 1667 жылы Лак де Сент-Ферреолдың алғашқы тасы салынды. Алғашқыда Рике онға жуық су сақтағыштарын салуды жоспарлаған, бірақ бекіністер жөніндегі бас комиссары Луи Николас де Клервилл оларды бір су сақтағышымен алмастыруды ұсынды. Бұл сол кездегі жаңалық еді – мұндай үлкен су сақтағышы бұрын салынған емес. Клервилльдің әскери инженерлік тәжірибесі бар бірнеше адамы Лаудот өзеніндегі жалғыз су сақтағышы – Сент-Ферреол бассейні үшін үлкен бөгет салуға келді. Лаудот – Тарнның Монтань Нуардағы саласы, жоспарланған каналдың ең биік нүктесінен, Сейль-де-Наурузеден басталады. Бұл үлкен бөгет, өзен төсегінен биік және негізінде қалың, Еуропадағы ең ірі азаматтық инженерлік құрылыс еді және Испаниядағы Аликантеде салынғаннан кейін Еуропада салынған екінші ірі бөгет болды. Ол каналға контурлы арна арқылы жалғастырылды, ұзындығы шамамен 14 км, ені кең және негізінің ені шамамен 14 км болатын. Ақырында, таудан каналға құрылыс материалдарын жеткізу және тау қаласы Ревельге жаңа порт құру үшін 14 шлюзбен жабдықталды. 1667 жылдың қараша айында Тулузада Гаронна шлюзінің іргетасы Тулуза Парламентінің, капитулдардың (шерифтердің) және Тулуза архиепископы Шарль Франсуа д’Англюр де Бурлемонттың өкілдерінің қатысуымен салтанатты түрде қаланды. 1671–1672 жылдардың қысында Сейль-де-Наурузе мен Тулуза арасында суды алғаш рет толтыру жүргізілді және алғашқы кемелер жүрісі басталды. 1673 жылы Наурузеден Требске дейінгі бөлім аяқталды, бұл бірінші «жобаның» аяқталуын білдірді. 1671 жылдан бастап екінші жоба басталды, ол Требті Жерорта теңізімен байланыстырып, Сете портын (сол кезде Кет деп аталды, орны таңдалды және портын Клервилль салдырды) салуға кірісті. Каналдың бұл бөлігі Этанг де Тау мен Треб арасындағы қиылыста қиындықтар туғызды, өйткені канал Геральт пен Либрон өзендерінің арнасын кесіп өтуі керек еді. Бұл мәселені шешу үшін Рике Либрон үшін клапандық және камералық жүйе, ал Этанг де Тау мен Геральт үшін үш есікті дөңгелек шлюз орнатты. Агдедегі дөңгелек шлюз Canal du Midi және Геральт арналары арасында ауысуға мүмкіндік берді. Каналдың бұл бөлігінде де Ensérune деңгейінде және Орб өзенінің аңғарындағы Безиерге түсуде қиындықтар болды. Рике бұл мәселелерді бір жағынан Малпас туннелін қазып, екінші жағынан Фонсераннесте Орбқа сегіз шлюздік камералар қатарын салып шешті. Малпас туннелі – туннель арқылы салынған алғашқы канал. Canal du Midi Oppidum d’Ensérune төбесіне қарай туннель арқылы өтеді. 1681 жылы Безиерде каналдың құрылысы аяқталды. Алайда, 1680 жылдың қазанында Рике құрылыс кезінде қайтыс болды. Ол жобаның аяқталуын көрмеді. Патшаның инженеры Ла Фойль жұмысты өз қолына алды. Оның ұлдары каналға мұрагерлік етті, бірақ отбасының инвестициялары толығымен қайтарылмады және қарыздар 100 жылдан астам уақыт өткен соң ғана толығымен төленді. Канал жақсы басқарылды және революцияға дейін патерналистік жоба ретінде жұмыс істеді. Канал үлкен масштабта салынды, есіктерінде 14 км ұзын, 14 км ені және ортасында 14 км ені бар сопақ пішіндес шлюздер. Бұл дизайн жобаның басында болған қабырғалардың құлауына қарсы тұруға арналған еді. Сопақ шлюздер айналадағы топырақтың ішкі қысымына қарсы арканың күшін пайдаланды, бұл тік қабырғалары бар ертедегі шлюздерді тұрақсыздандырған еді. Канал 1683 жылдың мамыр айында кемелер жүрісіне ашылды және 1685 жылдың наурыз айында мемлекеттік жұмыстар тоқтатылды.

Жұмыс ұйымдастыру және әлеуметтік жағдайлар

Он бес жыл бойы шамамен 12 мың жұмысшы канал құрылысында еңбек етті. Рике 20-дан 50 жасқа дейінгі ерлер мен әйелдерді жұмысқа алды, оларды бөлімдерге бөліп, бас бақылаушы басқаратын шеберханалар құрды. Жұмыстың рационализациясы тапсырмаларды оңтайландыруға және бірнеше жобаны бір уақытта жүзеге асыруға мүмкіндік берді. Барлық жұмыс қолмен атқарылды, каналды қазу қашау мен пикемен жасалды. Жұмыс күші шаруалар мен жергілікті жұмысшылардан құралды, олардың саны жыл бойы әртүрлі кезеңдерде өзгеріп тұрды. Пьер-Пол Рике осы ауытқуды толықтыру үшін әскерилердің көмегіне жүгінді. Ол сондай-ақ жұмысшылардың адалдығы үшін ай сайын төлемдер белгіледі. Әйел жұмысшылар каналдың инженерлік құрылысына үлкен үлес қосты. Олардың көпшілігі Пиренейдегі бұрынғы римдік моншалардың колонияларынан келді, онда классикалық гидравлика элементтері тірі дәстүр ретінде сақталған. Олар алдымен Сен-Ферреол бөгетіне топырақ тасымалдауға жұмысқа алынды, бірақ бөгеттен каналға арналарды жобалауда қиындыққа тап болған жетекшілері олардың тәжірибесін мойындады. Осы кезеңде инженерлік іс негізінен бекініс салуға бағытталған, ал гидравлика көбінесе кен өндіру және дренаж мәселелерімен айналысты. Континенттегі кеме жүретін каналды салу, оны қадағалауға тағайындалған әскери инженерлердің ресми білімінен асып түсті, бірақ классикалық гидравликалық әдістерді сақтап келген шаруа әйелдері қолда бар техникалардың қатарын толықтырды. Олар каналдың сумен жабдықтау жүйесін ғана емес, сонымен қатар Безиерге жақын таулар арқылы су жолын аз шлюздерді пайдаланып жүргізіп, Фонсераннесте сегіз шлюздік сатыны салды.

Кәсіпкерлік және еңбек шаралары

Каналдың құрылыс алаңдарында маусымдық жұмысшылардан – көбінесе фермерлерден басқа, көптеген кәсіптер кездесті. Көпірлер, шлюздер және су төгу құрылыстары сияқты нысандарды салуға тас қалаушылар мен тас кесушілер жауапты болды. Теміршілер мен тегістеушілер құрал-жабдықтарды күтіп ұстаумен айналысты. Жүк тасушылар, арбадаушылар, ат жарақтаушылар және аралы зауыттарының иелері де жұмыстарға тартылды. Жұмысшылар капитан мен сержанттар басқаратын бөлімдерге ұйымдастырылды. Соңында Пьер-Поль Рикеге көмекшілер, сондай-ақ каналдың бас аудиторы мен бас инспекторы көмектесті. Жұмысшылардың құралдары өте шектеулі болды: қазу үшін кетпендер, тырмалар және қашаулар, материалдарды тасымалдау үшін себеттер мен көтергіштер. Олар өздері күтіп ұстауға тиіс жұмысшыларға берілді. Тастарды жару үшін ұңғын қолданылды.

Сауықтыру

1681 жылы алғашқы тексеру "құрғақ" күйінде өтті. Патша Анри д’Агуэсо, Лангедок басқарушысы, де ла Фойль мырза, Тулуза университетінің риторика және математика профессоры, иезуит Моург әкесі, Пьер Пол Рикедің екі ұлы мен екі күйеу баласы, сондай-ақ Андреосси, Гиладе және Континьи мырзаларынан тұратын комиссия тағайындады. Бұл комиссия 1681 жылдың 2 мамырында Безиерге аттанды және алты күн ішінде канал арқылы Тулузаға қайтып келді. Сумен толтыру жұмысы Кастельнауариге дейін тексерулердің барысын көрсетті (Тулуза-Кастельнауари бөлігі 1672 жылдан бері сумен толы болды). Салтанатты ашылу алғашқы тексеруден кейін ғана өтті. Сол адамдар 1681 жылдың 15 мамырында Тулузадан флагмандық кемеде, одан кейін ондаған кемелермен бірге қайта аттанды. Нарбонн архиепискобы және Лангедок штаттарының төрағасы кардинал де Бонзи 17 мамырда Кастельнауариға келген процессияға қосылды. 18 мамырда Сен-Рох шіркеуінде үлкен діни рәсім өтті, содан кейін жұмысты, конвойды және қатысушыларды бата беру үшін каналға шеру ұйымдастырылды. Конвой 20 мамырда кешкі уақытта Вильпинтеде, 21-і Пенаутьеде, 22-і Пуичерикте және 23-і Рубиада тоқтады. 24 мамырда Малпас туннелінен өтіп, Фонсеранн шлюздерін басып өтті. Кардинал мен епископтар сол күні Безиерге түсті.

Қосымша жұмыстар

1686 жылы Вобанға каналды тексеру міндеті жүктелді, ол оның нашар күйде екенін тез анықтады. Содан кейін ол Лангедок бекіністерінің инженері Антуан Никеге Монтанье-Нуар деңгейінде жаңа жұмыстар жүргізуді, Каммаз туннелін бұрғылауды тапсырды. Бұл Rigole de la montagne-ді кеңейту және Сен-Ферреол бассейнін нығайту үшін қажет болды. Рике асығысқандықтан, су тасқыны кезінде каналды толып, лайлануы мүмкін өзендердің санын дұрыс бағаламаған. Сен-Ферреол бөгеті тым кішкентай болды және оның сумен жабдықтау жүйесі тиімсіз еді. Вобан сондай-ақ каналға құятын көптеген өзендерді оқшаулау үшін және су деңгейін реттеу үшін көптеген тас құрылыстар салды. Ол 49 су өткізгіш және су құбырын, оның ішінде Сессе су құбыры, Орбиел су құбыры және Пехлориер су өткізгішін салдырды. Соңында, ол Рике бастаған көптеген құрылыстар мен бөгеттерді нығайтты. 1694 жылға дейін жалғасқан бұл жұмыстар сумен қамтамасыз етуді және оны басқаруды едәуір жақсартты. Антуан Нике 1726 жылға дейін каналды бақылауға жауапты болды. Canal du Midi әлі де кемшіліктері болды, өйткені ол Каркассон мен Нарбоннан өте қоймады және Ронға қосылмады. Сонымен қатар, Бордоға жету үшін өзгеруші ағыс жылдамдығы мен күшті су тасқындары бар Гаронна өзенін пайдалану қажет болды. 1776 жылы салынған Canal de Jonction, яки «қосылатын канал», Нарбоннаға Canal de la Robine de Narbonne арқылы қол жеткізуге мүмкіндік берді. Сол жылы Бриен каналы Базаклдің (Тулузадағы Гаронна өзеніндегі броды) айналып өтуіне мүмкіндік берді. Этанг де Тау мен Рона арасындағы байланыс та 1808 жылы аяқталды. 1810 жылы Каркассонға бұрылатын канал арқылы қосылу мүмкіндігі пайда болды. Ақырында, 1857 жылы Тулуза мен Кастес-ан-Дорте арасындағы Гаронна бойындағы канал ашылды, бұл Рике армандаған Атлант мұхиты мен Жерорта теңізі арасындағы байланысты толықтырды.

Менеджмент

Каналдың басқаруын негізінен Рике ұрпақтары қамтамасыз етті. Бұл 1714 жылға дейін феодты басқарған үлкен ұлы Жан Матиас арқылы, содан кейін 1760 жылға дейін Виктор Пьер Франсуа, содан кейін Виктор Морис және ақырында Жан Габриэль арқылы іске асырылды. Рике отбасы тез арада "Каналдың бас директоры" бар пирамидалық ұйымдық құрылым құрды, ол каналдың белгілі бір географиялық аймақтарына жауапты директорлар кеңесін басқарады. Батыста және шығыста жеті аймақ белгіленді: Тулуза, Науруз, Кастельнуар, Требс-ле-Сомайл, Безиер және Агде. Әрбір директор өз аймағының күтілуіне жауапты және оған қабылдаушы мен бақылаушы көмектеседі. Жүздеген шлюз сақшылары шлюздерге жауапты. Бұл ұйым қызметкерлерді бақылау мен жұмысқа алуды жеңілдетеді. Тулузада үш адамнан тұратын топ басқару комитетін құрады: жұмыстардың бас директоры, алымдарды белгілейтін бас кассир және есепке жауапты бас бақылаушы. Каналдың басқаруы каналға қатысты түрлі жұмыстар мен жалдаған қызметкерлерге ақша төлеуді қамтамасыз етеді. 1770 жылдардағы салық есебі 640 000 ливр көлемінде табыс көрсетті, оның жартысы күтімге және жалақыға, ал жартысы пайда мен ерекше жұмыстарға жұмсалды. 1785 жылы бұл кіріс 950 000 ливрге дейін өсті, бұл сол кездегі өте үлкен сома еді.

Сақтау

Рике ұрпақтарына каналды күтіп ұстау нағыз қиындық туғызды. Көптеген сақтық шараларына қарамастан, су көзінен келген тұнба каналды толықтырып жатады. Сонымен қатар, ол ағаштардың бұтақтарымен және жапырақтарымен толады. Әр жылғы қыста каналды тазалау үшін жабылу мерзімі қарастырылады. Канал төсенішін жыл сайын екі ай бойы қайта қазу қажет. Бұл жұмыстар өте қымбат, және екі ай көбінесе жеткіліксіз болады. Тағы бір мәселе – каналдың деңгейлері мен төгілу жолдарындағы арамшөптердің таралуы. Бұл жағдайдан құтылудың жолы жоқ. 1820 жылы арамшөптерді және лайлы қабатты алып тастау үшін каналды тереңдету жұмыстары жүргізілді. Соңында, жаңбыр, аяз және құрғақшылық әкімшілерді канал бойындағы ағып жатқан жерлерді және пайда болуы мүмкін жарықтарды жөндеу үшін үнемі бақылауда ұстауға мәжбүр етеді. Бүгінде де канал сол шектеулерге тап болады және менеджерлер де сол жұмыстарды атқаруға тиіс. Бірақ қазір бұл жұмыстар механикаландырылған. Экология, тұрақты даму және энергетика министрлігі Францияның су жолдары басқармасына каналды күтіп ұстау үшін шамамен 350 қызметкер ұсынады.

ХХІ ғасырдағы канал

ХХ ғасырдың соңынан бері канал түрлі іс-шаралар ұсынып келеді. Ол Атлант мұхиты мен Жерорта теңізі арасында кемелердің қалыпты өтуін қамтамасыз етудегі бастапқы мақсатына оралуы мүмкін.

Туризм мен демалыс арнасы

Қазіргі уақытта Canal du Midi-ді негізінен туристер, демалыс және тұруға жарамды үйлер пайдаланады. Ол өзен туризмін қызықтырады, оның ішінде жалдамалы қайықтармен, мейрамхана қайықтарымен немесе Anjodi сияқты қонақүй баржаларында саяхаттауды. Туризм 1960 жылдардан бастап өсті, ең ірі өсім Ұлыбританиядан келді, ал 1980 жылдары қарқынды дамыды. Канал BBC телехикаясы Рик Стайннің француздық саяхаты (2005) сериясында ерекше көзге түсті, бұл оны британдық көрермендерге таныстырды. Сенадан гөрі көбірек қозғалыспен, каналдың өзі француздық өзен туризмінің бес бөлігінің бірін құрайды, ал жолаушылардың 80% -ы шетелдіктер, негізінен немістер, швейцариялықтар және британдықтар. Фонсеран шлюздары арқылы жылына шамамен 10 000 қайық өтеді.

Canal du Midi басқа да спорт түрлеріне де мүмкіндік береді, әсіресе қалалық аймақтарда, мысалы, ескек есу, каноэде жүзу, балық аулау, велосипедпен жүру, роликті конькимен сырғанау және жағалау бойында серуендеу. Тулузадан Авиньонет-Лаурагайға дейінгі және Безиер мен Портирань арасындағы асфальтталған учаскелер велосипедпен және роликтермен жүруге қолайлы. Сеттен Бордоға дейін Canal des Deux Mers бойымен велосипедпен саяхаттауға болады. Сонымен қатар, көптеген баржалар отбасылық тұрғын үйлерге, театрларға, көрме орындарына және мейрамханаларға айналдырылды.

Су арнасы

Құрғақ мезгілде канал ауыл шаруашылығы үшін су қоймасы ретінде қызмет етеді. Канал бойында 700-ге жуық суару сорғылары орнатылған. Бұл каналдың маңызды рөлдерінің бірі және коммерциялық жүк тасымалдау тоқтағаннан бері мемлекет тарапынан күтіліп келуінің себебі. Канал 70 мың гектарға дейін ауыл шаруашылығы жерін суаруға мүмкіндік береді. Риголь де ла Плейн каналы Сор өзенінен су алып, Понт-Крузедегі су тарту арқылы Миди каналына құйылады. Сонымен қатар, Ревель мен Науруз төбесі арасындағы судан жеке үлгілер алынады. 1980 жылы Кастельнаури маңында 22 миллион кубометрлік су қоры бар Гангуиз көлі салынды. 2005 жылы бөгеттің биіктігі 44 миллион кубометрге дейін арттырылды. Науруздің ескі бассейніне жақын Науруз сорғы станциясы Миди каналы мен көлдегі су деңгейін реттеуге көмектеседі. Мандор галереясы деп аталатын жер асты құбыры Риголь де ла Плейннен Гангуиз көліне қосымша су жеткізеді. Керісінше, құрғақ мезгілде Риголь де ла Плейн сумен жеткіліксіз қамтамасыз етілсе, Гангуиз көлі Миди каналын сумен қамтамасыз ете алады. Канал 1973 жылдан бері Пикоталендегі (Пикотален I және Пикотален II) су тазарту станциялары арқылы ауыз сумен қамтамасыз етеді. Бұл станциялар Монтанье-Нуар ведомствоаралық су шаруашылығы жоспарлау институты (IIAHMN) 1948 жылы құрылғаннан бері Лорагаистің су қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін орнатылған жүйелердің бір бөлігі болып табылады. Стаңция Каммазес каналынан 185-ке жуық коммунаны сумен қамтамасыз етеді.

Мұра ретінде канал

Бір кездері канал өндіріс, сауда және коммерция құралы ретінде қарастырылса, қазір ол архитектуралық және техникалық мұра саналады. Бұл туралы Тулуза мэрі Пьер Бодис Canal du Midi-дегі кеңістікті қалалық тас жол үшін пайдалануға рұқсат бермей, бас тартқандығы дәлелдейді. Канал құнсыздаған жоқ және кеме қатынасы үшін ашық күйінде. 1996 жылдың 7 желтоқсанында канал мен 2000 км-лік буферлік аймақ ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Сол жылы ол француз заңымен Францияның Ұлы нысаны (Grand Site) деп танылды. Бұл мәртебе 1996 және 2001 жылдары жазық және таулы каналдарға да таратылды. Бұл туристер санының күрт өсуіне әкелді. Дегенмен, күтім толыққанды жүргізілген жоқ, себебі оған үш облыс, алты департамент және жергілікті билік органдары сияқты көптеген тараптар қатысады. Ешқайсысы да қалпына келтіруге кететін шығындарды көтергісі келмейді және даму бағдарламаларын іске қосуға толық сенімді емес. Платан (жапырақ майлы) ағаштары мәселенің ерекше себебі болып табылады, өйткені олардың тамырлары жағалауларды және тас жолдарды бұзады, ал жапырақтары каналға түседі. Сонымен қатар, олар ауруға шалдыққан (платанның ісігі). Каналды сақтау және жақсарту – Voies navigables de France (VNF) француз каналдарының басқарушысы үшін ауыр міндет, ол нарықтық және коммерциялық экономикада француз каналдарын басқаруға маманданған, ал Canal du Midi туризм нарыбында орналасқан. Сонымен қатар, каналдың ескілігіне байланысты күтімге кететін шығындар дәстүрлі желіге қарағанда жоғары. Каналдың жұмысынан түсетін табыс та аз. VNF каналды дамыту және күтіп ұстау үшін жергілікті серіктестіктер құруға тырысуы керек, өйткені оның бюджеті каналдарға тиісті күтім мен бақылауды қамтамасыз етуге жеткіліксіз. Дүниежүзілік мұра ретінде танылу мемлекет тарапынан қосымша бақылау деңгейін тудырады, ол каналдың бойындағы және оның құрылыстарындағы кез келген өзгерістер ЮНЕСКО-ның стратегиялық мақсаттарына сәйкес келетінін қадағалауы керек. Алайда, 2003 жылғы Архитектура және мұра бас инспекциясының есебі каналдың өте жақсы еместігін көрсетті, көптеген жұмыстар мен инфрақұрылым оның айналасын құнсыздандырып, бақылаусыз құрылыс, дұрыс жоспарланбаған нысандар және каналдағы порттардағы мариналардың салынуы салдарынан тұрғын үй мәселесі ушығады. Дегенмен, каналдың біркелкілігін сақтау және жақсарту жөніндегі күш-жігерді қолдау мақсатында Canal du Midi VNF басқаруында қалады, мемлекет Loire және Mont Saint Michel сияқты бақылау миссиясын құруды көздеп, оған бақылаушылық етеді.

Құрылымдар

Канал ду Миди жалпы 328 құрылысты қамтиды, оның ішінде 63 шлюз, 126 көпір, 55 акведук, 7 суөткізгіш, 6 бөгет. Мұны істеу үшін Рике каналға су жеткізудің күрделі жүйесін құрды. Идеясы – бірнеше ондаған шақырым қашықтықта орналасқан Монтань Нуар тауының суларын алып, оны каналдар арқылы болашақ каналдың ең биік нүктесі – Сеуль де Наурузге жеткізу еді. Бұл каналдар «Rigole de la montagne» (Тау каналы) және «Rigole de la plaine» (Жазық канал) деп аталады. Олар Науруз тұсындағы үш жоғарғы суқойманы (Лампи, Каммаз және Сен-Ферреол) біріктірді. Риголь де ла Монтань ұзындығында 22 құрылыстан тұрады, олар Альзоу шығысы мен Каммаз сарқымасы арасында орналасқан. Риголь де ла Плейн биіктікте ұзындығында өлшенді және Крузе көпірінен Науруз тұсына дейінгі 68 құрылысты қамтыды. Бастапқыда екі суқойма Науруз тұсындағы каналдың ең биік нүктесін қоректендірді: Сен-Ферреол бассейнінің сыйымдылығы 6,3 миллион текше метрді құрады және ол 1667-1672 жылдар аралығында салынды. Екінші суқойма әлдеқайда кішкентай – Бассен де Лампи. «Lampy Vieux» деп аталған ол, көп ұзамай 1777-1782 жылдар аралығында, жүз жылдан астам уақыттан кейін салынған 1 672 000 текше метр сыйымдылығы бар «Lampy Neuf» суқоймасымен ауыстырылды. Сен-Ферреол бассейні – және қазірге дейін каналдың негізгі суқоймасы болып табылады. Көлдің суын үш параллель қабырғадан тұратын ұзын және ені бөгет ұстап тұрады. Канал бассейнді айналып, артық суды шығарып жіберуге мүмкіндік береді. Көлдің құрылысы тарихына арналған көрмелер мұражайда орналасқан. Бастапқыда инженер үшінші суқойма – Наурузді жоспарлап, құрылысын бастады, бірақ ол 1680 жылы тым көп лайлануына байланысты тоқтатылды. Пьер Поль Рике осы бассейн төңірегінде жаңа қала салуды армандаған, бірақ ол ешқашан іске аспады. Науруз бассейнінен оңтүстікке қарай суды төгіп тастау үшін су тасқынына арналған арна тез қазылды. Каналдың төменгі бөлігін Жерорта теңізіне жеткізу үшін Каркассон қаласында басқа да суқоймалар салынды. Осылайша Фрескель, Сесс және Орбиел өзендерінің сулары каналдың суын толықтырды. Ал Безиердегі Орб өзенінің сулары каналдың бір бөлігіне қосымша ағын қамтамасыз етті. 1957 жылы Сор өзенінде 20 миллион текше метр су сыйымдылығы бар Каммаз бөгеті толтырылды, бұл жабдықтау желісін аяқтады. Бұл көл аймақтағы 200-ден астам коммунаны ауыз сумен қамтамасыз етеді. 20 миллион текше метрдің 4 миллионы Канал ду Мидиді қоректендіруге резервтелген.

Қалқалар

Пьер Пол Рике Тулуза жазығында салған алғашқы шлюздер тәжірибелік болды және қанағаттандырмады. Олар тікбұрышты шлюздерден тұрды, ал қабырғаларының негізінде ағаш қадалар қолданылды. Бұл конструкция шлюз бос болғанда бүйірлік материалды тиісті түрде ұстап тұра алмады, нәтижесінде олар құлап кетті. Ол шлюздердің пішінін дөңгелек қабырғалы, қалыңдатылған және жер қысымына төзімді етіп өзгертті. Шлюздердің өлшемдері сол кездегі талаптарға сай болды. Осы дөңгелек пішіндерінің арқасында Canal du Midi шлюздерінің архитектурасы барокко стилі деп аталады. Шлюздер тастан қаланды және әкпен жабылды. Олар екі екі жапыралы есікпен жабылады. Бастапқыда мүмкіндігінше аздаған металл бөліктерінен жасалған есіктер, ауыр ылғал мен қысымға ұшырайды. Оларда тісті дөңгелек және рельс механизмімен басқарылатын "вантелле" (клапан) болды, ол шлюз камерасынан суды төгуге мүмкіндік берді. Пьер Пол Рике салған шлюздердің номиналды өлшемдері: ұзындығы – , есік жағындағы ені – , шлюздің ортасындағы ені – және орташа биіктігі – . 20-шы ғасырда көптеген шлюздер өзгертілді, сондықтан олардың бастапқы ерекшеліктері жойылды. Безиер қаласында Фонсераннесте Орб өзеніне дейін жеткізу үшін сегіз шлюзден тұратын саты бар. Шлюздер қатты тастан қазылып, көлбеуі әртүрлі болатын төбеден төмен түсті. Барлық шлюздерде бірдей көлемде су болуы керек болды, бірақ олардың пішіні бірдей болмады. Дегенмен, олар жөндеуді қажет етпей, сәтті салынды. Бұл таңғажайып инженерлік шешімді екі сауатсыз ағайынды Медхайлдерге тапсырылды және құрылысын негізінен әйелдер жүзеге асырды. Бүгінде көптеген шлюздер электрленді, бұл шлюздердің есіктерін және су өткізгіштерді қолмен ашуды тоқтатты.

Порттар

Құдықтың бойында тауарларды тиеу-түсіру үшін, сондай-ақ саяхатшыларға аялдама жасау үшін бірнеше порттар белгілі бір аралықта салынған. Тулузада екі порт бар: Порт-де-л’Эмбушюр Миди каналы, Бриен каналы және Гароннаның жақын жатқан каналының қиылысында орналасқан, ал Порт-Сен-Саувер қала орталығында, Астық сарайының жанында орналасқан. Тулузада бұрын тағы екі порт болған, бірақ олар қала құрылысы үшін бұзылған. Сондықтан Порт-де-Миним мен Порт-Сен-Этьен порттарының орнына сүйреу жолдары салынған. Кастельнауарьде 1666 және 1671 жылдар аралығында салынған Гранд-Бассен деп аталатын порт бар. Ол Тулуза мен Сета арасындағы орталықтағы аялдама қызметін атқарды. Бассейн ортасындағы Сибел аралы баржаларды желден қорғау үшін пайдаланылды. Каркассон бүгінде канал бойындағы маңызды туристік аялдама болып табылады және 1810 жылы қала каналға қосылған кезде салынған портқа ие. Треб порты – көптеген қайықтарды тоқтатуға арналған маңызды порт. Сонымен қатар, Хомп порты каналдағы ең маңызды порттардың бірі болды, ал Ле-Сомайл демалыс пен ойын-сауық үшін танымал орын болды. Соңында, Жерорта теңізіне жеткенге дейін каналдың екі порты бар: Агде порты, онда «Канал әкімшілігінің» ескі мейрамханасы орналасқан, және Марсейландағы Онглу порты, бұл Сетаға және оның патшалық каналы арқылы теңізге шығуға дейінгі соңғы порт. Жаңа порттар да салынды, мысалы, Рамонвиль-Сент-Анье, Порт-Суд деп аталады, онда көптеген тұрғын үй баржалары бар және портқа тікелей қарап тұрады, сондай-ақ Авиньонет-Лаурагайсқа жақын, А61 тас жолының сервистік аймағында орналасқан Порт-Лаурагайс.

Флора мен фауна

Канал – ландшафт арқылы созылып жатқан, көптеген жануар түрлерін тартатын ұзын су жолағы. Бірнеше балық түрлері, мысалы, ақбалық каналда көбейеді, ал басқалары оның қоректену өзендерінде көбейіп, өмірінің бір бөлігін каналда өткізеді. Каналда анадонт – тұщы сулы моллюск, және корбикула – тұщы сулы қабықшалы моллюск сияқты жұмсақ денелілер кездеседі. Америкадан әкелінген инвазивті Coypu (өзен тышқаны немесе нутрия) және сундықтар жағалауларды қазып, оларды зақымдайды. Сонымен қатар, көптеген жануарлар мен құстар су ішу үшін каналға келеді. Канал өте жасыл, өсімдіктерге толы жер. Бастапқыда Пьер Поль Рике каналдың жағалауларын, әсіресе айналасындағы жерлерді көріп тұратын жерлерін бекіту үшін ағаштар отырғызды. Қайың тез өсетіндіктен, оны кеңінен пайдаланған. Инженер канал жағалауларының шөгуін азайту үшін жағалауға ирис гүлдерін де отырғызды. 18 ғасырда канал бойында отырғызылған ағаштар табыс көзіне айналды. Сондықтан жібек құрттарын өсіру үшін тутовник отырғызылды. 1772 жылы жібек шаруашылығы тоқтатылғаннан кейін тутовник ағаштары Италиядан әкелінген, ең өнімді ағаш – топольмен алмастырылды. Ғимараттар мен шлюз сақшыларының үйлері жеміс ағаштарымен безендірілді. Француз революциясы кезінде канал маңындағы егістіктерде шамамен 60 000 ағаш болды, ал бастапқыда 45 000-ға жуық болған. Бірінші империя кезінде кесілген ағаштардың орнына платан ағаштары отырғызылды, олар бүгінгі күні канал бойындағы басым түр болып табылады. Алайда, бірнеше жылдан бері платан ағаштары "Ceratocystis platani" деп аталатын микроскопиялық саңырауқұлақтың салдарынан пайда болатын "қанкерлік" ауруға шалдыққан. Алғашқы ошақтар 2006 жылы анықталды, 2008 жылы ауруға шалдыққан платан ағаштарының саны 83-ке, ал 2009 жылы 153-ке жетті. Аурудың таралуын тоқтату үшін таңдап ағаш кесу науқандары жүргізілді, бірақ нәтиже болмады. Сонымен қатар, бұл ауруға қарсы тиімді ем жоқ. 2011 жылы 211 орын және 1338 ауру ағаш анықталды. 15-20 жыл ішінде Canal du Midi-дегі барлық 42 000 платан ағашын кесу қажет болады және олардың орнына негізінен басқа түрлер (көк, әк) отырғызылады, алғашқы тәжірибелерден кейін паразитке төзімді платан ағашының сорттары қолданылады.

Миди каналы үлгі ретінде

Канал дю Миди – 17 ғасырдың аяғындағы маңызды жетістіктердің бірі болды. Рике Монтань-Нуардың гидравликалық жүйесін жақсы түсініп, оны Канал дю Мидиге қызмет ету үшін басқарды. Оны демеушілік еткен король Людовик XIV оны өзінің ұлылыққа ұмтылысының белгісі ретінде қалдырды. 1765 жылы Дидро мен Д’Аламбердің «Ғылым, өнер және қолөнер энциклопедиясы» немесе «Негізделген сөздік» каналының құндылығы мен ұлылығын ерекше атап көрсетті. Олар оны римдік құрылыстармен салыстырды. Тағы бір энциклопедия авторы Жозеф Жером Лефрансуа Лаланд өзінің 1778 жылғы «Навигациялық каналдар және әсіресе Лангедок каналы» еңбегінде оның архитектуралық және гидравликалық жетістіктерін жоғары бағалады. Сол сияқты, Бернард Форест де Белидор гидравликалық архитектураның авторын құттықтады. Канал Ағарту дәуірінде Еуропадағы осындай ауқымдағы жалғыз канал болғандықтан, Еуропа үшін үлгі болды. Американ саясаткері, архитектор және болашақ АҚШ президенті Томас Джефферсон 1787 жылы Канал дю Мидиді зерттеу үшін келді. Франциядағы АҚШ елшісі ретінде ол Потомак өзенін Эри көлімен байланыстыру үшін ұқсас жобаны салуды жоспарлады. 1820 жылдары венгр реформаторы Иштван Сечени Францияға сапар шегіп, Канал дю Мидиге қатты әсерленді. Бұл оған Төменгі Дунай және Тиса өзендерінде кеме жүруді жақсарту жолдарын іздеуге түрткі болды, осы идеяларын кейін өмірінде жүзеге асырды.