Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс рационалистік теолог және филолог
German Rationalist theologian and philologist
Иоганн Август Эрнести (4 тамыз 1707 – 11 қыркүйек 1781) – неміс рационалистік теолог және филолог. Эрнести Ескі Ғидаттың герменевтикасын Жаңа Ғидаттан ресми түрде бөліп қараған алғашқы адам болды.
Johann August Ernesti (4 August 1707 – 11 September 1781) was a German Rationalist theologian and philologist. Ernesti was the first who formally separated the hermeneutics of the Old Testament from those of the New.
Өмірбаян
Эрнести қазіргі Тюрингиядағы Теннштедтте дүниеге келді, оның әкесі Иоганн Кристоф Эрнести Тюрингия, Салц және Сангерхаузен епархияларының суперинтенданты болғаннан басқа, пастор да болды. Он алты жасында Эрнести Пфортадағы танымал саксондық монастырлық мектепке (Шулпфорта) жіберілді. Жиырма жасында Виттенберг университетінде оқыды, сосын Лейпциг университетінде білім алды. 1730 жылы философия факультетінің магистрі атанды. Келесі жылы ол Лейпцигтегі Томас мектебінде конректор қызметін қабылдады, сол кезде оның ректоры Иоганн Маттиас Геснер болды, ал 1734 жылы Эрнести осы лауазымға ие болды. 1742 жылы Лейпциг университетінде ежелгі әдебиеттен профессор атанды, ал 1756 жылы риторикадан профессорлық дәреже алды. Сол жылы теология ғылымдарының докторы болып саналады, ал 1759 жылы теология факультетінің профессорлық қызметіне тағайындалды. Білімі мен пікір алмасу жолы арқылы ол S. J. Баумгартенмен бірлесіп, қазіргі догматикалық теологияны лютерандық ортодоксиядан, сондай-ақ лютерандық схоластикалық немесе мистикалық ықпалдардан босатып, теологиядағы рационалистік революцияның жолын ашты. Ол Лейпцигте, қысқа аурудан кейін, жетпіс алтыншы жасында дүние салды.
Ernesti was born in Tennstedt in present day Thuringia, where his father, Johann Christoph Ernesti, was pastor, besides being superintendent of the electoral dioceses of Thuringia, Salz and Sangerhausen. At the age of sixteen, Ernesti was sent to the celebrated Saxon cloister school of Pforta (Schulpforta). At twenty he entered the University of Wittenberg, and studied afterwards at the University of Leipzig. In 1730 he was made master in the faculty of philosophy. In the following year he accepted the office of conrector in the Thomas school of Leipzig, of which Johann Matthias Gesner was then rector, an office to which Ernesti succeeded in 1734. He was, in 1742, named professor extraordinarius of ancient literature in the university of Leipzig, and in 1756 professor ordinarius of rhetoric. In the same year he received the degree of doctor of theology, and in 1759 was appointed professor ordinarius in the faculty of theology. Through his learning and his manner of discussion, he co operated with S. J. Baumgarten of Halle (1706–1757) in disengaging the current dogmatic theology from Lutheran Orthodoxy, along with any Lutheran scholastic or mystical influences, and thus paved a way for a Rationalist revolution in theology. He died in Leipzig, after a short illness, in his seventy sixth year.
Жұмыс
Өзінің жазу өнерінің сапасынан бөлек, Эрнести Германиядағы қасиетті және әдеттегі сынға жасаған ықпалымен ерекшеленеді. Ол Дж. С. Семлермен бірлесіп лютеран теологиясындағы рационалистік төңкеріске қатысты, ал Геснермен бірге ежелгі әдебиеттің жаңа мектебін ашты. Ол латын тіліндегі грамматикалық нюанстарды анықтады, олар бұрынғы сыншылардың назарынан қашып өткен. Грек классиктерінің редакторы ретінде Эрнестиді голландтық құрдастары Тиберий Хемстерхус, Л. С. Валькенер, Давид Рункен немесе әріптесі Ж. Ж. Райскемен салыстыруға болмайды. Эрнести жоғары сынға тіпті тырыспады. Бірақ оған және Геснерге тәртіп пен үлгі арқылы өзінен де артық филологтарды тәрбиелегені және ежелгі білімге ұлттық құштарлықты оятқандары үшін алғыс айтылады. Эрнести теолог ретінде ерекшеліктерімен әрменевтика саласында көзге түседі. Бірақ оның артықшылықтары осы салада айқын, және оның «Жаңа өсиетті түсіндіру қағидалары» (Institutio Interpretis Novi Testamenti) жарияланған (1761) кезде оған тән еді. Онда біз ешқандай философияның көмегінсіз қалыптасқан жалпы түсіндіру қағидаларын табамыз, бірақ олар байқаулар мен ережелерден тұрады, олар бұрын айтылған және әдеттегі жазушылардың сын-пікірлерінде қолданылған, бірақ Киелі кітапты түсіндіруде қатаң түрде қолданылмаған. Шын мәнінде, ол грамматикалық-тарихи мектебінің негізін қалаушы болды. Ол қасиетті жазбаларда классикадағыдай тек бір ғана мағынаны мойындайды, және ол грамматикалық, логикалық және тарихи мағынамен сәйкес келеді. Сондықтан ол Киелі кітапты түсіндіруде барлық нәрсені Киелі Рухтың нұрына байланыстыратындарды, сондай-ақ тілдерді білмей, сөздерді мән-жайлармен түсіндіруге тырысатындарды сынап қорытады. «Иманның аналогиясы» түсіндіру қағидасы ретінде ол сөздерді түсіндіруді өзі бермейді, тек олардың мүмкін мағыналарының арасында таңдау жасауға көмектеседі деп үйретеді. Сонымен қатар, ол Киелі кітаптың рухани шабытқа ие болуы туралы қабылданған ілім мен оның герменевтика қағидалары арасындағы қайшылықты сезбейтіндей көрінеді.
Apart from the quality of his own writing, Ernesti is notable for his influence on sacred and profane criticism in Germany. With J. S. Semler he co operated in the Rationalist revolution of Lutheran theology, and in conjunction with Gesner he instituted a new school in ancient literature. He detected grammatical niceties in Latin, in regard to the consecution of tenses which had escaped preceding critics. As an editor of the Greek classics, Ernesti does not compare with his Dutch contemporaries, Tiberius Hemsterhuis, L. C. Valckenaer, David Ruhnken or his colleague J. J. Reiske. The higher criticism was not even attempted by Ernesti. But to him and to Gesner is due the credit of having formed, by discipline and by example, philologists greater than themselves, and of having kindled the national enthusiasm for ancient learning. It is chiefly in hermeneutics that Ernesti has any claim to eminence as a theologian. But here his merits are distinguished, and, at the period when his Institutio Interpretis Novi Testamenti (Principles of New Testament Interpretation) was published (1761), almost peculiar to himself. In it we find the principles of a general interpretation, formed without the assistance of any particular philosophy, but consisting of observations and rules which, though already enunciated, and applied in the criticism of the profane writers, had never rigorously been employed in biblical exegesis. He was, in fact, the founder of the grammatico historical school. He admits in the sacred writings as in the classics only one acceptation, and that the grammatical, convertible into and the same with the logical and historical. Consequently, he censures the opinion of those who in the illustration of the Scriptures refer everything to the illumination of the Holy Spirit, as well as that of others who, disregarding all knowledge of the languages, would explain words by things. The "analogy of faith," as a rule of interpretation, he greatly limits, and teaches that it can never afford of itself the explanation, of words, but only determine the choice among their possible meanings. At the same time he seems unconscious of any inconsistency between the doctrine of the inspiration of the Bible as usually received and his principles of hermeneutics.
Бахпен қақтығысы
1736 жылдан бастап Эрнести сол кезде Томас мектебінің канторы болған И. С. Бахпен ұзаққа созылған дауға қатысты. Дау музыкалық өнеркөрсетулерге жетекшілік ету үшін студенттік префектті тағайындау мәселесіне байланысты болды, бірақ Бах оған қарсылық көрсетті, ал Эрнести мұны негізсіз деп есептеді. Бұл шиеленіскен жанжал қала шенеушілеріне, тіпті патшаға бірнеше хат жазуға әкелді, әйтсе де Эрнести Бахтың балаларына тәрбиеші болған.
Beginning in 1736, Ernesti became involved in a protracted dispute with J. S. Bach, who was cantor at the Thomas school at the time. The dispute concerned the appointment of a student prefect to lead musical performances whom Bach objected to, on grounds Ernesti considered spurious. This acrimonious conflict resulted in multiple letters to city officials and ultimately the king, despite the fact that Ernesti had served as godfather to Bach's children.
Мұра
Ернестидің ең белгілі ізбасары – неміс дінтанушысы болды. Оның еңбектері Иоганн Готфрид Гердер мен Фридрих Шлейермахерге әсер етті.
Ernesti's most notable follower was the German theologian
His work influenced Johann Gottfried Herder and Friedrich Schleiermacher.