Кіріспе

Плата өзенінің шайқасы (сонымен қатар АҚШ-та "Граф Шпеенің қуылуы" деп те аталады) – 1956 жылы Technicolor және VistaVision форматында түсірілген британдық соғыс фильмі. Бұл фильмді Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбургер жазған, өндірген және түсірген. Фильмде Джон Грегсон, Энтони Куэйл, Бернард Ли және Питер Финч түскен. Оны Rank Film Distributors Ltd компаниясы бүкіл әлемге таратқан. Фильмнің сюжеті 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың басында үш крейсерден тұратын Корольдік теңіз күштері мен неміс "Admiral Graf Spee" крейсері арасындағы Плата өзенінің шайқасына арналған.

Сюжет

Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы айларында нацистік Германияның Кригсмаринасы одақтас кемелерге шабуыл жасау үшін саудалық рейдерлерді жібереді. Британдық Корольдік Әскери-теңіз флоты осы шабуылдарды тоқтату міндетімен аңшылық топтармен жауап береді. Біраз уақыттан кейін, британдық үш крейсер Атлантика мұхитында, Оңтүстік Америка жағалауынан алыс емес жерде, Германияның «Адмирал Граф Шпе» әскери кемесін табады. Өзінің жылдамдығымен және құрылыс күшімен «Граф Шпе» қауіпті қарсылас болып табылады. Дегенмен, британдықтар дереу шабуылға көшеді, «Граф Шпе»-нің артиллериялық қашықтықтағы басымдығын азайту үшін жылдам жақындасады. Британдықтар басым күштерін пайдаланып, әртүрлі бағыттан шабуылдап, оның отын бөліп алады. Бірақ капитан Ханс Лангсдорфтың (Питер Финч) басқаруымен «Граф Шпе» қарсыластарына көп зиян келтіреді. Олардың бірі, HMS «Эксетер», ерекше зардап шегеді және жөндеу үшін Фолкленд аралдарына қайтаруға мәжбүр болады. Ал «Граф Шпе» өзі де зақымданып, жөндеу үшін бейтарап Монтевидео портына, Уругвайға паналады. Халықаралық заңға сәйкес, кеме бейтарап портта тек теңізге лайықты болу үшін жөндеуге жете алады, шайқасқа дайындық үшін емес; егер белгілі бір мерзімнен асып кетсе, кеме мен оның экипажы соғыс аяқталғанға дейін ұсталып қалады. Британдықтар бастапқыда Уругвай билігінен «Граф Шпе»-ні 24 сағат ішінде теңізге жіберуді талап етеді, бірақ екінші шайқасқа күштердің келуі мүмкін екенін түсінгеннен кейін стратегияны өзгертіп, немістерге мерзім беруді сұрайды. Шындығында, ең қуатты британдық кемелер әлі де алыс, бірақ жергілікті баспасөз Корольдік Әскери-теңіз флотының тағы да соғыс кемелері, соның ішінде линкорлар мен авианосецтер келгені туралы жалған ақпарат таратады; іс жүзінде, тек үш крейсер (алдын ала «Эксетер» ауыстырылған) күтіп тұр. Лангсдорф бұл әрекетке инеліп, кемеге минималды экипажбен шығады. Жағалаудағы көрермендердің назарында, ол Рио-де-ла-Плата өзенімен ашық теңізге беттейді, содан кейін бірнеше жарылыстардан кейін өртке шалынады. Лангсдорф кемесін батыруға бұйрық бергені анық. Бұл Корольдік Әскери-теңіз флоты үшін жеңілдеу болады, олар «Бүгін көптеген өмір сақталды» деп хабарлайды. Оқиғаның соңында Лангсдорф оның гуманистік шешімі үшін британдықтар тарапынан мақталады.

Өндіріс

"Ривер-Плейт шайқасының" бастауы 1954 жылы Майкл Пауэлл мен Эмерик Прессбергерді Аргентинадағы кинофестивальге шақырудан туды. Олар өз кестелерінен уақыт алу үшін саяхатты жұмыспен байланыстыру қажеттігіне келді және осы сапарды неміс крейсері "Адмирал Граф Шпее" жеңілісін зерттеуге пайдаланды. Олар оқиғаның бастапқы нүктесін 1940 жылы жарық көрген капитан Патрик Доувтың "Мен Граф Шпеенің тұтқыны болдым" атты кітабын аман қалған британдық теңізші офицерлерінің бірі Прессбергерге тапсырғанда тапты. Осы кітап фильмдегі адамдық хикаяның негізіне айналды. Басты түсірілім 1955 жылдың 13 желтоқсанында, шайқасқа толы 16 жылдық мерейтойда басталды. HMS Ajax және River Plate қауымдастығы продюсерлерге: "Түсіріліміңіздер де біздікіндей табысқа жетеді деп үміттенеміз" деген хабарлама жолдаған. "Адмирал Граф Шпее" кемесінің келуі мен кетуі сахналары Монтевидео портында мыңдаған жергілікті тұрғындардың қатысуымен түсірілді.